Theo truyền thông Nhật Bản, Bộ Quốc phòng Nhật Bản đang cân nhắc sử dụng các dịch vụ điện toán đám mây thương mại để quản lý những thông tin có độ mật cao, trong đó có bí mật quốc phòng, thay cho việc chỉ sử dụng các hệ thống nội bộ như hiện nay. Kế hoạch này nhằm đáp ứng nhu cầu xử lý khối lượng dữ liệu ngày càng lớn, đồng thời đẩy nhanh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực quốc phòng.
Trong đề xuất ngân sách cho năm tài chính 2027, Bộ Quốc phòng Nhật Bản dự kiến bố trí kinh phí để chuẩn bị chuyển hoạt động quản lý dữ liệu mật sang các dịch vụ điện toán đám mây do khu vực tư nhân cung cấp.
Việc xem xét áp dụng mô hình này xuất phát từ thay đổi nhanh chóng của phương thức tác chiến hiện đại. Trong xung đột Nga - Ukraine, AI đã được sử dụng rộng rãi để phân tích lượng dữ liệu khổng lồ thu thập từ thiết bị bay không người lái (UAV) và vệ tinh, giúp cập nhật thông tin và hỗ trợ ra quyết định trên chiến trường trong thời gian ngắn.
Một quan chức Bộ Quốc phòng Nhật Bản cho rằng xây dựng hạ tầng có khả năng đáp ứng các hình thức tác chiến mới là yêu cầu cần thiết nhằm duy trì năng lực răn đe.
Đến nay, Bộ Quốc phòng và Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản vẫn sử dụng các hệ thống nội bộ để quản lý thông tin mật phục vụ chỉ huy, điều hành và chia sẻ dữ liệu với các đối tác nước ngoài.
Theo các nguồn tin, chuyển sang sử dụng dịch vụ điện toán đám mây sẽ giúp mở rộng linh hoạt năng lực tính toán và lưu trữ, đồng thời tạo điều kiện tích hợp, phân tích dữ liệu từ nhiều lĩnh vực khác nhau khi lượng thông tin thu thập từ vệ tinh và UAV ngày càng gia tăng.
Bên cạnh đó, sử dụng hạ tầng điện toán đám mây cũng được kỳ vọng tạo điều kiện tích hợp các hệ thống AI thương mại tiên tiến, qua đó hỗ trợ quá trình phân tích và ra quyết định nhanh hơn.
Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng bảo đảm an ninh đối với dữ liệu mật khi sử dụng hạ tầng của bên thứ ba vẫn là thách thức lớn. Từ trước đến nay, nguyên tắc chung của Nhật Bản là không xử lý thông tin có độ mật cao trên các dịch vụ điện toán đám mây, đồng thời chưa có tiêu chuẩn thống nhất trên phạm vi toàn chính phủ về việc sử dụng các nền tảng này.
Một vấn đề khác là hiện các dịch vụ điện toán đám mây đáp ứng yêu cầu về hiệu năng của Bộ Quốc phòng Nhật Bản chủ yếu do các tập đoàn công nghệ lớn của Mỹ cung cấp. Mặc dù năng lực bảo mật của các nền tảng này được đánh giá cao, nhưng sử dụng hạ tầng do doanh nghiệp nước ngoài vận hành vẫn làm dấy lên những băn khoăn về khả năng kiểm soát của Nhật Bản đối với các thông tin mật.
Để giải quyết vấn đề này, Văn phòng An ninh mạng Quốc gia của Nhật Bản dự kiến xây dựng bộ tiêu chuẩn trong năm tài chính 2026 nhằm bảo đảm an toàn và khả năng kiểm soát đối với dữ liệu mật khi sử dụng dịch vụ điện toán đám mây.
Các tiêu chuẩn sẽ quy định cụ thể về địa điểm lưu trữ dữ liệu, nhân sự được phép quản lý cũng như cơ chế kiểm soát quyền truy cập. Dự kiến, các quy định này không chỉ áp dụng đối với Bộ Quốc phòng mà còn mở rộng tới các cơ quan chính phủ khác có xử lý thông tin mật.
| Kinh nghiệm Nhật Bản cũng cho thấy xu hướng sử dụng điện toán đám mây trong khu vực công không nhất thiết đồng nghĩa với việc từ bỏ hoàn toàn hạ tầng nội bộ. Mô hình đám mây lai cho phép cơ quan nhà nước tận dụng năng lực tính toán và khả năng mở rộng của các nhà cung cấp thương mại, đồng thời duy trì những lớp hạ tầng có mức độ kiểm soát cao đối với dữ liệu đặc biệt nhạy cảm. Với Việt Nam, cách tiếp cận này gợi mở yêu cầu phân loại dữ liệu và lựa chọn mô hình hạ tầng phù hợp với từng loại dữ liệu ngay từ khâu thiết kế, thay vì áp dụng một mô hình chung. Theo tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW và Thông báo 24-TB/CQTTBCĐ, phát triển hạ tầng số và khai thác dữ liệu cần gắn với yêu cầu bảo đảm an ninh, an toàn, qua đó tạo nền tảng cho chuyển đổi số, ứng dụng AI và nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ quan nhà nước. |
