Eo biển Hormuz bị phong tỏa: Lợi thế thuộc về những nước có lộ trình thay thế

Theo một phân tích của Reuters, việc đóng cửa eo biển Hormuz dẫn đến sự gia tăng đột biến của giá dầu toàn cầu đã mang lại những khoản lợi nhuận khổng lồ cho Iran, Oman và Saudi Arabia.

Trong khi đó, các quốc gia thiếu lộ trình vận chuyển thay thế đã phải gánh chịu mức thiệt hại lên tới hàng tỷ USD.

Chú thích ảnh
Cơ sở khai thác dầu của Công ty dầu khí quốc gia Aramco ở Saudi Arabia. Ảnh: globalenergyprize.org/TTXVN

Dù Iran nắm quyền kiểm soát eo biển, nhưng Oman, Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arập Thống nhất (UAE) vẫn có thể "vượt rào" phong tỏa thông qua các đường ống dẫn dầu và cảng biển thay thế. Ngược lại, nguồn dầu từ Iraq, Kuwait và Qatar đang bị kẹt lại do các quốc gia này không có con đường khác để tiếp cận thị trường quốc tế.

Phân tích của Reuters dựa trên dữ liệu xuất khẩu tháng 3/2026 ước tính từ Kpler và JODI cho thấy doanh thu xuất khẩu dầu ước tính của Iraq và Kuwait đều sụt giảm khoảng 75% so với cùng kỳ năm ngoái. Ngược lại, doanh thu của Iran tăng 37% và Oman tăng 26%. Doanh thu dầu mỏ của Saudi Arabia tăng 4,3%, trong khi UAE giảm nhẹ 2,6% do mức tăng giá đã bù đắp phần nào cho sự sụt giảm về sản lượng.

Đối với Saudi Arabia, giá dầu tăng cao đồng nghĩa với việc chính phủ sẽ thu về nhiều thuế và phí bản quyền hơn từ tập đoàn dầu khí quốc gia Saudi Aramco. Đây là một diễn biến tích cực cho vương quốc này, nhất là khi họ vừa trải qua giai đoạn thâm hụt ngân sách do chi quá nhiều tiền vào các dự án nhằm giảm phụ thuộc vào dầu mỏ.

Đường ống lớn nhất của Saudi Arabia là tuyến Đông - Tây dài 1.200 km, được xây dựng từ những năm 1980 trong cuộc chiến Iran-Iraq để tránh eo biển Hormuz. Tuyến này nối các mỏ dầu phía Đông với cảng Yanbu bên bờ Biển Đỏ và hiện đang hoạt động với công suất được nâng cấp là 7 triệu thùng/ngày.

Trong đó, Saudi Aramco sử dụng khoảng 2 triệu thùng/ngày cho thị trường nội địa, còn khoảng 5 triệu thùng/ngày cho xuất khẩu. Dữ liệu vận tải cho thấy lượng hàng xếp tại Yanbu đạt trung bình gần mức tối đa 4,6 triệu thùng/ngày trong tuần bắt đầu từ ngày 23/3, bất chấp các cuộc tấn công nhằm vào trung tâm này hôm 19/3. Nhìn chung, dù tổng lượng xuất khẩu dầu thô của Saudi Arabia trong tháng 3 giảm 26% trong tháng 3 so với cùng kỳ năm ngoái, nhưng giá dầu cao đã làm tăng giá trị xuất khẩu thêm khoảng 558 triệu USD so với một năm trước. Trước đó, Saudi Arabia đã chủ động đẩy mạnh xuất khẩu trong tháng 2 lên mức cao nhất kể từ tháng 4/2023 để phòng ngừa kịch bản Mỹ tấn công Iran.

Mặc dù có lợi thế từ đường ống Đông - Tây, ông Neil Quilliam, học giả tại Viện nghiên cứu Chatham House, cho rằng Saudi Arabia vẫn dễ bị tổn thương trước các cuộc tấn công tiếp theo từ Iran hoặc lực lượng Houthi tại Yemen nhằm vào hạ tầng năng lượng phía Tây và các tàu băng qua eo biển Bab el-Mandeb để vào Biển Đỏ.

Trong khi đó, UAE được bảo vệ phần nào nhờ đường ống Habshan Fujairah với công suất 1,5–1,8 triệu thùng/ngày. Tuy nhiên, giá trị xuất khẩu dầu ước tính của nước này vẫn giảm hơn 174 triệu USD trong tháng 3 do cảng Fujairah hứng chịu nhiều cuộc tấn công dẫn đến việc tạm dừng bốc dỡ hàng.

