Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội vinh danh nhà thơ Bằng Việt

Trải qua 18 mùa Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội đã có hơn 170 tác giả, tác phẩm, ý tưởng, việc làm được công nhận là đề cử chính thức, với hơn 75 giải thưởng đã được trao, trong đó có 17 Giải thưởng Lớn được trao cho những văn nghệ sĩ, nhà nghiên cứu tên tuổi như: Nhà Hà Nội học Nguyễn Vinh Phúc, nhà văn Tô Hoài, nhạc sĩ Phú Quang, đạo diễn Đặng Nhật Minh, GS.TS.KTS Hoàng Đạo Kính… và gần đây nhất là nhạc sĩ Trần Tiến.

Năm nay, Ban Tổ chức Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội lần thứ 19 trao 1 Giải lớn; 2 giải tác phẩm, 1 tặng thưởng; 2 giải Việc làm và 1 giải ý tưởng. Theo đó, Giải thưởng Lớn được trao cho nhà thơ Bằng Việt từ ‘Một chút thầm thì trong tình yêu Hà Nội’ đến những cống hiến bền bỉ cho ‘thành phố của đời mình’

Hai giải Tác phẩm được trao cho loạt tranh sơn mài về cầu Long Biên của họa sĩ Thành Chương và vở cải lương “Người con gái Hà Thành” của Nhà hát Cải lương Hà Nội (kịch bản Nguyễn Toàn Thắng; đạo diễn Nghệ sĩ Nhân dân Triệu Trung Kiên). Tặng thưởng thuộc về vở kịch “Quân khu Nam Đồng” của Nhà hát Tuổi trẻ Việt Nam (kịch bản Phạm Ngọc Tiến, chuyển thể từ truyện dài cùng tên của nhà văn Bình Ca; đạo diễn Nghệ sĩ Ưu tú Nguyễn Sĩ Tiến).

Giải Việc làm gồm 2 giải, được trao cho Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội lần thứ nhất năm 2025, do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Bộ Ngoại giao và UBND thành phố Hà Nội tổ chức và chuỗi hoạt động phát huy giá trị di sản Văn Miếu - Quốc Tử Giám, hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám do Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám thực hiện.

Giải Ý tưởng được trao cho Đề án thí điểm tổ chức không gian văn hóa, tuyến phố đi bộ phố Thành Thái, phường Cầu Giấy, TP Hà Nội.

Phát biểu tại lễ trao giải, Tổng biên tập báo Thể thao và Văn hóa Nguyễn Thiện Thuật chia sẻ, trong dòng chảy hội nhập, giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội đã bền bỉ qua 19 mùa giải, trở thành nơi tôn vinh các tác giả, tác phẩm, ý tưởng và việc làm xuất phát từ tình yêu sâu sắc đối với Hà Nội.

Suốt hành trình đó, giải thưởng đã ghi nhận nhiều đóng góp trân trọng từ cống hiến trọn đời cho văn hóa nghệ thuật, những tác phẩm lưu giữ ký ức và những phản ánh nhịp sống đương đại của Thủ đô, đến những việc làm thiết thực, bảo tồn, phát huy di sản và những ý tưởng góp phần định hình tương lai của Hà Nội.

Mỗi mùa giải, một lần giải nhìn lại Hà Nội qua những việc làm tình yêu cụ thể, những sáng tạo cụ thể và những hành động cụ thể. Qua đó, tình yêu với Thủ đô không chỉ được thể hiệnj bằng lời mà còn được thể hiện bằng tác phẩm, ý tưởng và sự dấn thân...

Ông Nguyễn Thiện Thuật nhấn mạnh, đất nước và Thủ đô đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với những cơ hội mới và cả những yêu cầu mới. Trong bối cảnh ấy, tình yêu Hà Nội càng được cần được chuyển hóa thành trách nhiệm, sáng tạo và hành động. Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội sẽ tiếp tục là nơi tôn vinh những trái tim, khối óc và bàn tay đã, đang và sẽ cống hiến cho Thủ đô, cùng nuôi dưỡng khát vọng xây dựng một Thủ đô Hà Nội thịnh vượng, hài hòa, văn hiến, văn minh và giàu bản sắc.

Ở mùa giải năm nay, nhiều đề cử và giải thưởng được nhìn nhận trong mối liên hệ trực tiếp với những vấn đề đang đặt ra trong quá trình xây dựng, phát triển Thủ đô, trong bối cảnh những chủ trương, định hướng lớn về Hà Nội đang từng bước được triển khai và đi vào đời sống.

