Đây là sự kiện khoa học hưởng ứng sáng kiến “Năm Quốc tế về Khoa học và Công nghệ Lượng tử (IYQ)” do Liên hợp quốc công bố ngày 7/6/2024, nhân dịp kỷ niệm 100 năm hình thành và phát triển của khoa học lượng tử.
Hội nghị là cơ hội tôn vinh Giáo sư Serge Haroche, Giải Nobel Vật lý 2012, người đóng góp xuất sắc cho lĩnh vực Vật lý lượng tử. Ông cũng là Giáo sư Nobel thứ 19 đến với tỉnh Gia Lai và Trung tâm ICISE kể từ khi trung tâm đi vào hoạt động từ năm 2013.
Hội nghị quy tụ hơn 80 giáo sư, nhà khoa học, nghiên cứu sinh đến từ 14 quốc gia trên thế giới, cùng với sự tham dự của 60 học sinh xuất sắc chuyên Toán học, Vật lý, Hóa học, Sinh học từ ba trường trung học phổ thông chuyên trong khu vực.
Các đại biểu được nghe các bài báo cáo khoa học về: Quang học lượng tử, truyền thông lượng tử và tính toán lượng tử; Các hướng giao thoa giữa vật lý chất ngưng tụ, vật lý nguyên tử và vật lý hóa học; Các thí nghiệm chính xác cao trong quang phổ học và đo lường; Nguyên tử lạnh và mô phỏng vật liệu; Lý thuyết và phương pháp trong cơ học lượng tử; Vật lý năng lượng cao lượng tử và vũ trụ học; Công nghệ lượng tử và ứng dụng trong sản xuất năng lượng...
Tại hội nghị, các nghiên cứu sinh và nhà khoa học trẻ trình bày kết quả nghiên cứu, nhận được phản hồi trực tiếp từ các nhà khoa học hàng đầu quốc tế. Các phiên thảo luận bàn tròn đã tạo không gian trao đổi học thuật cởi mở, lan tỏa ý tưởng mới, hình thành định hướng nghiên cứu chung, thúc đẩy phát triển các dự án hợp tác giữa các phòng thí nghiệm Việt Nam và quốc tế.
Giáo sư Nguyễn Quang Liêm, Chủ tịch Hội Vật lý Việt Nam cho biết: Khoa học lượng tử khởi nguồn như một bước ngoặt táo bạo rời xa tư duy cổ điển, hình thành rõ nét vào đầu thế kỷ XX – đặc biệt kể từ khi Lý thuyết Lượng tử ra đời cách đây tròn một thế kỷ, được định hình từ những đóng góp đột phá của các nhà Vật lý đạt giải Nobel như Albert Einstein, Niels Bohr, Louis de Broglie, Heisenberg, Born, Schrödinger, Dirac và nhiều bậc tiền bối khác.
Khoa học lượng tử đã thách thức trực giác của con người, định nghĩa lại hiểu biết của chúng ta về tự nhiên và khai mở nền tảng cho các công nghệ hiện đại – từ chất bán dẫn cho đến máy tính lượng tử. Hội nghị là minh chứng sống động cho sức mạnh của hợp tác quốc tế, thể hiện tiềm năng to lớn của khoa học lượng tử trong việc phục vụ lợi ích chung của nhân loại.
Trước thềm hội nghị diễn ra hướng dẫn chuyên đề dành cho nghiên cứu sinh và các nhà khoa học trẻ nhằm cung cấp kiến thức nền tảng và tổng quan về nhiều chủ đề chuyên sâu; tăng cường kết nối giữa nhà khoa học hàng đầu quốc tế với các nhà khoa học trẻ của Việt Nam, tạo nền tảng cho định hướng nghiên cứu, hợp tác khoa học mới.
Thông qua hội nghị, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Lâm Hải Giang kêu gọi và mong muốn nhận được sự hợp tác từ các chuyên gia, nhà khoa học hàng đầu trong lĩnh vực lượng tử và bán dẫn. Tỉnh kì vọng thông qua Trung tâm ICISE và các trường đại học ở tỉnh để đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao tri thức, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của tỉnh, đóng góp vào sự phát triển chung trong tiến trình hội nhập khoa học công nghệ toàn cầu.
Gia Lai luôn coi khoa học và giáo dục là nền tảng cốt lõi cho đổi mới sáng tạo, phát triển bền vững. Tỉnh cam kết tiếp tục đồng hành, tạo điều kiện thuận lợi để Trung tâm ICISE phát huy hơn nữa vai trò hạt nhân tri thức. Tỉnh định hướng xây dựng các trung tâm nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng khoa học công nghệ tiên tiến, nhằm cộng hưởng, thụ hưởng nguồn tri thức quý báu từ các nhà khoa học, góp phần thiết thực vào sự phát triển khoa học và công nghệ của Việt Nam.
Trong hơn một thế kỷ qua, Vật lý nguyên tử và cơ học lượng tử đã song hành, bổ sung, thúc đẩy lẫn nhau, mở ra nhiều cuộc cách mạng trong nhận thức, ứng dụng công nghệ của nhân loại. Các thí nghiệm nghiên cứu tương tác giữa ánh sáng và nguyên tử, đặc biệt từ sau khi laser ra đời cách đây hơn 60 năm, đã đưa lĩnh vực này trở thành trung tâm của nhiều giải Nobel, mở đường cho kỷ nguyên công nghệ lượng tử ngày nay.