Trong số các nhà sản xuất vùng Vịnh, doanh thu của Iraq sụt giảm mạnh nhất - mất 76% xuống còn 1,73 tỷ USD. Kuwait đứng thứ hai với mức giảm 73% xuống 864 triệu USD. Cơ quan Tiếp thị Dầu mỏ Nhà nước Iraq (SOMO) xác nhận doanh thu dầu mỏ tháng 3 đạt khoảng 2 tỷ USD, sát với ước tính của Reuters. Cả hai quốc gia này có khả năng sẽ phải đối mặt với mức giảm sâu hơn trong tháng 4, vì doanh thu tháng 3 vẫn còn được hỗ trợ bởi các chuyến hàng đã kịp khởi hành trong những ngày đầu của cuộc xung đột.

Dù Iran đã tuyên bố cho phép các tàu không có liên hệ với Mỹ hoặc Israel đi qua eo biển Hormuz, nhưng thị trường năng lượng vẫn phải đối mặt với sự gián đoạn chưa từng có. Giá dầu thô Brent đã tăng 60% trong tháng 3, mức tăng theo tháng kỷ lục. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) mô tả cuộc xung đột này là cú sốc cung năng lượng lớn nhất thế giới từ trước đến nay, khi sản lượng dầu tại khu vực này giảm hơn 12 triệu thùng/ngày và khoảng 40 cơ sở năng lượng bị hư hại.

Khánh Ly/TTXVN - Tổng hợp

Dành cho bạn

Thúc đẩy ngừng bắn tại Gaza, ngăn căng thẳng Vùng Vịnh

Thúc đẩy ngừng bắn tại Gaza, ngăn căng thẳng Vùng Vịnh

Ngày 26/10, Tổng thống Ai Cập Abdel-Fattah El-Sisi và Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres thảo luận các biện pháp củng cố lệnh ngừng bắn tại Gaza và giải quyết xung đột khu vực, trong bối cảnh tiếp tục ghi nhận thương vong tại Gaza và quan ngại về nguy cơ căng thẳng gia tăng ở Bờ Tây.

Một hồ chắn hình thành sau vụ sạt lở đất tại Nepal ngày 27/8/2026. Ảnh: THX/TTXVN phát

Nepal mở rộng hệ thống cảnh báo lũ tại 6 lưu vực sông

Việc mở rộng mạng lưới quan trắc và cảnh báo sớm, kết hợp với nghiên cứu khoa học và các biện pháp giảm thiểu rủi ro tại hồ băng, là những nội dung trọng tâm trong kế hoạch tăng cường năng lực ứng phó thiên tai của Nepal.

Sudan: Tấn công bằng UAV gây mất điện trên diện rộng

Sudan: Tấn công bằng UAV gây mất điện trên diện rộng

Ngày 26/10, Công ty Điện lực quốc gia Sudan cho biết các cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái (UAV) nhằm vào 5 trạm điện ở miền Đông Nam nước này đã gây mất điện tại 4 bang, đe dọa sự ổn định của toàn bộ lưới điện quốc gia.

Khốc liệt kỳ thi tuyển công chức ở Trung Quốc

Khốc liệt kỳ thi tuyển công chức ở Trung Quốc

Một vị trí cảnh sát biên phòng ở tỉnh Cát Lâm đã thu hút hơn 6.000 ứng viên đủ điều kiện. Con số này cho thấy mức độ cạnh tranh gay gắt mà các ứng viên phải đối mặt khi thời hạn đăng ký thi công chức quốc gia năm 2027 của Trung Quốc khép lại hôm 25/10, với hơn 3 triệu người vượt qua vòng xét duyệt hồ sơ.

Saudi Arabia tiết lộ mục tiêu cuộc hội đàm giữa Liên minh Mecca và Iran

Saudi Arabia tiết lộ mục tiêu cuộc hội đàm giữa Liên minh Mecca và Iran

Saudi Arabia cho biết cuộc hội đàm tại Tehran giữa Iran và các quan chức ba nước thuộc Liên minh Mecca nhằm mở rộng đối thoại, ngăn nguy cơ leo thang quân sự và tìm kiếm giải pháp chấm dứt khủng hoảng Trung Đông. Cuộc gặp diễn ra giữa lúc các cuộc tấn công của lực lượng Houthi nhằm vào Saudi Arabia làm gia tăng căng thẳng khu vực.