Liên minh nghiên cứu công nghệ độc lập (CITR) đã đệ đơn kiện lên tòa án liên bang ở thủ đô Washington, trong đó nêu rõ các bị đơn là Ngoại trưởng Marco Rubio, Bộ trưởng An ninh Nội địa sắp mãn nhiệm Kristi Noem và Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi.
Vụ kiện được đưa ra sau khi chính quyền Mỹ tháng 12/2025 quyết định áp đặt các biện pháp hạn chế thị thực đối với 5 nhân vật là công dân châu Âu tham gia quản lý và giám sát các nền tảng công nghệ. Washington cho rằng các hoạt động này có thể dẫn tới kiểm duyệt nội dung trực tuyến. Trước đó, vào tháng 5/2025, Ngoại trưởng Rubio công bố chính sách hạn chế thị thực đối với các quan chức nước ngoài và những cá nhân bị cho là tham gia “kiểm duyệt người Mỹ” trên các nền tảng trực tuyến.
Trong đơn kiện, CITR cáo buộc chính quyền Tổng thống Trump đang tiến hành chiến dịch hạn chế tự do ngôn luận khi áp dụng chính sách loại trừ hoặc trục xuất những người nước ngoài tham gia các hoạt động như nghiên cứu thông tin sai lệch, kiểm chứng dữ liệu, kiểm duyệt nội dung hoặc bảo đảm an toàn trên mạng.
Bà Carrie DeCell thuộc Đại học Columbia - đại diện cho CITR nộp đơn kiện - cho rằng việc nhắm vào các nhà nghiên cứu, những người hỗ trợ công việc nghiên cứu và báo cáo về các nền tảng truyền thông xã hội cũng như những tác hại trên môi trường trực tuyến có thể làm suy giảm quyền tự do ngôn luận, hạn chế các cuộc tranh luận công khai về những vấn đề có tầm quan trọng lớn.
Tuy nhiên, người phát ngôn của Bộ Tư pháp Mỹ bác bỏ cáo buộc này và khẳng định chính quyền sẽ “bảo vệ quan điểm của mình trước những vụ kiện vô căn cứ”. Bộ Ngoại giao Mỹ cũng nhấn mạnh thị thực là “đặc quyền chứ không phải quyền lợi đương nhiên”, đồng thời khẳng định Washington không có nghĩa vụ phải cho phép những cá nhân bị cho là vi phạm luật pháp Mỹ nhập cảnh hoặc lưu trú tại nước này.
Vụ kiện diễn ra trong bối cảnh giới nghiên cứu cho rằng việc nghiên cứu và theo dõi thông tin sai lệch trên các nền tảng mạng ngày càng trở nên quan trọng, đặc biệt khi trí tuệ nhân tạo (AI) và các công nghệ trực tuyến đang phát triển mạnh mẽ. Nhiều nhà nghiên cứu tại Mỹ cho biết họ đang phải đối mặt với việc bị cắt giảm nguồn tài trợ liên bang, gia tăng các hành vi đe dọa và chỉ trích trên mạng, trong khi nhiều nền tảng công nghệ lớn cũng đang thu hẹp các biện pháp kiểm soát thông tin sai lệch.
Theo bà Brandi Geurkink, Giám đốc điều hành của CITR, các nhà nghiên cứu đang lo ngại họ và gia đình có thể trở thành mục tiêu của các biện pháp giam giữ hoặc trục xuất theo chính sách mới. Bà nhấn mạnh, trong bối cảnh AI đang thay đổi nhanh chóng đời sống và nền kinh tế, vai trò của các nhà nghiên cứu độc lập trong việc phân tích tác động của các nền tảng công nghệ là cần thiết hơn bao giờ hết.
