Sau cuộc đàm phán về Trung Đông tại hội nghị thượng đỉnh ở Brussels (Bỉ), các nhà lãnh đạo EU nhất trí: "Để tránh một tình huống tương tự (khủng hoảng trước đây), EU sẵn sàng huy động toàn diện các công cụ ngoại giao, pháp lý, hoạt động và tài chính của mình để ngăn chặn các phong trào di cư không kiểm soát vào EU và bảo vệ an ninh ở châu Âu". Hội nghị nhấn mạnh: "An ninh và việc kiểm soát biên giới bên ngoài của EU sẽ tiếp tục được tăng cường”.
Cùng ngày, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen và người đồng cấp Italy Giorgia Meloni đã kêu gọi siết chặt kiểm soát biên giới, và cảnh báo cuộc xung đột ở Trung Đông có thể gây ra làn sóng người di cư và tị nạn ồ ạt đổ vào EU.
Trong một bức thư chung, hai thủ tướng nhấn mạnh châu Âu "không thể mạo hiểm lặp lại" tình trạng năm 2015-2016, khi hàng trăm nghìn người, trong đó nhiều người chạy trốn khỏi giao tranh ở Syria, nhập cư vào Lục địa già. Bức thư nêu rõ cuộc xung đột đang diễn ra ở Trung Đông ngày càng đáng lo ngại trên nhiều lĩnh vực, lan rộng trong một khu vực vốn đã có số lượng lớn người di tản, do đó "không thể mạo hiểm để lặp lại dòng người tị nạn và di cư vào EU như đã xảy ra vào năm 2015-2016”. Thư cũng cảnh báo một thảm họa nhân đạo đối với những người bị ảnh hưởng trực tiếp, và nguy cơ tác động đến an ninh và sự gắn kết của Liên minh.
Hai nhà lãnh đạo kêu gọi Ủy ban châu Âu (EC) thông qua gói viện trợ nhân đạo trị giá 458 triệu euro (527 triệu USD) để giúp các quốc gia ở Trung Đông đối phó với những người bị ảnh hưởng của xung đột trước khi họ tìm cách đến châu Âu.
Trong một diễn biến liên quan, cùng ngày, Chính phủ Bồ Đào Nha đã thông qua một dự luật nhằm tạo điều kiện dễ dàng hơn cho việc trục xuất người nhập cư bất hợp pháp, biện pháp mới nhất được nội các cánh hữu thực hiện.
Dự luật sẽ được đưa ra bỏ phiếu tại Quốc hội, nơi chính phủ không nắm giữ đa số nhưng cho đến nay vẫn có thể dựa vào sự ủng hộ của phe cực hữu để thông qua các biện pháp kiểm soát nhập cư khác.
Kể từ khi nhậm chức vào năm 2024, chính phủ của Thủ tướng Luís Montenegro đã đưa ra một số biện pháp để thắt chặt chính sách di cư. Dự luật mới kéo dài thời gian giam giữ người di cư tại các trung tâm tạm giam lên đến 18 tháng, so với 60 ngày hiện tại. Bên cạnh đó, văn bản này cũng rút ngắn thời hạn trong các thủ tục trục xuất và kéo dài lệnh cấm tái nhập cảnh đối với những người bị trục xuất, cùng với các biện pháp khác.
