Chương trình Phát triển thủ công đương đại trên nền tảng di sản làng nghề nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026. Đây là sáng kiến của Sở Văn hoá - Thể thao Hà Nội và Tạp chí Kiến trúc - Hội Kiến trúc sư Việt Nam đề xướng nhằm thúc đẩy các mô hình hợp tác mới giữa nghệ nhân, làng nghề truyền thống với sự tham gia của các nhà thiết kế, nghệ sĩ, trường đại học, doanh nghiệp và cộng đồng sáng tạo - Hướng tới phát triển những sản phẩm thủ công - thiết kế mang bản sắc văn hóa Việt Nam trong đời sống đương đại.
Với bề dày lịch sử ngàn năm văn hiến, Hà Nội hiện sở hữu hệ sinh thái làng nghề đồ sộ với khoảng 1.350 làng có nghề và hơn 300 làng nghề đã được công nhận. Tuy nhiên, thực tế cho thấy không ít làng nghề đang phải đối mặt với bài toán đổi mới để tồn tại. Trong khi các nghệ nhân lão luyện nắm giữ bí quyết chế tác tinh hoa nhưng gặp khó khăn trong việc tiếp cận thị trường hiện đại, thì giới kiến trúc sư và nhà thiết kế trẻ lại thiếu môi trường thực hành để khai thác chất liệu truyền thống. Do đó, việc xây dựng một nhịp cầu kết nối di sản với sáng tạo được đánh giá là yêu cầu cấp thiết để bảo tồn bản sắc văn hóa và thúc đẩy sự tăng trưởng của các ngành công nghiệp văn hóa tại Thủ đô.
Chương trình được triển khai đồng bộ thông qua bốn hoạt động trọng tâm mang tính liên ngành. Sự kiện mở màn mang tên “Kết duyên sáng tạo” đã thu hút đông đảo sự quan tâm của giới chuyên môn, doanh nghiệp và các bạn trẻ yêu nghệ thuật. Thay vì những buổi triển lãm hay hội chợ thương mại thông thường, chương trình được thiết kế như một mô hình thử nghiệm mang tính đột phá.
Tại đây, nghệ nhân không chỉ đóng vai trò trình diễn kỹ thuật mà còn trở thành đối tác trực tiếp, cùng các nhà thiết kế thảo luận và phát triển ý tưởng ngay từ những bước đầu tiên. Sự giao thoa này kỳ vọng sẽ xóa bỏ rào cản giữa tri thức bản địa và tư duy thẩm mỹ mới, tạo ra những sản phẩm thủ công tinh xảo nhưng vẫn đáp ứng tốt nhu cầu của thị trường tiêu dùng hôm nay.
Bên cạnh không gian kết nối trực tiếp, Trại sáng tác “Re: Craft Làng nghề tái sinh” sẽ là sân chơi chuyên sâu dành cho sinh viên các trường đại học mỹ thuật và kiến trúc. Cùng với đó, cuộc thi sáng tạo “Theo bước cộng đồng” và giải thiết kế trang sức “Trân Bảo Việt Nam” sẽ là nơi để các cá nhân dấn thân vào đời sống di sản, tìm kiếm những giải pháp thiết kế xuất sắc lấy cảm hứng từ các giá trị vật thể và phi vật thể của dân tộc. Chuỗi sự kiện này không chỉ dừng lại ở quy mô một cuộc thi mà hướng tới việc lan tỏa nguồn lực sáng tạo từ các doanh nghiệp và cộng đồng ra toàn xã hội.
Phát biểu tại sự kiện khai mạc, ông Phạm Tuấn Long, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội nhận định, việc đưa các sản phẩm tiêu dùng mang hơi thở mới là giải pháp hữu hiệu để tạo sức sống bền bỉ cho các làng nghề. Ông Phạm Tuấn Long cũng kỳ vọng rằng, sự đồng hành giữa nghệ nhân và trí tuệ trẻ sẽ tạo nên một luồng sinh khí mới, giúp lĩnh vực thiết kế sáng tạo của Hà Nội phát triển mạnh mẽ, khẳng định vị thế “Thành phố Sáng tạo”.
