Năng lượng gió và Mặt Trời đang chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong cơ cấu năng lượng của EU, tăng từ 23% năm 2020 lên 25,2% năm 2024. Tuy nhiên, do phụ thuộc vào điều kiện thời tiết, nguồn điện này thường dư thừa vào những thời điểm nhu cầu thấp nhưng lại thiếu khi nhu cầu tăng cao. Trong khi hệ thống lưu trữ còn hạn chế, lượng điện sạch dư thừa nhiều khi bị cắt giảm hoặc lãng phí, buộc các nước phải tiếp tục sử dụng các nhà máy điện chạy bằng khí đốt để bảo đảm nguồn cung.
Để giải quyết tình trạng này, cuối tháng 6 vừa qua, các bộ trưởng năng lượng EU đã ký thỏa thuận ba bên đầu tiên về tăng cường lưu trữ năng lượng. Theo mục tiêu của Ủy ban châu Âu, khối cần nâng tổng năng lực lưu trữ từ khoảng 55 GW hiện nay lên 200 GW vào năm 2030. Đến nay, 22 quốc gia thành viên đã cam kết bổ sung khoảng 30-35 GW công suất lưu trữ vào năm 2028.
Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), nhu cầu điện tại châu Âu sẽ tiếp tục tăng nhanh do sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), các trung tâm dữ liệu, xe điện và hệ thống sưởi bằng điện. Nếu không mở rộng năng lực lưu trữ, EU sẽ tiếp tục phụ thuộc vào khí đốt để bù đắp khi sản lượng điện gió và điện Mặt Trời giảm, ảnh hưởng đến mục tiêu trung hòa phát thải cũng như làm giá điện duy trì ở mức cao.
Theo thỏa thuận, các doanh nghiệp năng lượng, ngành công nghiệp tiêu thụ nhiều điện và các tổ chức tài chính sẽ phối hợp đầu tư phát triển hệ thống lưu trữ. Ngân hàng Đầu tư châu Âu (EIB) cũng sẽ mở rộng các chương trình hỗ trợ tài chính cho các dự án lưu trữ và nâng cấp lưới điện, trong khi Ủy ban châu Âu sẽ theo dõi tiến độ thực hiện và thúc đẩy đầu tư thông qua các chương trình hỗ trợ của EU.
Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng mức cam kết hiện nay vẫn chưa đủ để đạt mục tiêu 200 GW vào năm 2030. Các nước thành viên cần đẩy nhanh cấp phép dự án, hoàn thiện cơ chế quản lý và tăng đầu tư vào công nghệ lưu trữ, đặc biệt là pin lưu trữ. Theo Hiệp hội SolarPower Europe, nếu không mở rộng hệ thống lưu trữ, EU sẽ phải sử dụng khí đốt nhiều hơn để phát điện, khiến giá điện khó giảm và làm suy giảm sức cạnh tranh của nền kinh tế.
