Với trên 135.341 ha cây ăn trái cùng sản lượng trên 2,5 triệu tấn quả/năm, tỉnh Đồng Tháp có diện tích cây ăn trái chiếm gần 35% diện tích cây ăn trái vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Nhằm khai thác tiềm năng cây ăn trái theo hướng bền vững, tỉnh Đồng Tháp đã và đang triển khai nhiều giải pháp thích hợp để nâng cao chuỗi giá trị của cây ăn trái cũng như đảm bảo được đầu ra ổn định trong tương lai.
Phát triển những vùng trồng đạt chuẩn
Tỉnh Đồng Tháp đã xây dựng được những vùng chuyên canh cây ăn trái đặc sản có lợi thế cạnh tranh, nhu cầu tiêu dùng lớn, đã khẳng định được thương hiệu trên thị trường trong và ngoài nước như thanh long, sầu riêng, xoài cát Hòa Lộc…
Tại các xã phía Đông của tỉnh như xã Tân Thuận Bình, Mỹ Tịnh An, Chợ Gạo… của tỉnh Đồng Tháp đã hình thành vùng chuyên canh thanh long tập trung với diện tích 9.400 ha thanh long với sản lượng thu hoạch hàng năm đạt gần 272.000 tấn quả.
Ông Cao Tấn Hiệu, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Tân Thuận Bình, tỉnh Đồng Tháp cho biết: Ủy ban nhân dân xã tiếp tục định hướng và tạo điều kiện thuận lợi để các hợp tác xã, các doanh nghiệp phối hợp với nhà vườn trồng thanh long tạo được sản phẩm có giá trị để tăng kim ngạch xuất khẩu cũng như vượt qua những rào cản kỹ thuật của các hiệp định thương mại nhằm hướng đến những thị trường tiêu thụ lớn hơn thông qua con đường xuất khẩu chính ngạch.
Ở xã Mỹ Tịnh An, tỉnh Đồng Tháp, ông Lê Văn Thủy áp dụng mô hình trồng thanh long theo kỹ thuật leo giàn theo hướng sản xuất hữu cơ, sinh học cùng công nghệ tưới phun trên vườn thanh long 1,6 ha. Trung bình mỗi năm, lợi nhuận thu được từ vườn thanh long của ông Thủy đạt khoảng 1 tỷ đồng.
Trái thanh long của tỉnh Đồng Tháp đã được Cục Sở hữu trí tuệ cấp bảo hộ nhãn hiệu tập thể với tên gọi thanh long Chợ Gạo (huyện Chợ Gạo của tỉnh Tiền Giang trước khi sáp nhập). Đây được xem như giấy thông hành quan trọng để trái thanh long của tỉnh Đồng Tháp có thể thâm nhập mạnh mẽ vào các thị trường khó tính trên khắp thế giới.
Sản phẩm thanh long viên sấy khô của Công ty cổ phần Công nghiệp Thực phẩm THABICO Tiền Giang góp phần nâng cao chuỗi giá trị trái thanh long của Đồng Tháp.
Đối với sầu riêng, tỉnh Đồng Tháp hiện có trên 32.000 ha sầu riêng tập trung ở các địa phương kiểm soát lũ phía Tây của tỉnh với những giống chất lượng cao, được thị trường ưa chuộng: Ri6, Monthong... Trong số đó, diện tích sầu riêng đang cho trái hơn 22.100 ha cùng sản lượng trên 557.000 tấn quả mỗi năm, chủ yếu xuất khẩu sang Trung Quốc cùng một số nước khác, mang lại nguồn thu nhập lớn cho nông dân các địa bàn thuần nông đang mạnh mẽ chuyển đổi cây trồng theo định hướng “chung sống với lũ” và thích ứng biến đổi khí hậu.
Ông Nguyễn Công Cẩn, xã Thanh Hưng, tỉnh Đồng Tháp đang canh tác 0,5 ha sầu riêng giống Ri6 5 năm tuổi đang cho trái, lợi nhuận mỗi năm thu về từ 300 - 400 triệu đồng.
