Đối thoại với thanh niên: Trao cơ hội để người trẻ phát huy năng lực

Bốn cơ hội lớn để tuổi trẻ viết tiếp câu chuyện phát triển đất nước

Trả lời câu hỏi của anh Phạm Huy Hiệu, giảng viên, Giám đốc nghiên cứu và đổi mới của Trường Đại học VinUni, về những cơ hội để thế hệ trẻ cống hiến, sáng tạo và tạo dấu ấn của thế hệ mình, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà bày tỏ ấn tượng với những thành tích của nhà khoa học trẻ, đồng thời đánh giá câu hỏi không chỉ thể hiện mong muốn phát triển của cá nhân mà còn đặt ra vấn đề lớn hơn về cơ hội để đất nước tạo điều kiện cho thế hệ trẻ đóng góp.

Theo Phó Thủ tướng, mỗi thế hệ đều có những dấu ấn riêng. Các thế hệ cha anh đã đấu tranh giành độc lập, tự do, thống nhất đất nước; các thế hệ tiếp nối cũng có những đóng góp quan trọng vào sự nghiệp đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Thế hệ trẻ hôm nay sẽ viết tiếp câu chuyện đổi mới, kiến tạo và phát triển bằng trí tuệ, bản lĩnh, khát vọng và kiến thức của mình.

Phân tích bốn cơ hội lớn đối với thanh niên, Phó Thủ tướng cho rằng, trước hết, cơ hội đến từ khát vọng phát triển đất nước, từ quyết sách chiến lược mở đường cho tương lai, mục tiêu đến năm 2045 đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, có thu nhập cao. Theo đó, nhiều chủ trương lớn, chính sách pháp luật của nhà nước được ban hành, dẫn dắt, mở đường, khơi thông cho sự phát triển để đạt được mục tiêu này.

Nghị quyết Đại hội XIV, Nghị quyết Trung ương 3 và Nghị quyết Trung ương 4 đã thể hiện rất rõ những chiến lược phát triển đất nước trên từng lĩnh vực. Trong đó, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực và là nguồn lực để thúc đẩy phát triển. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, hoàn thiện thể chế và khơi thông nguồn lực cho sự phát triển của đất nước cũng mở thêm cơ hội để người trẻ tiếp cận cơ chế, chính sách, tham gia, cống hiến.

Cơ hội lớn thứ hai đến từ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, nhất là trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và các công nghệ mới phát triển mạnh mẽ, là không gian lớn để bạn trẻ được thử thách, trải nghiệm. Phó Thủ tướng khuyến khích thanh niên bắt đầu từ những việc cụ thể, tham gia chuyển đổi số trong cộng đồng, góp phần xây dựng xã hội số, công dân số và Chính phủ số. Từ đó, bằng năng lực, trình độ, trí tuệ, kiến thức của mình để làm những việc lớn hơn.

Phó Thủ tướng mong muốn các bạn trẻ là lực lượng tiên phong, đi đầu, không chỉ tìm hiểu thế giới đang có những công nghệ gì mà cần mạnh dạn nghiên cứu, làm chủ và tạo ra những sản phẩm mới, mang lại giá trị và thương hiệu Việt Nam.

Cơ hội thứ ba là hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng và vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế được nâng cao. Phó Thủ tướng cho rằng đây là cơ hội để thanh niên vươn ra thế giới, tiếp cận tri thức nhân loại, mở rộng tầm nhìn, trở thành những công dân toàn cầu, đem tri thức của thế giới về với Việt Nam, đồng thời đưa tri thức, tinh hoa Việt Nam ra thế giới. Quá trình hội nhập cần đi đôi với việc giữ gìn bản sắc, cốt cách, ý chí và bản lĩnh Việt Nam.

Cơ hội thứ tư đến từ chính thực tiễn cuộc sống và những nhiệm vụ phát triển đất nước. Theo Phó Thủ tướng, mục tiêu tăng trưởng hai con số đặt ra những yêu cầu mới, đồng thời tạo không gian để thanh niên thử thách, trải nghiệm và khẳng định năng lực. Người trẻ có thể đóng góp bằng những việc làm thiết thực như đến với vùng sâu, vùng xa, hỗ trợ đồng bào ở địa bàn đặc biệt khó khăn, giúp đỡ người yếu thế và lan tỏa những giá trị tốt đẹp trong cộng đồng.

