Giải mã quá trình 'thuần hóa' âm thầm ở động vật hoang dã

Một phân tích các nghiên cứu gần đây về hành vi động vật cho thấy con người đang vô tình tạo ra tác động khiến một số loài động vật hoang dã dần xuất hiện những đặc điểm tương tự động vật được thuần hóa như giảm mức độ hung dữ, trở nên bình tĩnh hơn và thay đổi một số đặc điểm hình thái cơ thể.
Chú thích ảnh
Gấu xuất hiện tại trung tâm thành phố Morioka, tỉnh Iwate, Nhật Bản ngày 23/10/2025. Ảnh: Kyodo/TTXVN

Theo phóng viên TTXVN tại Israel, phân tích trên do Tiến sĩ Yonat Eshchar, Tổng Biên tập trang Davidson Institute of Science Education (thuộc Viện Weizmann của Israel) thực hiện.

Nghiên cứu đầu tiên tập trung vào quần thể khoảng 50 cá thể gấu nâu Marsican ở miền Trung Italy. Kết quả phân tích di truyền cho thấy quần thể này tách khỏi các nhóm gấu nâu châu Âu khác cách đây 2.000-3.000 năm và gần như bị cô lập suốt 1.500 năm. Trong nhiều thế kỷ, con người săn bắn có chọn lọc nhằm giảm số lượng gấu gần khu dân cư. Theo thời gian, những cá thể hung dữ bị loại bỏ, trong khi những cá thể ít hung dữ hơn có cơ hội sinh sản, dẫn tới quá trình “giống thuần hóa” diễn ra ngoài ý muốn.

Các nhà khoa học phát hiện nhiều biến đổi gien liên quan đến hệ thần kinh và hành vi - trong đó có gen DCC vốn từng được ghi nhận ở mèo - làm giảm phản ứng căng thẳng và mức độ hung dữ. Đồng thời, gấu có xu hướng nhỏ hơn và thay đổi đặc điểm khuôn mặt, tương tự “hội chứng thuần hóa” thấy ở nhiều loài vật nuôi.

Một nghiên cứu khác ghi nhận xu hướng tương tự ở động vật sống gần đô thị. Cáo ở London có sọ nhỏ hơn, mõm ngắn hơn so với cáo vùng nông thôn. Dữ liệu gần đây từ gần 20.000 bức ảnh cho thấy gấu mèo (raccoon) tại các thành phố ở Mỹ cũng bắt đầu có mõm ngắn hơn khoảng 4%, dấu hiệu ban đầu của quá trình “tự thuần hóa”.

Theo các nhà nghiên cứu, động vật bớt sợ người, thích nghi với việc tìm thức ăn quanh khu dân cư sẽ có lợi thế sinh tồn. Những đặc điểm này dần lan truyền qua nhiều thế hệ - dù con người không hề chủ đích thuần hóa chúng - cho thấy tác động ngày càng sâu rộng của con người đối với hệ sinh thái.

Đức Trung (TTXVN)

Dành cho bạn

Khi cuộc đua AI làm gia tăng lo ngại về mối đe doạ với nhân loại

Khi cuộc đua AI làm gia tăng lo ngại về mối đe doạ với nhân loại

Cuộc đua trí tuệ nhân tạo (AI) đang tăng tốc, trong khi cạnh tranh có nguy cơ khiến các doanh nghiệp xem nhẹ an toàn, làm gia tăng những rủi ro khó kiểm soát. Diễn biến này đặt ra yêu cầu đối với Việt Nam trong thực hiện Nghị quyết 57: phát triển và làm chủ AI phải song hành với xây dựng năng lực quản trị, kiểm soát và bảo đảm an toàn.
Tìm giải pháp kéo dài tuổi thọ phù điêu Mậu Thân 1968

Tìm giải pháp kéo dài tuổi thọ phù điêu Mậu Thân 1968

Nắng nóng, độ ẩm và nước mưa có thể âm thầm tác động đến bức phù điêu bằng đồng tại Khu truyền thống cách mạng cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968. Từ những vị trí dễ hư hỏng được nhận diện, nhóm nghiên cứu đề xuất giải pháp theo dõi và bảo trì chủ động nhằm kéo dài tuổi thọ công trình..
TP Hồ Chí Minh cụ thể hóa Nghị quyết 57 - Bài cuối: Thu hút nhân tài, tạo động lực mới

TP Hồ Chí Minh cụ thể hóa Nghị quyết 57 - Bài cuối: Thu hút nhân tài, tạo động lực mới

Để khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực tăng trưởng, TP Hồ Chí Minh đang đặt trọng tâm vào một nguồn lực có tính quyết định: con người. Từ chính sách thu hút chuyên gia đến việc tạo môi trường để người giỏi giải quyết những bài toán lớn, Thành phố đang từng bước tìm cách biến tri thức thành năng lực đổi mới và giá trị cụ thể.
TP Hồ Chí Minh cụ thể hóa Nghị quyết 57 - Bài 2: Khi khoảng cách từ phòng nghiên cứu đến thị trường được rút ngắn

TP Hồ Chí Minh cụ thể hóa Nghị quyết 57 - Bài 2: Khi khoảng cách từ phòng nghiên cứu đến thị trường được rút ngắn

Nếu các cơ chế mới là “đường băng” để khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo "cất cánh" thì thị trường mới là nơi quyết định công nghệ có tạo ra giá trị hay không. TP Hồ Chí Minh đang tìm cách rút ngắn khoảng cách từ phòng nghiên cứu đến doanh nghiệp, từ ý tưởng đến sản phẩm, qua đó biến nguồn lực tri thức thành một động lực tăng trưởng thực chất.