Công nghệ này do nhóm nghiên cứu của giáo sư Vương Thủy Nguyên tại Đại học Phúc Đán, Thượng Hải phát triển, vừa được công bố trên tạp chí Science. Kết quả mở ra hy vọng mới trong việc điều trị mù lòa ở người.
Teluri là nguyên tố kim loại quý hiếm, thường thu được như sản phẩm phụ trong quá trình tinh luyện đồng. Nhờ đặc tính quang điện vượt trội, teluri có thể chuyển đổi ánh sáng nhìn thấy và tia hồng ngoại thành tín hiệu điện mà không cần thiết bị hỗ trợ, từ đó thay thế vai trò của các tế bào cảm quang trong võng mạc.
Trong nghiên cứu, các nhà khoa học sử dụng kỹ thuật lắng đọng hóa học để tạo ra các dây nano teluri đường kính chỉ 150 nanomet, sau đó kết nối chúng thành mạng lưới (gọi là TeNWN) đóng vai trò như “giàn giáo” cho võng mạc nhân tạo. Các thiết bị này được cấy trực tiếp vào mắt chuột mù.
Chỉ một ngày sau phẫu thuật, chuột bắt đầu phục hồi phản xạ đồng tử và khả năng định vị nguồn sáng. Khi kiểm tra dưới điều kiện ánh sáng hồng ngoại, nhóm chuột cấy ghép thậm chí vượt trội hơn chuột bình thường trong các bài kiểm tra nhận diện mẫu và tìm đèn LED - điều mà chuột bình thường không làm được do không thể thấy tia hồng ngoại.
Công nghệ này cũng được thử nghiệm thành công trên khỉ macaca mù mà không gây biến chứng. Đáng chú ý, khi cấy vào mắt khỉ có thị lực bình thường, võng mạc nhân tạo giúp tăng độ nhạy với tia hồng ngoại.
Trước đó vào năm 2023, cùng phòng thí nghiệm này từng phát triển võng mạc nhân tạo đầu tiên từ các dây nano titanium dioxide và đã khởi động thử nghiệm lâm sàng trên người tại một số bệnh viện liên kết với Đại học Phúc Đán. Tuy nhiên, chưa có thông tin về kế hoạch thử nghiệm người với công nghệ TeNWN mới.
Chuyên gia Eduardo Fernandez từ Đại học Yale (Mỹ) nhận định phương pháp của nhóm Trung Quốc có tiềm năng mở ra một thế hệ thiết bị mới giúp chuyển đổi ánh sáng thành tín hiệu thần kinh, mang lại thị lực - dù hạn chế - cho nhiều người khiếm thị.
Hiện Trung Quốc là quốc gia sản xuất và tiêu thụ teluri lớn nhất thế giới. Nguyên tố này đang giữ vai trò ngày càng quan trọng trong các ngành công nghiệp chiến lược như làm mát nhiệt điện, pin mặt trời và thiết bị phát hiện tia hồng ngoại.
