Theo truyền thông châu Âu ngày 29/9, Ủy viên Năng lượng EU Dan Jorgensen cho biết chưa có nguy cơ thiếu khí đốt trước mắt, dù lượng dự trữ của khối vẫn ở mức rất thấp. Giới phân tích cũng chưa dự báo xảy ra tình trạng thiếu nguồn cung. Điều chưa thể khẳng định là EU sẽ duy trì được sự ổn định đó trong suốt mùa đông với chi phí bao nhiêu.
Dữ liệu ngành tính đến ngày 13/9 cho thấy các kho khí đốt của EU mới đầy khoảng 70%. Latvia ở mức 47,1%, Hà Lan 52,1% và Đức 55,6%. Thời tiết nóng, khô trong những tháng qua khiến nhiều nước phải dùng thêm khí đốt để sản xuất điện, làm giảm lượng khí có thể đưa vào kho dự trữ.
Cùng lúc, cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran tiếp tục ảnh hưởng đến thị trường LNG toàn cầu. Lượng LNG đi qua eo biển Hormuz hiện chỉ bằng 15-25% so với trước chiến tranh. Qatar cũng vừa gia hạn thêm một tháng tình trạng bất khả kháng đối với các chuyến hàng tới khách hàng châu Á và châu Âu, hàng giao cho châu Âu dự kiến được nối lại vào tháng 12.
Dự trữ thấp không đồng nghĩa với thiếu khí đốt
Khí đốt được bơm vào các kho ngầm khi nguồn cung dồi dào, sau đó đưa trở lại mạng lưới để phục vụ sưởi ấm, sản xuất và phát điện khi nhu cầu tăng vào mùa đông. Theo quy định thông thường của EU, mức dự trữ phải đạt 90% trước ngày 1/11.
Năm nay, Ủy ban châu Âu cho phép các nước linh hoạt giảm mục tiêu xuống khoảng 75-80% để tránh phải mua khí đốt bằng mọi giá trong lúc thị trường biến động. Ông Jorgensen cho rằng mục tiêu 80% có thể giảm sức ép lên giá và chi phí bổ sung dự trữ.
Nếu tốc độ bơm khí hiện tại được duy trì, Hiệp hội Cơ sở hạ tầng khí đốt châu Âu (GIE) dự báo mức dự trữ toàn khối có thể đạt khoảng 77-80% vào tháng 11. Tuy nhiên, kết quả còn phụ thuộc vào lượng khí có thể mua được, giá cả, nhu cầu tiêu thụ và thời tiết.
GIE lưu ý khí đốt trong kho không phải nguồn cung duy nhất của châu Âu. EU còn nhận khí qua đường ống, nhập khẩu LNG và sử dụng sản lượng khai thác trong nước. Vì vậy, khả năng đáp ứng nhu cầu mùa đông phải được đánh giá dựa trên toàn bộ các nguồn cung này, cùng năng lực hạ tầng và mức tiêu thụ trong từng kịch bản. Dù lượng khí dự trữ của Đức thấp hơn mức trung bình EU, Bộ Kinh tế và Năng lượng nước này vẫn dự báo sẽ không xảy ra thiếu hụt trong mùa đông.
Điều đáng lo trước mắt là giá
Dự trữ ít hơn khiến EU phải tiếp tục mua khí đốt trong lúc nguồn cung toàn cầu căng thẳng. Trước khi xung đột Trung Đông leo thang, giá khí đốt tham chiếu TTF tại Hà Lan ở khoảng 30-31 euro/MWh. Hiện giá ở mức 72-74 euro/MWh, sau khi có thời điểm vượt 80-89 euro/MWh vào đầu tháng 9.
Giá cao không có nghĩa EU đang cạn khí đốt, nhưng cho thấy việc bảo đảm nguồn cung trở nên tốn kém hơn. Kho dự trữ càng thấp, châu Âu càng có ít khả năng ứng phó với một đợt gián đoạn nhập khẩu mới mà không phải trả thêm chi phí lớn.
Kịch bản khó khăn nhất là mùa đông rét đậm kéo dài, trong khi vận chuyển LNG qua eo biển Hormuz tiếp tục đình trệ. Theo giới phân tích, giá LNG thế giới khi đó có thể tăng gần gấp đôi so với hiện nay, buộc châu Âu cạnh tranh quyết liệt hơn với khách hàng châu Á để mua LNG từ Mỹ.
Nếu thiếu khí đốt thực sự xảy ra, tác động có thể lan sang thị trường điện vì nhiều nhà máy điện dùng nhiên liệu này. Chuyên gia Ronald Pinto của tổ chức Kpler cho rằng nguy cơ sẽ lớn hơn nếu thời tiết lạnh đi kèm sản lượng điện gió thấp, khi đó giá khí đốt tăng có thể đẩy giá điện trên khắp châu Âu lên cao.
Ở thời điểm hiện tại, các chuyên gia cho rằng EU chưa có nguy cơ thiếu khí đốt. Song mức dự trữ khoảng 70% không đủ để bảo đảm mọi kịch bản mùa đông đều diễn ra thuận lợi và châu Âu vẫn cần duy trì nhập khẩu, bổ sung dự trữ trong những tháng tới. Báo cáo triển vọng nguồn cung mùa đông dự kiến công bố ngày 8/10 sẽ cho thấy rõ hơn mức độ rủi ro nếu thời tiết và thị trường LNG cùng diễn biến bất lợi.