Theo PGS.TS, nhà văn Nguyễn Thế Kỷ: “Giải thưởng nói đến cả ý tưởng, việc làm, tác phẩm, nhưng trước hết phải đậm chất văn hóa. Những con người, tác phẩm được trao giải phải gắn bó với Hà Nội, thể hiện tình yêu với Hà Nội và có đóng góp cho Hà Nội, trước hết là về văn hóa. Qua quá trình phát triển, phạm vi của giải thưởng cũng được mở rộng tới những vấn đề liên quan đến quốc kế dân sinh, xây dựng hạ tầng giao thông, chỉnh trang đô thị, tổ chức các sự kiện thu hút không chỉ khách trong nước mà cả khách quốc tế đến với Hà Nội, đến với Việt Nam”.

Ngay trong danh sách đề cử chính thức cũng xuất hiện những vấn đề rất cụ thể của đời sống đô thị hôm nay: Tháo gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy thông tuyến hệ thống đường vành đai; tổ chức không gian văn hóa, tuyến phố đi bộ; xây dựng vùng phát thải thấp trong Vành đai 1. Sự hiện diện của những đề cử này cho thấy “Vì tình yêu Hà Nội” ngày càng được nhìn nhận ở một biên độ rộng hơn. Đó là khi tình yêu Hà Nội không chỉ là gìn giữ ký ức, di sản hay sáng tạo những tác phẩm về thành phố, mà còn là góp phần giải quyết những vấn đề đang đặt ra và kiến tạo một Thủ đô đáng sống hơn trong tương lai.

PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Phó trưởng ban Tuyên giáo Trung ương, Thành viên Hội đồng Giám khảo cho biết: “Bên cạnh những tác phẩm văn học, nghệ thuật, mùa giải năm nay còn có nhiều việc làm góp phần giúp Hà Nội trở nên đẹp hơn, đáng sống hơn, hạnh phúc hơn. Những công việc như tháo gỡ các điểm nghẽn, khai mở hệ thống đường vành đai hay các dự án phát triển khác đều là những phần việc cụ thể, góp phần làm nên diện mạo Hà Nội trong hiện tại và tương lai”.

Giải thưởng Lớn vinh danh Nhà thơ Bằng Việt

Giải thưởng Lớn - Vì tình yêu Hà Nội năm nay được trao cho nhà thơ Bằng Việt, ghi nhận một hành trình trọn đời gắn bó, sáng tạo và phụng sự “thành phố của đời mình”. Nhà thơ Bằng Việt thuộc một thế hệ văn nghệ sĩ có sự gắn bó đặc biệt với Hà Nội. Với ông, thành phố không chỉ hiện diện trong thi ca mà còn trải dài qua nhiều lĩnh vực hoạt động trong suốt cuộc đời và sự nghiệp: Sáng tác văn học; nghiên cứu, khảo cứu về văn hóa, lịch sử Thăng Long - Hà Nội; công tác quản lý nhà nước; công tác hội và tổ chức đời sống văn học nghệ thuật.

Trong sáng tác, Hà Nội là một miền cảm xúc bền bỉ trong thơ tác giả Bằng Việt, với khoảng 30 bài thơ riêng về thành phố mà ông từng dự định tập hợp thành một tập riêng, trong đó nhiều thi phẩm để lại dấu ấn như Trở lại trái tim mình (1967); Đất này, Thăng Long - Hà Nội (1973); Trò chuyện với Thành phố của đời mình (1974)...

Ở lĩnh vực nghiên cứu, những công trình như Kẻ sĩ Thăng Long, Kinh đô Rồng, cùng các tuyển tập về văn chương, văn hóa Thăng Long - Hà Nội cho thấy một hướng tiếp cận sâu sắc của ông đối với thành phố, đó là tìm về những lớp trầm tích lịch sử, văn hóa và con người để góp phần nhận diện chiều sâu của Hà Nội.

Bên cạnh sáng tác và nghiên cứu, Bằng Việt còn có nhiều năm tham gia công tác tổ chức, quản lý văn học nghệ thuật và hoạt động quản lý nhà nước của Thủ đô. Trên các cương vị khác nhau, ông để lại dấu ấn qua nhiều đề xuất, sáng kiến và công việc cụ thể, góp phần vun đắp đời sống văn hóa, văn học nghệ thuật Hà Nội.

Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Phó trưởng ban Tuyên giáo Trung ương, nhà thơ Bằng Việt là một gương mặt rất quen thuộc với Thủ đô, một gương mặt xuất sắc không chỉ trong lĩnh vực thơ mà còn có rất nhiều đóng góp đối với sự phát triển văn hóa của Hà Nội trong những năm qua. Tình yêu của ông đối với Hà Nội là rất lớn và Giải thưởng Lớn dành cho ông là hoàn toàn xứng đáng.

Đồng quan điểm, nhà báo Hồ Quang Lợi cho rằng, nhà thơ Bằng Việt là một người đã có những cống hiến bền bỉ và xuất sắc cho sự phát triển văn học, nghệ thuật và văn hóa của Thủ đô Hà Nội trong suốt mấy chục năm, trên nhiều cương vị khác nhau. Ông vừa là nhà thơ, vừa là nhà hoạt động văn hóa, vừa là người quản lý hoạt động văn hóa, nghệ thuật ở những vị trí rất quan trọng và có nhiều đóng góp tích cực.

Sau những Nhà Hà Nội học Nguyễn Vinh Phúc, nhà văn Tô Hoài, nhạc sĩ Phú Quang, Hồng Đăng, Trần Tiến… sự hiện diện của Bằng Việt trong “bảng vàng” Giải thưởng Lớn tiếp tục nối dài một mạch tôn vinh dành cho những con người có cống hiến suốt đời cho Hà Nội bằng các tác phẩm, ý tưởng, việc làm xuất sắc, bằng sự gắn bó máu thịt với Hà Nội trong cả cuộc đời và sự nghiệp của mình.

Tôn vinh những sáng kiến thúc đẩy hội nhập quốc tế toàn diện

Giải thưởng năm nay đã khẳng định và tôn vinh những sáng kiến thúc đẩy quá trình hội nhập quốc tế toàn diện và nâng cao sức mạnh mềm của Thủ đô. Ở những mùa giải trước, Giải thưởng đã ghi nhận gương mặt tiêu biểu, có những đóng góp tích cực, góp phần quảng bá hình ảnh con người và văn hoá Thủ đô ra thế giới. Nhưng đó mới chỉ là những nhịp cầu đơn lẻ, chủ yếu là những người nước ngoài có gắn bó sâu sắc với thành phố.

Nghị quyết số 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế trong tình hình mới nhấn mạnh yêu cầu chủ động, tích cực hội nhập sâu rộng trên tất cả các lĩnh vực, trong đó đối ngoại văn hóa đóng vai trò tiên phong trong việc quảng bá hình ảnh đất nước, nâng cao vị thế cùng sức mạnh mềm quốc gia trên trường quốc tế.

Mùa giải năm nay ghi dấu ấn đậm nét của tư duy hội nhập thông qua những sự kiện mang tầm vóc toàn cầu diễn ra ngay tại lòng Hà Nội. Việc Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội lần thứ nhất năm 2025 do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Bộ Ngoại giao và UBND TP Hà Nội tổ chức được vinh danh ở hạng mục Việc làm là minh chứng sống động cho tinh thần Nghị quyết 59.

Sự kiện quy mô lớn, góp phần đưa Hà Nội trở thành điểm hội tụ của các nền văn hóa năm châu. Thông qua các không gian triển lãm nghệ thuật, biểu diễn âm nhạc quốc tế, giao lưu ẩm thực…, Lễ hội tạo cơ hội để người dân Thủ đô và bạn bè quốc tế trực tiếp giao lưu, thấu hiểu và xích lại gần nhau hơn. Sự thành công của mùa lễ hội đầu tiên thiết lập tiền đề vững chắc cho việc duy trì và phát triển chuỗi sự kiện này thành thương hiệu văn hóa đối ngoại thường niên.

TP Hà Nội tiếp nhận các giá trị văn hóa nhân loại đồng thời chủ động kiến tạo không gian đối thoại văn hóa toàn cầu, thể hiện bản lĩnh, sự cởi mở và uy tín quốc tế ngày càng cao của Hà Nội nói riêng và Việt Nam nói chung. Sức mạnh mềm của Hà Nội được cấu thành từ sự dung hòa độc đáo giữa bản sắc ngàn năm văn hiến và tinh thần hội nhập cởi mở, hiện đại. Các hoạt động ngoại giao văn hóa quy mô lớn giúp thu hút nguồn lực quốc tế, thúc đẩy hợp tác đầu tư, du lịch, đồng thời quảng bá hình ảnh một Thủ đô bình yên, thân thiện, năng động và giàu sáng tạo trong mắt bạn bè quốc tế.

Một số hình ảnh tại Lễ trao giải: