Theo phóng viên TTXVN tại Jakarta, trong tổng số 24 hồ sơ được đưa ra xem xét tại Kỳ họp toàn thể lần thứ 11 của Ủy ban Chương trình Ký ức thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương (MOWCAP) của Tổ chức Khoa học, Giáo dục và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO), có 21 hồ sơ được thông qua và ghi danh vào Danh mục Di sản tư liệu khu vực. Trong số này, Việt Nam có hai hồ sơ là “Văn bia Phố Hiến” (tỉnh Hưng Yên) và “Ma nhai trên núi Non Nước” (tỉnh Ninh Bình), qua đó mở ra cơ hội quảng bá các giá trị tư liệu của Việt Nam, đồng thời đặt ra yêu cầu bảo tồn và phát huy di sản một cách bền vững.
Kết quả được công bố ngày 5/11 tại Jakarta (Indonesia) sau ba ngày làm việc và thảo luận của các đại biểu đến từ các quốc gia trong khu vực. Việc 21/24 hồ sơ được thông qua cho thấy sự phong phú, đa dạng của di sản tư liệu châu Á - Thái Bình Dương, đồng thời phản ánh yêu cầu ngày càng cao đối với công tác nhận diện, bảo tồn và phát huy các giá trị tư liệu có ý nghĩa lịch sử, văn hóa và xã hội.
Góp phần vào sự phong phú về di sản tư liệu, hồ sơ “Văn bia Phố Hiến” không chỉ cung cấp những tư liệu gốc về quá trình hình thành, phát triển của một thương cảng quốc tế sầm uất trong các thế kỷ XVI-XVIII, mà còn phản ánh những khía cạnh xã hội ít được đề cập trong các ghi chép lịch sử, trong đó có vai trò của phụ nữ.
Trả lời phóng viên TTXVN, Giáo sư Aijarkyn Kojobekova, thành viên Tiểu ban Đăng ký di sản tư liệu thuộc MOWCAP, đánh giá việc phản ánh bình đẳng giới và vai trò của phụ nữ là một trong những khía cạnh quan trọng khi xem xét hồ sơ đề cử. Theo bà, các văn bia Phố Hiến ghi nhận những đóng góp của phụ nữ trong hoạt động từ thiện cộng đồng, qua đó bổ sung góc nhìn có giá trị về vai trò của phụ nữ trong đời sống kinh tế, xã hội và văn hóa. Đây cũng là điểm nổi bật góp phần tạo nên giá trị của hồ sơ Việt Nam.
Để những giá trị tư liệu này được gìn giữ và tiếp tục phát huy sau khi được ghi danh, công tác bảo tồn cần được triển khai một cách bền vững. Tiến sĩ Vũ Thị Minh Hương, Phó Chủ tịch Ủy ban Ký ức thế giới UNESCO khu vực châu Á - Thái Bình Dương, cho biết cả Văn bia Phố Hiến và Ma Nhai trên núi Non Nước đều nằm trong các di tích quốc gia đặc biệt đã được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng. Thời gian tới, hai địa phương cần tiếp tục nghiên cứu, xây dựng và triển khai các quy hoạch, phương án bảo quản, tu bổ, phục hồi phù hợp với quy định của pháp luật về di sản văn hóa và hướng dẫn của UNESCO.
Bà nhấn mạnh các địa phương cần thực hiện những cam kết trong hồ sơ đề cử, chú trọng bảo vệ, bảo tồn và phát huy giá trị di sản, nhất là thông qua chuyển đổi số, số hóa tư liệu và đa dạng hóa hình thức giới thiệu tới công chúng.
Về phía cơ quan quản lý nhà nước, Tiến sĩ Nguyễn Viết Cường, Phó Cục trưởng Cục Di sản văn hóa, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cho biết việc hoàn thiện Luật Di sản văn hóa và các nghị định hướng dẫn đã tạo cơ sở pháp lý, quy trình cụ thể để các địa phương tiếp cận, xây dựng và trình UNESCO thẩm định hồ sơ. Kết quả tại kỳ họp lần này thể hiện sự phối hợp và quyết tâm của Hưng Yên, Ninh Bình cùng các cơ quan chuyên môn trong quá trình chuẩn bị, hoàn thiện hai hồ sơ.
Từ góc độ địa phương, ông Đào Mạnh Huân, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Hưng Yên, cho rằng việc Văn bia Phố Hiến được ghi danh là cơ hội quảng bá hình ảnh quê hương, con người Hưng Yên ra quốc tế, đồng thời kết nối di sản với các hoạt động phát triển du lịch và kinh tế - xã hội. Tỉnh sẽ chú trọng đưa giá trị di sản đến gần hơn với công chúng, gắn bảo tồn với khai thác hợp lý các nguồn lực văn hóa.
Với hai hồ sơ được nhất trí ghi danh, Việt Nam nâng tổng số di sản tư liệu được UNESCO công nhận lên 13, gồm 4 di sản tư liệu thế giới và 9 di sản tư liệu khu vực.
Trong khi đó, bà Vũ Thanh Lịch, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Ninh Bình, cho biết trong thời gian tới, địa phương sẽ ưu tiên bảo tồn nguyên trạng hệ thống Ma Nhai trên núi Non Nước, đồng thời triển khai dịch thuật, số hóa và xây dựng các hình thức diễn giải, quảng bá phù hợp để công chúng trong nước và quốc tế có thể tiếp cận, tìm hiểu giá trị của di sản. Việc hai di sản được ghi danh không chỉ khẳng định giá trị của các nguồn tư liệu lịch sử Việt Nam trong không gian văn hóa khu vực, mà còn mở ra cơ hội tăng cường quảng bá, hợp tác quốc tế và phát huy di sản như một nguồn lực cho phát triển.
Quan trọng hơn, bà Vũ Thanh Lịch cho rằng, danh hiệu UNESCO cần được chuyển hóa thành những chương trình bảo tồn cụ thể, bảo đảm tính nguyên gốc, tính toàn vẹn và khả năng tiếp cận di sản cho các thế hệ tiếp theo.
