Theo kế hoạch, ông Merz sẽ hội đàm với Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường trước khi gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Phái đoàn Đức gồm khoảng 30 lãnh đạo doanh nghiệp, phản ánh trọng tâm kinh tế của chuyến công du. Ông cũng dự kiến thăm công ty robot Unitree của Trung Quốc, làm việc với Siemens Energy và gặp Bí thư Tỉnh ủy Chiết Giang Vương Hạo.
Người phát ngôn Chính phủ Đức cho biết thời điểm chuyến thăm ngay sau Tết Nguyên đán do phía Bắc Kinh đề xuất, được Berlin coi là tín hiệu tích cực cho chuyến đi đầu tiên của ông Merz tới Trung Quốc.
Khác với những phát biểu cứng rắn trước đó về chính sách đối ngoại “quyết đoán” của Bắc Kinh, giới quan sát dự báo ông Merz sẽ ưu tiên ổn định quan hệ kinh tế thay vì tìm kiếm đột phá chính trị. Mục tiêu chính là bảo vệ ngành công nghiệp Đức trước sức ép cạnh tranh từ Trung Quốc, đồng thời giảm thiểu rủi ro phụ thuộc vào các nguyên liệu chiến lược như đất hiếm, thành phần dược phẩm và vật liệu cho pin, bán dẫn.
Trung Quốc tiếp tục là đối tác thương mại ngoài EU lớn nhất của Đức trong năm 2025, với tổng kim ngạch đạt 251,8 tỷ euro, vượt Mỹ ở mức 240,5 tỷ euro. Tuy nhiên, cán cân thương mại ngày càng mất cân đối khi xuất khẩu của Đức sang Trung Quốc giảm 9,3% trong năm qua, trong khi nhập khẩu từ Trung Quốc tăng 9%.
Ngành ô tô Đức chịu tác động rõ rệt. Xuất khẩu xe sang Trung Quốc đã giảm khoảng hai phần ba kể từ năm 2022, khiến BMW, Mercedes-Benz và Volkswagen đối mặt với điều mà truyền thông Đức gọi là “cú sốc Trung Quốc”. Trong khi đó, xe điện Trung Quốc gia tăng thị phần tại Đức nhờ giá cạnh tranh và công nghệ mới.
Hiệp hội Công nghiệp Ô tô Đức nhấn mạnh tiềm năng hợp tác vẫn rất lớn, song điều kiện cạnh tranh công bằng và sân chơi bình đẳng là yếu tố then chốt. Đại diện ngành hóa chất Đức cũng cảnh báo áp lực nhập khẩu từ Trung Quốc đang khiến công suất ngành này xuống mức thấp kỷ lục, trong bối cảnh giá năng lượng cao làm suy giảm sức cạnh tranh quốc tế.
Các chuyên gia nhận định Bắc Kinh có thể đề xuất “bình thường hóa” quan hệ, nhưng kèm điều kiện như giữ đầu tư và công nghệ trong nước, hạn chế các biện pháp trừng phạt thương mại bổ sung từ EU và xử lý tranh chấp thông qua cơ chế kỹ thuật. Trước đó, Ủy ban châu Âu hồi tháng 1/2026 cho phép các hãng xe điện Trung Quốc bán xe tại EU với mức giá tối thiểu theo từng mẫu, đổi lại tránh thuế nhập khẩu cao áp đặt từ năm 2024 do cáo buộc trợ cấp không công bằng.
Trong nước, ông Merz đối mặt sức ép từ đảng cực hữu AfD, liên tục bám sát Liên minh Dân chủ Cơ đốc giáo (CDU) trong các cuộc thăm dò. Trên trường quốc tế, ông cũng phải xử lý quan hệ với Chính quyền Tổng thống Trump, trong bối cảnh Washington gia tăng sức ép lên châu Âu và NATO.
Một số nghị sĩ đảng CDU cảnh báo Đức không nên đánh đổi lợi ích chiến lược dài hạn để đổi lấy ổn định kinh tế ngắn hạn. Họ kêu gọi Berlin xác định rõ vai trò của Trung Quốc trong việc hỗ trợ Nga trong xung đột Ukraine, đồng thời đưa ra những hệ quả cụ thể đối với quan hệ song phương.
Chuyến thăm vì vậy diễn ra trong thế cân bằng mong manh giữa nhu cầu thực dụng kinh tế và các quan ngại địa chính trị. Kết quả đạt được sẽ cho thấy liệu Berlin có thể tái lập thế cân bằng trong quan hệ với đối tác thương mại quan trọng nhất ngoài EU, hay tiếp tục đối mặt vòng xoáy phụ thuộc và cạnh tranh ngày càng sâu sắc.
