Ngày 14/8, đồng nội tệ của Nhật Bản đã suy giảm về mức gần 159 yen đổi 1 USD, tiệm cận mốc 160 yen - ngưỡng giá có thể khiến giới chức Tokyo và Washington phải tiếp tục can thiệp để ngăn chặn các biến động gây mất trật tự.
Sự sụt giảm này diễn ra bất chấp việc Mỹ và Nhật Bản đã chi hàng chục tỷ USD để hỗ trợ đồng tiền vốn đang nằm ở mức thấp nhất trong bốn thập kỷ. Các nhà đầu tư hiện đang lo ngại về gánh nặng nợ công khổng lồ của Nhật Bản, cùng với áp lực từ chính sách chi tiêu mạnh tay của chính phủ nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Kể từ khi nhậm chức vào tháng 10/2025, Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi đã ủng hộ việc duy trì lãi suất thấp và tăng chi tiêu chính phủ bất chấp các cảnh báo về lạm phát. Bà đã bãi bỏ thuế xăng dầu, khôi phục các khoản trợ cấp nhiên liệu và quyết định cắt giảm thuế tiêu thụ thực phẩm từ 8% xuống 1% trong vòng hai năm kể từ mùa Xuân tới. Những động thái này khiến giới đầu tư toàn cầu lo ngại về tính bền vững của nợ công Nhật Bản, vốn đã cao gấp đôi quy mô nền kinh tế, và tạo áp lực giảm giá liên tục lên đồng yen.
Đánh giá về tình hình này, trưởng bộ phận châu Á Thái Bình Dương Marcel Thieliant của hãng nghiên cứu kinh tế Capital Economics cho rằng việc đồng yen suy yếu trở lại là điều không gây ngạc nhiên. Ông Thieliant nhận định rằng nếu không có sự thay đổi trong các yếu tố cốt lõi của nền kinh tế, các đợt can thiệp đơn lẻ sẽ không thể tạo ra tác động lâu dài. Sự lo ngại về việc chính sách tài khóa của Nhật Bản trở nên quá lỏng lẻo vẫn đang là nguyên nhân chính gây áp lực lên tỷ giá.
Trong khi đó, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã liên tục bày tỏ sự ủng hộ đối với việc tăng lãi suất tại Nhật Bản để kiềm chế lạm phát do đồng nội tệ yếu gây ra. Sự chênh lệch lãi suất giữa hai quốc gia bắt đầu từ năm 2022 khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ tăng lãi suất nhanh chóng để kiểm soát lạm phát, trong khi Nhật Bản giữ lãi suất dưới mức 0. Đến giữa năm 2023, lãi suất tại Mỹ đã vượt mức 5%, khiến các tài sản định giá bằng USD trở nên hấp dẫn hơn và thu hút dòng vốn rời khỏi Nhật Bản.
Trao đổi với truyền thông trong tháng 8/2026, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết ông tin tưởng Ngân hàng trung ương Nhật Bản sẽ thực hiện những biện pháp tốt nhất cho nền kinh tế. Ông nhấn mạnh rằng một đồng yen yếu không chỉ gây áp lực lạm phát tại Nhật Bản mà còn có thể ảnh hưởng đến lãi suất của Mỹ nếu Nhật Bản buộc phải bán trái phiếu kho bạc để huy động vốn can thiệp. Việc thu hẹp khoảng cách lãi suất là cần thiết để ổn định dòng vốn toàn cầu và giảm bớt các rủi ro tài chính tiềm tàng.
Hiện tại, Ngân hàng trung ương Nhật Bản đã tăng lãi suất định kỳ khoảng 6 tháng một lần và dự kiến sẽ có hành động tiếp theo trong cuộc họp vào tháng 9/2026. Một số chuyên gia tại Bank of America gợi ý rằng Nhật Bản nên áp dụng thêm các biện pháp đưa vốn về nước, bao gồm việc chuyển tài sản của quỹ lương hưu công vào các khoản đầu tư nội địa để hỗ trợ đồng nội tệ. Tuy nhiên, thách thức vẫn rất lớn khi lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm vừa đạt mức cao nhất kể từ năm 2001, tiếp tục duy trì sức hấp dẫn của đồng USD so với đồng yen.
