Hà Nội là thành phố của cây xanh, mặt nước. Trải qua hơn ngàn năm hình thành và phát triển, thành phố này luôn gắn liền với sông Hồng vĩ đại. Hầu hết các con sông cổ và hồ đầm của Hà Nội còn sót lại đến hôm nay, như hồ Gươm, hồ Tây, sông Tô Lịch, Kim Ngưu… đều do sự biến đổi của sông Hồng tạo nên.
Sông Hồng khởi nguồn từ phương Bắc xa xôi, ngàn vạn năm cần mẫn chở nặng phù sa bồi đắp cho vùng đồng bằng châu thổ Bắc Bộ và uốn lượn như dải lụa hồng bao bọc thành phố, tạo nên một đặc trưng cho cảnh quan đô thị Hà Nội.
 Toàn cảnh cầu Chương Dương bắc qua sông Hồng (chụp từ trên máy bay trực thăng tháng 10/2010). Ảnh: Trọng Đức-TTXVN |
Nếu như ở thế kỷ trước, Hà Nội là thành phố ven sông, thì với quy hoạch chung Thủ đô đến năm 2030, tầm nhìn 2050, sông Hồng đã nằm trong lòng thành phố. Vì thế, việc xây dựng 16, hay nhiều hơn nữa những cây cầu nối hai phía sông Hồng trong tương lai gần, sẽ tạo động lực để thành phố phát triển và làm cho kiến trúc cảnh quan đô thị Hà Nội thêm đặc sắc.
Bây giờ, bên kia cầu Long Biên, Vĩnh Tuy, Chương Dương không còn là những cánh đồng trồng ngô, trồng lúa hay làng xóm nghèo như xưa, mà thay vào đó là các dãy phố, khu đô thị mới của quận Long Biên sầm uất với hàng trăm tòa chung cư cao tầng, biệt thự kiến trúc hiện đại, tiện nghi dành cho người giàu cũng như người thu nhập thấp, như Vincom Village, Việt Hưng, Sài Đồng… các trung tâm thương mại, khách sạn, công sở, công trình thể thao - văn hóa… rồi xa hơn chút nữa là các làng nghề truyền thống như làng gốm Bát Tràng…
 Cầu Nhật Tân. Ảnh: TTXVN |
Ngày ngày, hàng ngàn vạn người và phương tiện qua lại trên những cây cầu để vào ra thành phố. Những cây cầu không chỉ làm cho giao thông giữa hai bờ sông Hồng thuận tiện, mà nó còn làm cho giá đất và bất động sản ở quận Long Biên tăng chóng mặt. Và cũng nhờ thế mà cái nhìn khinh khỉnh cách biệt vốn có giữa người nội đô với kẻ ngoại thành giờ cũng nhẹ nhàng đi!
Hà Nội sẽ có nhiều cây cầu lớn được xây dựng, đó là hình ảnh lãng mạn của một Thủ đô hiện đại, văn minh trong thế kỷ 21. Còn hôm nay, trừ cây cầu Long Biên già nua, thương tật, sập mất 7 nhịp dầm thép và 4 trụ đỡ bằng bê tông bởi 14 lần bị bom Mỹ thời chiến tranh, mới chỉ được gia cố chống đỡ và chưa hề được trùng tu, phục dựng lại nguyên trạng (?!), đã gần như hoàn thành sứ mạng giao thông của mình qua suốt hơn một thế kỷ, để trở thành một di sản văn hóa, thì hầu như, các cây cầu mới đã làm và đang làm, dù có kết cấu hiện đại, nhưng vẫn thiếu vắng bàn tay của kiến trúc sư để chúng trở thành những tác phẩm nghệ thuật kiến trúc - cầu mang bản sắc văn hóa sông Hồng.
Tôi vẫn nghĩ, cây cầu như cổng chào của Thủ đô qua sông Hồng. Những ai đi đường bộ, đường hàng không từ phía tây, phía bắc hay phía đông vào thành phố đều phải đi qua những cây cầu. Vì thế, hình ảnh cây cầu có vẻ đẹp độc đáo, bản sắc và hoành tráng in bóng xuống dòng sông Hồng đỏ đậm phù sa, sẽ tạo ấn tượng lãng mạn biết bao cho du khách. Và khi ấy, thành phố của tôi sẽ đẹp dần lên bởi những cây cầu!
Chao ôi! Nếu được như thế, thì biết đâu, rồi một ngày nào đó, ở nơi nào đó xa lắc trên trái đất này, người ta cũng sẽ trầm trồ mỗi khi nhắc đến các cây cầu bắc qua sông Hồng của Hà Nội, như đã từng nhắc đến cầu Long Biên, cầu Great Belt (Đan Mạch), cầu tháp qua sông Thame (của London, Anh), cầu cảng Sydney (Australia), cầu Millau (Pháp), hay cầu cổng Vàng nối liền giữa San Fransico và California (Mỹ)…
Những ngày này, Hà Nội đang khẩn trương lao dầm tuyến đường sắt trên cao đầu tiên (số 2A) Cát Linh - Hà Đông. Cũng là một dạng cầu, nhưng không vượt sông mà vượt trên cao giữa lòng thành phố. Cùng với các cầu vượt đã có tại các nút giao thông lớn, phức tạp như các nút giao thông Lê Văn Lương - Láng, Đại Cồ Việt - Trần Khát Chân, Láng Hạ - Thái Hà - Chùa Bộc…, sắp tới là các tuyến đường sắt trên cao số 1, số 2, số 3… sẽ được xây dựng, tất cả sẽ tạo nên một bức tranh hoàn chỉnh, sống động về giao thông đô thị của Hà Nội trong tương lai.
Và khi ấy, không biết lũ trẻ ở thế hệ 20, 30X có còn nghêu ngao hát “Hà Nội có những cây cầu…” như chúng tôi ngày trước?
(Hà Nội, những ngày đầu Thu)
KTS Phạm Thanh Tùng
