Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Ninh Khổng Đức Thanh nhấn mạnh, Bắc Ninh - Kinh Bắc là vùng đất cổ giàu truyền thống lịch sử, văn hóa, được coi là cái nôi của dân tộc; tổ đình Phật giáo Việt Nam; trung tâm Hán học sớm của cả nước; nơi phát tích vương triều Lý - triều đại khai mở nền văn minh Đại Việt. Trải qua hàng nghìn năm lịch sử, vùng đất “địa linh nhân kiệt” đã kết tinh nên kho tàng di sản văn hóa vật thể và phi vật thể phong phú, đặc sắc.
Hiện toàn tỉnh có gần 4.000 di tích, trong đó 1.455 di tích được xếp hạng các cấp gồm: 10 di tích quốc gia đặc biệt, 292 di tích quốc gia, 1.117 di tích cấp tỉnh, 25 bảo vật, nhóm bảo vật quốc gia... Đáng chú ý, hai điểm di tích chùa Bổ Đà và chùa Vĩnh Nghiêm thuộc Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới.
Bắc Ninh hiện có 7 di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO ghi danh, gồm: Dân ca Quan họ Bắc Ninh; Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt; Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái (di sản đại diện của nhân loại); Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ và Ca trù (di sản cần bảo vệ khẩn cấp); Nghi lễ và trò chơi dân gian kéo co làng Hữu Chấp (di sản đa quốc gia); Mộc bản chùa Vĩnh Nghiêm (di sản tư liệu thuộc Chương trình Ký ức thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương). Ngoài ra, tỉnh còn có 27 di sản văn hóa phi vật thể được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Những giá trị di sản văn hóa vật thể và phi vật thể đã góp phần tạo nên bản sắc văn hóa Kinh Bắc độc đáo, trở thành nguồn lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Trưng bày tư liệu “Tinh hoa di sản văn hóa Bắc Ninh” nhằm giới thiệu đến công chúng về vùng đất, con người và các giá trị di sản tiêu biểu của tỉnh; qua đó khơi dậy niềm tự hào, nâng cao ý thức trách nhiệm của cộng đồng trong bảo tồn, phát huy giá trị di sản; đồng thời tạo điều kiện để các nghệ nhân, cộng đồng di sản giao lưu, trao đổi kinh nghiệm, tăng cường kết nối, lan tỏa giá trị văn hóa Kinh Bắc.
Không gian trưng bày được tổ chức thành hai khu vực ngoài trời và trong nhà. Khu vực ngoài trời giới thiệu hình ảnh, tư liệu về các di sản tiêu biểu đã được UNESCO ghi danh, các di tích quốc gia đặc biệt, bảo vật quốc gia và các loại hình di sản văn hóa phi vật thể đặc trưng.
Tại đây, đông đảo nhân dân và du khách được hòa mình vào không gian văn hóa truyền thống với các chương trình trình diễn di sản do các nghệ nhân thực hiện, như Dân ca Quan họ Bắc Ninh, Ca trù, hát Then, thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ, biểu diễn violon.
Không gian trưng bày trong nhà gồm ba khu vực. Khu thứ nhất giới thiệu nghề làm tranh dân gian Đông Hồ với mô hình Trung tâm bảo tồn tranh Đông Hồ, trưng bày hơn 400 tài liệu, công trình nghiên cứu và các sản phẩm tiêu biểu. Khu thứ hai trưng bày tư liệu về Dân ca Quan họ Bắc Ninh với mô hình Nhà chứa quan họ, hơn 300 tài liệu, hồ sơ, bằng công nhận của UNESCO cùng nhiều hình ảnh, tư liệu nghe nhìn.
Khu thứ ba giới thiệu các di sản tiêu biểu đã được UNESCO ghi danh như chùa Bổ Đà, chùa Vĩnh Nghiêm, Ca trù, thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ, thực hành Then, nghi lễ và trò chơi kéo co cùng nhiều di sản đặc trưng khác; trưng bày hơn 400 tài liệu, bản sao mộc bản chùa Vĩnh Nghiêm, bản sao mộc bản kinh phật chùa Vĩnh Nghiêm; cùng nhiều tư liệu về các di tích, loại hình văn hóa phi vật thể, lễ hội và làng nghề truyền thống.
