Giải mã việc động đất có tâm chấn nông nhưng tàn phá nặng nề

Ngay cả khi hai trận động đất có cùng độ lớn, độ sâu của chúng có thể tạo khác biệt lớn về mức độ tàn phá.
Chú thích ảnh
Cảnh đổ nát sau động đất tại huyện Nurgal, tỉnh Kunar, Afghanistan ngày 1/9/2025. Ảnh: THX/TTXVN

Theo Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS), trận động độ lớn 6 đã xảy ra ở miền Đông Afghanistan, gần biên giới với Pakistan đêm 31/8 (giờ địa phương). Một số dư chấn đã xảy ra sau đó.

Kênh Al Jazeera cho biết, có 800 người đã thiệt mạng và 2.500 người bị thương do trận động đất. Tâm chấn của trận động đất nằm ở độ sâu khoảng 8km với các nhà địa chấn học coi là nông, khiến mặt đất rung chuyển dữ dội và có sức tàn phá lớn hơn, đặc biệt là đối với những ngôi nhà và cộng đồng dễ bị tổn thương.

Ngay cả khi hai trận động đất có cùng cường độ, độ sâu tâm chấn cũng có thể tạo khác biệt lớn về mức độ tàn phá và cảm nhận trên bề mặt. Động đất nông thường nguy hiểm do năng lượng được truyền đi với quãng đường ngắn hơn trước khi đến các công trình và cư dân.

Dưới đây là video về công tác cứu trợ người bị thương sau vụ động đất tại Afghanistan (nguồn: AP):

Trong động đất sâu, phần lớn năng lượng bị tiêu tán khi đi qua các tầng đá. Trái lại, động đất nông giải phóng năng lượng ngay gần mặt đất, khiến rung chấn mạnh hơn và thiệt hại lớn hơn ở khu vực đông dân cư.

Thông thường, độ sâu động đất được phân loại thành ba mức: nông (0-70 km), trung gian (70-300 km) và sâu (300-700 km).

Afghanistan nằm trong một trong những vùng có hoạt động địa chấn mạnh nhất thế giới, với dãy núi Hindu Kush là “điểm nóng” của cả động đất nông lẫn sâu. Sự va chạm kiến tạo giữa mảng Ấn Độ và mảng Á-Âu khiến khu vực này đặc biệt sôi động.

Khu vực Pamir–Hindu Kush ở phía Bắc Afghanistan thường hứng chịu những trận động đất mạnh, có độ sâu tới 200 km – hiện tượng hiếm gặp trên thế giới.

Ngược lại, tại dãy Sulaiman (Tây Pakistan và Đông Nam Afghanistan), động đất thường nông, sát mặt đất và gây thiệt hại nghiêm trọng.

Hà Linh/Báo Tin tức và Dân tộc

Dành cho bạn

Khi cuộc đua AI làm gia tăng lo ngại về mối đe doạ với nhân loại

Khi cuộc đua AI làm gia tăng lo ngại về mối đe doạ với nhân loại

Cuộc đua trí tuệ nhân tạo (AI) đang tăng tốc, trong khi cạnh tranh có nguy cơ khiến các doanh nghiệp xem nhẹ an toàn, làm gia tăng những rủi ro khó kiểm soát. Diễn biến này đặt ra yêu cầu đối với Việt Nam trong thực hiện Nghị quyết 57: phát triển và làm chủ AI phải song hành với xây dựng năng lực quản trị, kiểm soát và bảo đảm an toàn.
Tìm giải pháp kéo dài tuổi thọ phù điêu Mậu Thân 1968

Tìm giải pháp kéo dài tuổi thọ phù điêu Mậu Thân 1968

Nắng nóng, độ ẩm và nước mưa có thể âm thầm tác động đến bức phù điêu bằng đồng tại Khu truyền thống cách mạng cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968. Từ những vị trí dễ hư hỏng được nhận diện, nhóm nghiên cứu đề xuất giải pháp theo dõi và bảo trì chủ động nhằm kéo dài tuổi thọ công trình..
TP Hồ Chí Minh cụ thể hóa Nghị quyết 57 - Bài cuối: Thu hút nhân tài, tạo động lực mới

TP Hồ Chí Minh cụ thể hóa Nghị quyết 57 - Bài cuối: Thu hút nhân tài, tạo động lực mới

Để khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực tăng trưởng, TP Hồ Chí Minh đang đặt trọng tâm vào một nguồn lực có tính quyết định: con người. Từ chính sách thu hút chuyên gia đến việc tạo môi trường để người giỏi giải quyết những bài toán lớn, Thành phố đang từng bước tìm cách biến tri thức thành năng lực đổi mới và giá trị cụ thể.
TP Hồ Chí Minh cụ thể hóa Nghị quyết 57 - Bài 2: Khi khoảng cách từ phòng nghiên cứu đến thị trường được rút ngắn

TP Hồ Chí Minh cụ thể hóa Nghị quyết 57 - Bài 2: Khi khoảng cách từ phòng nghiên cứu đến thị trường được rút ngắn

Nếu các cơ chế mới là “đường băng” để khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo "cất cánh" thì thị trường mới là nơi quyết định công nghệ có tạo ra giá trị hay không. TP Hồ Chí Minh đang tìm cách rút ngắn khoảng cách từ phòng nghiên cứu đến doanh nghiệp, từ ý tưởng đến sản phẩm, qua đó biến nguồn lực tri thức thành một động lực tăng trưởng thực chất.