Theo ông Cẩn cho biết, vườn của ông trước đây trồng nhiều loại cây ăn trái như cam, bưởi nhưng lợi nhuận không cao nên mạnh dạn cải tạo vườn, chuyển sang trồng sầu riêng thì hiệu quả kinh tế được nâng lên rất nhiều. Vườn sầu riêng của ông hiện đang xử lý ra hoa nghịch vụ với tỷ lệ ra hoa đạt hiệu quả, hứa hẹn mùa sầu riêng đạt năng suất cao
Ông Nguyễn Hoàng Vũ, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Thanh Hưng, tỉnh Đồng Tháp trao đổi: Định hướng chuyển đổi cơ cấu cây trồng sang cây đặc sản, mang lại hiệu quả kinh tế cao (trong đó có cây sầu riêng) từng bước khẳng định hiệu quả, góp phần phát triển kinh tế nông nghiệp địa phương theo hướng bền vững, nâng cao đời sống người dân. Cây sầu riêng đang mang lại hiệu quả kinh tế cho người dân trên địa bàn xã. Trong những năm qua, có những hộ thu lợi nhuận hơn 1 tỉ đồng với diện tích 1 ha trồng sầu riêng.
Xây dựng mã số vùng trồng - “hộ chiếu xuất ngoại”
Theo đánh giá Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp, bên cạnh những thuận lợi về vùng nguyên liệu trái cây đặc sản có tiềm năng xuất khẩu lớn nhưng sản xuất cây ăn quả của địa phương vẫn còn gặp một số khó khăn. Cụ thể như: tình trạng thiếu cơ sở sơ chế, chế biến, bảo quản sau thu hoạch chưa đáp ứng yêu cầu; giá trái cây có thời điểm xuống thấp, ảnh hưởng đến thu nhập của nông dân…
Để khắc phục tình trạng này, hướng đến mục tiêu phát triển ngành hàng trái cây bền vững, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp định hướng cho nhà vườn trồng trái cây áp dụng nhiều giải pháp kỹ thuật mới đưa vào ứng dụng sản xuất để giảm chi phí, nâng cao giá trị sản phẩm trái cây thương phẩm như: sản xuất theo quy trình VietGAP, GlobalGAP,… nhằm tạo nguồn nông sản hàng hóa chất lượng đáp ứng nhu cầu thị trường xuất khẩu, mang lại hiệu quả kinh tế cao.
Nhằm tận dụng cơ hội một số loại trái cây được xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc cùng thị trường các nước, tỉnh Đồng Tháp quan tâm xây dựng mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói và kiểm soát an toàn thực phẩm xuất khẩu.
Sầu riêng được xác định là một trong những ngành hàng chủ lực xuất khẩu của tỉnh Đồng Tháp.
Đồng Tháp hiện có 3.496 mã số vùng trồng trái cây xuất khẩu với tổng diện tích trên 1.144 ha cùng 496 mã số đóng gói đã được nước nhập khẩu phê duyệt. Trong đó, có 350 mã số vùng trồng sầu riêng, tổng diện tích trên 13.600 ha và 111 mã số cơ sở đóng gói được cấp xuất khẩu sầu riêng chính ngạch sang Trung Quốc.
Đối với thanh long, tỉnh Đồng Tháp hiện có 33 mã số vùng trồng xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc và 92 mã số vùng trồng xuất khẩu sang thị trường Nhật Bản, Hoa Kỳ, Hàn Quốc, Australia… Diện tích thanh long sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP đạt khoảng 2.800 ha.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Tân Thuận Bình Cao Tấn Hiệu, cho biết, địa phương hình thành các hợp tác xã cùng tổ hợp tác quy tụ nông dân, tập huấn, chuyển giao kỹ thuật canh tác theo hướng GAP cho ra sản phẩm an toàn và truy xuất nguồn gốc, tăng cường quảng bá sản phẩm cũng như xúc tiến thương mại cho nông sản hàng hóa... hướng đến nâng cao chuỗi giá trị sản phẩm trái thanh long, góp phần giúp cho ngành hàng thanh long phát triển bền vững,
Ông Nguyễn Trung Quý, Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã nông nghiệp sạch Hưng Thịnh Phát ở xã Tân Thuận Bình, tỉnh Đồng Tháp cho biết, đến nay, Hợp tác xã đã được cấp 6 mã số vùng trồng để xuất khẩu trái thanh long đi các nước Mỹ, Trung Quốc, Australia và Newzealand, trong đó có 5 mã số vùng trồng thanh long ruột đỏ cùng 1 mã số vùng trồng thanh long ruột trắng.
Sau khi được cấp mã số vùng trồng, Hợp tác xã nông nghiệp sạch Hưng Thịnh Phát đã gặp thuận lợi hơn trong việc liên hệ với các khách hàng trong, ngoài nước để tìm đầu ra cho trái thanh long theo chuỗi cung cấp an toàn, bền vững, góp phần đảm bảo đầu ra ổn định cho các xã viên cũng như nhà vườn trồng thanh long ở địa phương.
