Trước thềm Hội nghị Thượng đỉnh G7 đang diễn ra tại thành phố Evian-les-Bains của Pháp, 95 thanh thiếu niên đến từ 19 quốc gia đã công bố một bản tuyên ngôn, kêu gọi các nhà lãnh đạo thế giới hành động để bảo vệ giáo dục, sức khỏe tâm thần và đời sống xã hội của trẻ em trong bối cảnh các chatbot, trợ lý AI và những ứng dụng AI ngày càng phổ biến.
Tuyên ngôn do Liên minh Nghiên cứu Quốc tế vì AI phục vụ trẻ em (iRaise) khởi xướng nhấn mạnh rằng các biện pháp bảo vệ không nên chỉ do các công ty công nghệ hoặc những người trưởng thành xây dựng, mà cần có sự tham gia của chính thế hệ trẻ, những người đang lớn lên cùng AI như một phần của cuộc sống thường nhật.
Bảo vệ trẻ em trên môi trường số là một trong những ưu tiên mà Pháp đưa ra trong nhiệm kỳ Chủ tịch luân phiên G7 năm nay. Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng chương trình nghị sự của hội nghị có thể bị chi phối bởi các vấn đề địa chính trị và an ninh quốc tế đang diễn biến phức tạp.
Tháng trước, các bộ trưởng phụ trách kỹ thuật số của G7 đã nhất trí rằng AI tạo sinh có thể làm gia tăng hoặc tái tạo nhiều rủi ro hiện hữu đối với trẻ vị thành niên, từ các hình ảnh giả mạo mang nội dung nhạy cảm đến nguy cơ thao túng thông tin và tin tức.
Ủy viên cấp cao phụ trách trẻ em của Pháp Sarah El Hairy cho rằng khi một công nghệ mới tác động sâu rộng đến cuộc sống của trẻ em, các chính phủ không thể đưa ra những phản ứng mang tính tạm thời hay chắp vá.
Trong khi nhiều nước như Canada, Anh, Australia và Indonesia đã hoặc đang triển khai các biện pháp hạn chế trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội, việc quản lý AI đối với trẻ vị thành niên vẫn đang ở giai đoạn đầu. Một trong số ít động thái đáng chú ý là bang California (Mỹ) xem xét siết chặt việc sử dụng chatbot đối với thanh thiếu niên sau một số vụ việc đáng tiếc liên quan đến sức khỏe tâm thần.
Các chuyên gia cảnh báo ngày càng nhiều thanh thiếu niên tìm đến AI như một công cụ tư vấn tâm lý hoặc người bạn đồng hành trực tuyến. Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí y khoa JAMA cho thấy hơn 13% thanh thiếu niên Mỹ từ 12-21 tuổi từng sử dụng AI tạo sinh để tìm kiếm lời khuyên liên quan đến sức khỏe tinh thần.
Trong khi đó, các tập đoàn công nghệ lớn cho rằng thay vì hạn chế tiếp cận, cần tăng cường giáo dục kỹ năng sử dụng AI cho giới trẻ. Tuy nhiên, nhiều tổ chức bảo vệ quyền trẻ em cho rằng việc bảo đảm an toàn cho trẻ em phải được đặt lên hàng đầu và các mô hình AI cần được đánh giá kỹ lưỡng trước khi được triển khai rộng rãi tới nhóm người dùng trẻ tuổi.
Giới vận động kỳ vọng vấn đề bảo vệ trẻ em sẽ trở thành một lĩnh vực mà các chính phủ có thể đạt được đồng thuận trong quá trình xây dựng khuôn khổ quản lý AI, nhằm bảo đảm công nghệ phát triển theo hướng an toàn và có trách nhiệm đối với thế hệ tương lai.
