Theo Politico, ngày 2/6, các cơ quan thực thi pháp luật liên bang Mỹ đã truy tố hai nhà nghiên cứu tại một phòng thí nghiệm của NIH ở Montana với cáo buộc âm mưu đưa trái phép virus mpox đã bất hoạt vào Mỹ và khai báo gian dối về lô vật liệu này.
Theo tuyên bố của Bộ Tư pháp Mỹ, hai người bị truy tố gồm Vincent Munster, nhà khoa học từng đoạt nhiều giải thưởng và là Trưởng bộ phận Sinh thái học virus tại Phòng thí nghiệm Rocky Mountain ở Hamilton, bang Montana, cùng Claude Kwe, nghiên cứu sinh làm việc trong bộ phận của ông Munster. Ông Munster mang quốc tịch Hà Lan, trong khi ông Kwe là công dân Cameroon.
Cả hai làm việc với các tác nhân gây bệnh nguy hiểm tại cơ sở nghiên cứu vận hành theo tiêu chuẩn an toàn sinh học cao nhất của chính phủ Mỹ.
Các cáo buộc được đưa ra một tuần sau khi Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa Tim Sheehy của bang Montana đề nghị Tổng Thanh tra Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh (HHS) xem xét hoạt động của phòng thí nghiệm này sau vụ một công nhân bị khỉ nhiễm virus sốt xuất huyết Crimean-Congo cắn hồi năm ngoái.
Trong văn bản gửi cơ quan chức năng, ông Sheehy cũng đề cập đến đơn tố cáo của tổ chức bảo vệ động vật White Coat Waste nhằm vào ông Munster.
Cục Điều tra Liên bang (FBI), Cục Hải quan và Bảo vệ Biên giới (CBP) thuộc Bộ An ninh Nội địa Mỹ cùng Văn phòng Tổng Thanh tra HHS cho biết ông Munster và ông Kwe đã bay từ Congo tới sân bay Detroit vào tháng 1 năm nay.
Theo Bộ Tư pháp, tại thời điểm nhập cảnh, các nhân viên CBP đã kiểm tra và thẩm vấn hai nhà nghiên cứu, khi đó mang theo một vali nhựa màu đen cỡ lớn.
“Munster và Kwe đã khai báo không đúng sự thật với các nhân viên CBP rằng chiếc vali chứa thiết bị chẩn đoán và xét nghiệm”, Bộ Tư pháp cho biết.
Quá trình điều tra của FBI và CBP đã phát hiện 113 lọ mẫu trong hành lý. FBI cho biết đến nay đã xét nghiệm 20 mẫu, trong đó 17 mẫu chứa virus mpox - tác nhân gây bệnh đậu mùa khỉ, căn bệnh đặc hữu tại một số khu vực ở châu Phi và có thể gây tử vong trong một số trường hợp. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ, đợt bùng phát đậu mùa khỉ năm 2022 tại Mỹ đã khiến hơn 30.000 người mắc bệnh và 42 người tử vong.
Theo Bộ Tư pháp, các mẫu virus đậu mùa khỉ mà hai nhà nghiên cứu bị cáo buộc mang theo đã được bất hoạt, tức đã được xử lý để không còn khả năng nhân lên hoặc lây nhiễm vào tế bào.
Bộ này cũng cho biết một trong các lọ mẫu chứa virus gây bệnh thủy đậu, có thể gây nguy hiểm đối với trẻ em và những người có hệ miễn dịch suy yếu. Hai lọ khác được xác định có chứa ADN người.
Trong tuyên bố của Bộ Tư pháp, Luật sư liên bang phụ trách khu vực Đông Michigan Jerome F. Gorgon Jr. nhận định: “Các chuyên gia của NIH dường như đã vi phạm pháp luật khi vận chuyển trái phép các tác nhân virus từ một khu vực đang bùng phát dịch bệnh ở Congo vào Mỹ bằng đường hàng không thương mại”.
Cùng tuyên bố, đặc vụ phụ trách Văn phòng Tổng Thanh tra HHS Marcus L. Sykes nhấn mạnh rằng “mọi hành vi cố tình che giấu và đưa vật liệu sinh học vào Mỹ mà không có giấy phép phù hợp đều là sự phản bội lòng tin của công chúng và có thể gây rủi ro cho cộng đồng”.
Nếu bị kết tội, ông Munster và ông Kwe có thể phải đối mặt với mức án tối đa 5 năm tù giam.
