Khu xử lý chất thải rắn Xuân Sơn, thuộc phường Tùng Thiện, hoạt động từ năm 1999. Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, khu xử lý rộng 34,79 ha, trong đó khoảng 24,65 ha dành cho các ô chôn lấp trực tiếp. Tổng lượng rác từng tiếp nhận, chôn lấp ước khoảng 3,9 triệu tấn; khối lượng hiện tồn lưu gần 3,7 triệu tấn, bao gồm cả đất phủ, mùn hữu cơ và vật liệu trơ.
Khu xử lý phải thường xuyên thu gom nước rỉ rác, phun hóa chất và quản lý các ô chôn lấp. Mùi hôi, côn trùng có thời điểm ảnh hưởng đến khu dân cư xung quanh. Theo thông tin từ cơ quan chuyên môn, kinh phí vận hành, duy trì các hạng mục liên quan đến chôn lấp vào khoảng 58 tỷ đồng mỗi năm.
Trước thực trạng này, Sở Nông nghiệp và Môi trường đề xuất nghiên cứu xử lý lượng rác cũ đến lớp đáy chống thấm của các ô chôn lấp theo thiết kế ban đầu. Rác được đào lên, tiền xử lý và sàng tuyển cơ học. Phần có khả năng cháy sẽ chuyển đến nhà máy điện rác; kim loại được thu hồi để tái chế; chất thải nguy hại được phân loại và quản lý theo quy định. Đất, mùn và vật liệu trơ phải được xử lý theo phương án kỹ thuật phù hợp.
Đề xuất tính đến việc tận dụng Nhà máy điện rác Amaccao - Thành Công để đốt kết hợp rác sinh hoạt mới với rác cũ đã qua sàng tuyển. Nhà máy dự kiến vận hành từ tháng 12/2027. Với năng lực tiếp nhận dự kiến, thời gian xử lý rác tồn lưu khoảng 5 năm, chưa kể thời gian xây dựng công viên, cây xanh sau khi hoàn nguyên.
Khâu đào xúc lượng rác chôn lấp lâu năm được xác định là công đoạn cần kiểm soát chặt. Khi các ô chôn lấp được mở, mùi, bụi, nước ô nhiễm và khí phát sinh có thể ảnh hưởng đến khu vực xung quanh nếu không có biện pháp thu gom, xử lý. Giám đốc Trung tâm Kỹ thuật nông nghiệp và môi trường thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Ngô Thái Nam cho biết định hướng xử lý nhằm tận dụng tài nguyên từ rác và giảm lượng chất thải tiếp tục phải chôn lấp. Công tác kiểm soát môi trường phải được tính toán trong từng công đoạn.
Về nguồn lực, liên danh Amaccao - Seraphin - Thành Công đưa ra tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 2.226 tỷ đồng. Trong đó, chi phí xử lý rác cũ khoảng 1.300 tỷ đồng; các hạng mục xử lý khí, thoát nước, quan trắc và cây xanh được tính riêng. Các con số này chưa phải tổng mức đầu tư được phê duyệt.
Sở Nông nghiệp và Môi trường đề xuất nghiên cứu thực hiện dự án theo phương thức đối tác công tư, loại hợp đồng xây dựng - chuyển giao. Theo phương án được đưa ra, nhà đầu tư ứng vốn xử lý rác, cải tạo mặt bằng, xây dựng công viên cây xanh và bàn giao công trình cho thành phố; việc thanh toán có thể gắn với quỹ đất theo quy định. Cơ quan có thẩm quyền sẽ phải xem xét giá trị công trình và quỹ đất đối ứng.
Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Minh Tấn cho biết phần diện tích phù hợp sau xử lý có thể được nghiên cứu bố trí công viên cây xanh, khu thể thao, cụm công nghiệp sạch và các chức năng khác theo quy hoạch. Việc sử dụng đất phải căn cứ kết quả xử lý, điều kiện an toàn môi trường và quy hoạch được phê duyệt.
Theo tiến độ đề xuất, thủ tục đầu tư dự kiến hoàn thành trong quý II/2027, việc đốt rác cũ triển khai từ quý III/2027 và một số công trình có thể khai thác từ quý III/2028. Các mốc này vẫn là dự kiến. Phương án công nghệ và biện pháp bảo vệ môi trường còn phải được thẩm định./.