Mỗi dịp hè, cứ đúng 19 giờ hàng ngày, khuôn viên của chùa Pothiwong (phường Bảy Hiền, TP Hồ Chí Minh) lại vọng lên âm thanh đánh vần tiếng Khmer của các em nhỏ. Nhiều năm qua, chùa Pothiwong trở thành “ngôi nhà chung” của hàng trăm trẻ em Khmer trong hành trình gìn giữ, bảo tồn tiếng nói, chữ viết của dân tộc mình.

Thế hệ trẻ biết đọc, biết viết tiếng mẹ đẻ

Gần 15 năm qua, cứ đều đặn hàng năm vào dịp hè, lớp học chữ Khmer miễn phí tại chùa Pothiwong (phường Bảy Hiền, TP Hồ Chí Minh) lại nhộn nhịp với việc duy trì học chữ Khmer dành cho các trẻ em là con em của đồng bào Khmer đang sinh sống và làm việc tại TP Hồ Chí Minh.

Theo các vị sư đang tu tập tại chùa Pothiwong, lớp dạy chữ Khmer được lập ra để giúp thế hệ trẻ Khmer biết đọc, biết viết tiếng mẹ đẻ, góp phần gìn giữ, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, vun đắp tình yêu với ngôn ngữ truyền thống Khmer.

Năm 2026, lớp học chữ Khmer ở chùa Pothiwong bắt đầu từ tháng 6 và kéo dài đến cuối tháng 8. Trẻ em theo học có độ tuổi từ 7 - 17 tuổi, mỗi lớp học duy trì khoảng từ 10 - 20 em.

Cứ đúng 19 giờ hằng ngày, tại không gian lớp học chừng 40 m² nằm trong khuôn viên của chùa Pothiwong lại nhộn nhịp với sự hướng dẫn tận tình của các vị sư và sự tham gia nhiệt tình của các em nhỏ người Khmer qua từng nét chữ và âm thanh đánh vần. Mỗi tuần tại đây sẽ diễn ra 6 buổi học vào tối thứ Hai đến thứ Bảy, mỗi buổi học sẽ kéo dài trong vòng 1,5 giờ đồng hồ, bắt đầu từ 19 giờ đến 20 giờ 30 phút.

Dù việc học chữ Khmer không hề dễ dàng, nhưng nhiều em nhỏ vẫn kiên trì theo đuổi với mong muốn hiểu hơn về cội nguồn của mình. Em Lâm Trí Dũng (12 tuổi), cho biết bản thân đã được học chữ Khmer được 3 năm và biết được 24 phụ âm, 33 chữ số cùng nhiều câu giao tiếp thông dụng.

“Các sư, các thầy dạy con rất nhiều chữ và nhiều câu. Con thấy học chữ Khmer khó nhất là chính tả, vì vậy con thường xuyên ôn tập ở nhà để khắc phục. Khi con lớn lên con ước mơ sẽ trở thành chú công an giúp đỡ mọi người”, Dũng chia sẻ.

Riêng đối với em Danh Trần Phương Thanh, học sinh lớp 11, việc học chữ Khmer còn mang ý nghĩa kết nối với gia đình và gìn giữ truyền thống dân tộc. “Con là người Khmer nên con muốn hiểu rõ hơn về văn hóa và ngôn ngữ của dân tộc mình. Khi biết tiếng Khmer, con có thể giao tiếp dễ dàng hơn với ông bà, cha mẹ. Con thấy học chữ Khmer khá khó, nhất là cách đọc và phát âm nên con phải luyện tập thường xuyên mới có thể đọc đúng”, Phương Thanh nói.

Không chỉ mong muốn sử dụng thành thạo tiếng mẹ đẻ, Phương Thanh còn ấp ủ dự định sau này sẽ mở lớp dạy chữ Khmer miễn phí để truyền lại kiến thức cho các em nhỏ trong cộng đồng.

Trong khi đó, em Danh Huỳnh Ni, học sinh lớp 4, mới tham gia lớp học khoảng hai tuần nhưng đã rất yêu thích môi trường học tập tại đây. “Con thích học ở chùa vì được gặp nhiều bạn mới, học giỏi còn được tặng quà. Các sư dạy con nhiều từ mới và các câu giao tiếp rất hay”, Huỳnh Ni cười nói.

Giữ "hồn dân tộc" qua ngôn ngữ

Theo sư Danh Sok Wan, để có thể đọc, viết thành thạo chữ Khmer cần quá trình học tập lâu dài và rèn luyện thường xuyên. “Ngay bản thân tôi cũng phải mất nhiều năm mới có thể đọc và viết thành thạo. Khi giảng dạy cho các em, tôi thường viết chữ Khmer rồi ghi phiên âm tiếng Việt bên cạnh để các em dễ hình dung, dễ ghi nhớ và tiếp thu hơn”, sư Danh Sok Wan cho biết.

Muốn học tốt tiếng Khmer, trước hết người học phải nắm chắc bảng chữ cái, nguyên âm, phụ âm và các dấu câu, sau đó mới bắt đầu ghép chữ và học từ vựng. Đây là nền tảng quan trọng để có thể đọc hiểu và giao tiếp bằng tiếng Khmer tốt được - sư Danh Sok Wan chia sẻ.

​

Sư Danh Lây, Thư ký chùa Pothiwong, cho biết lớp học chữ Khmer này đã được duy trì từ năm 2013 với mong muốn bảo tồn tiếng nói, chữ viết của đồng bào Khmer; đồng thời tạo điều kiện cho những người yêu mến ngôn ngữ Khmer có cơ hội tìm hiểu, học tập tại chùa.

“Lớp học được duy trì và truyền dạy hoàn toàn miễn phí. Ban đầu, mọi công việc từ tổ chức giảng dạy, hỗ trợ kinh phí đều do các chư tăng của chùa đảm nhận. Những năm gần đây, chính quyền địa phương cũng quan tâm, hỗ trợ một phần tập vở và tạo điều kiện để nhà chùa tiếp tục duy trì việc truyền dạy chữ Khmer cho thế hệ trẻ”, sư Danh Lây chia sẻ.

Theo sư Danh Lây, việc duy trì lớp học không đơn thuần là dạy chữ mà còn góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trong giai đoạn đất nước đang vươn mình phát triển.

“Để lớp học này được duy trì bền vững, chúng tôi rất cần thêm sự đồng hành từ các cấp chính quyền, cộng đồng xã hội trong việc hỗ trợ cơ sở vật chất, tài liệu giảng dạy, học bổng động viên, khuyến khích các em học sinh tiếp tục gìn giữ tiếng mẹ đẻ của dân tộc mình; qua đó góp phần bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc của đồng bào Khmer tại TP Hồ Chí Minh", sư Danh Lây bày tỏ.