Để nâng cao chuỗi giá trị sầu riêng xuất khẩu, Đồng Tháp chú trọng xây dựng nhãn hiệu, trong đó có xây dựng mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu chính ngạch góp phần tăng sức cạnh tranh của trái sầu riêng trên thị trường xuất khẩu.
Địa phương hiện có 72 mã số vùng trồng sầu riêng, tổng diện tích trên 2.600 ha và 66 mã số cơ sở đóng gói được cấp xuất khẩu sầu riêng chính ngạch sang Trung Quốc.
Ông Nguyễn Hoàng Vũ, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Thanh Hưng, tỉnh Đồng Tháp trao đổi: Về lâu dài, chính quyền địa phương đã quy hoạch, liên kết với doanh nghiệp, hợp tác xã đẩu nhanh việc cấp mã số vùng trồng để trái sầu riêng cùng các loại cây ăn trái khác được xuất khẩu, ổn định về mặt giá cả. Bên cạnh đó, khuyến cáo người trồng áp dụng những kỹ thuật canh tác phù hợp, theo hướng an toàn về thuốc bảo vệ thực vật cũng như đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm cho sản phẩm trái sầu riêng trong quá trình sản xuất nông nghiệp.
Hiện nay trên địa bàn xã Thanh Hưng, tỉnh Đồng Tháp có 26 mã số vùng trên diện tích 1.600 ha; tiếp tục từ nay đến cuối năm 2026 sẽ phát triển thêm 24 mã số vùng trồng để đảm bảo xuất khẩu chính ngạch, tăng thu nhập cho bà con nhân dân.
Bên cạnh đó, tỉnh Đồng Tháp xây dựng và triển khai thực hiện dự án “Xây dựng chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ sầu riêng giai đoạn 2020 - 2025 và định hướng 2030”.
Thực hiện dự án, toàn tỉnh hình thành 30 hợp tác xã hoạt động trên lĩnh vực trồng sầu riêng với khoảng 18.900 thành viên, tham gia tổ chức lại sản xuất, ứng dụng khoa học công nghệ thâm canh, phát triển kinh tế tập thể gắn kết giữa sản xuất với tiêu thụ theo mô hình chuỗi giá trị.
Thông qua dự án, tổ chức lại sản xuất, ứng dụng khoa học công nghệ thâm canh, phát triển kinh tế tập thể gắn kết giữa sản xuất với tiêu thụ theo mô hình chuỗi giá trị, góp phần nâng cao uy tín của thương hiệu sầu riêng Việt Nam trên thị trường quốc tế được nâng cao.
Ông Lê Hà Luân, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Đồng Tháp cho biết, để ngành hàng trái cây của địa phương phát triển bền vững, chất lượng và giá trị của sản phẩm trái cây cần được nâng cao thông qua sản xuất theo tiêu chuẩn, ứng dụng công nghệ cao, chế biến sâu và kết nối thị trường.Ngành nông nghiệp của tỉnh tiếp tục tăng cường công tác chuyển giao khoa học kỹ thuật, hướng dẫn nhà vườn sản xuất trái cây theo quy trình VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ và nhân rộng các mô hình sử dụng chế phẩm sinh học, phân hữu cơ vi sinh; hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học nhằm bảo đảm an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường; tăng cường công tác quản lý vật tư nông nghiệp, kết hợp tuyên truyền về sử dụng vật tư đầu vào đúng quy định.
Bên cạnh đó, ngành đẩy mạnh việc cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói để phục vụ yêu cầu truy xuất nguồn gốc, nhất là đối với nông sản xuất khẩu.
Đồng thời, ngành nông nghiệp định hướng tiếp tục thực hiện liên kết chuỗi giá trị giữa sản xuất và tiêu thụ, xây dựng các hợp tác xã, tổ hợp tác, tăng cường kết nối cung cầu, xúc tiến thương mại, từ đó tạo điều kiện thuận lợi hơn cho tiêu thụ sản phẩm và ổn định thu nhập cho nông dân.
Sở Nông nghiệp và Môi trường Đồng Tháp cũng đề xuất Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật hỗ trợ tỉnh xây dựng bản đồ thổ nhưỡng cho vùng cây ăn trái chủ lực phục vụ xuất khẩu, góp phần phát triển bền vững ngành hàng này trong thời gian tới.