Nhấn mạnh để nắm bắt cơ hội, thanh niên cần có bản lĩnh, ý chí, kiến thức, kỹ năng và quyết tâm, Phó Thủ tướng bày tỏ tin tưởng thế hệ trẻ sẽ tiếp nối truyền thống của các thế hệ đi trước, đóng góp tích cực vào sự phát triển của đất nước.

Phó Thủ tướng gửi gắm niềm tin vào thanh niên, nhắc lại lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Không có việc gì khó, chỉ sợ lòng không bền, đào núi và lấp biển, quyết chí ắt làm nên”.

Đồng hành cùng thanh niên khởi nghiệp nông nghiệp

Là thanh niên nông thôn khởi nghiệp với mô hình nông nghiệp công nghệ cao tại Thành phố Hồ Chí Minh, Hồ Hoàng Hiếu cho rằng sản xuất nông nghiệp hiện nay không chỉ cần kinh nghiệm mà còn đòi hỏi tri thức, công nghệ và năng lực quản trị. Anh đặt câu hỏi với Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng về những điểm nghẽn trong tiếp cận đất đai, vốn, công nghệ, thị trường, liên kết chuỗi cần ưu tiên tháo gỡ, cũng như kỳ vọng của Bộ đối với thanh niên trong quá trình hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn.

Trả lời câu hỏi, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng bày tỏ vui mừng khi ngành nông nghiệp và môi trường tiếp tục nhận được sự quan tâm của giới trẻ. Theo số liệu thống kê năm 2025 được Bộ trưởng dẫn lại, chỉ có khoảng 9.000 sinh viên theo học ngành nông nghiệp, chiếm 1,3% tổng số tuyển sinh. “Hôm nay các bạn đặt câu hỏi này chứng tỏ các bạn còn quan tâm đến ngành nên tôi rất vui”, Bộ trưởng chia sẻ.

Đề cập những khó khăn của thanh niên khi khởi nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp, Bộ trưởng cho rằng tiếp cận đất đai, nguồn vốn và xây dựng liên kết chuỗi là những yếu tố quan trọng. Ông nhận định nông nghiệp và môi trường là lĩnh vực có nhiều cơ hội để người trẻ khởi nghiệp, đồng thời nhận được sự hưởng ứng của hội trường khi nhấn mạnh: “Không phải PR cho ngành, nhưng nếu sinh viên mới ra trường, dù học bất kỳ ngành nghề gì, các bạn lựa chọn ngành nông nghiệp môi trường khởi nghiệp là an toàn nhất”.

Về đất đai, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cho biết Bộ đang xây dựng dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), hướng tới thiết kế các quy định bảo đảm người sử dụng đất được tiếp cận đất đai công khai, minh bạch. Dự thảo cũng được lấy ý kiến rộng rãi của người dân thông qua ứng dụng VNeID.

Đối với nhu cầu mở rộng quy mô sản xuất, Bộ trưởng gợi ý thanh niên có thể mua thêm đất hoặc liên kết với các hộ sử dụng đất liền kề, phù hợp với đặc điểm sản phẩm nông nghiệp. Trong đó, mô hình hợp tác xã là một hướng liên kết cần được quan tâm.

Về vốn, ông cho biết các hình thức hỗ trợ trực tiếp của ngành nông nghiệp còn hạn chế, song thanh niên có thể tìm hiểu các chương trình mục tiêu quốc gia. Bảo hiểm nông nghiệp cũng là một giải pháp góp phần giảm thiểu rủi ro trong sản xuất.

Đối với liên kết chuỗi và tiếp cận thị trường, Bộ trưởng nhấn mạnh vai trò của truy xuất nguồn gốc và bảo đảm chất lượng sản phẩm. Hiện có 28/34 địa phương đã đăng ký liên thông truy xuất nguồn gốc trên hệ thống của ngành nông nghiệp và môi trường. Theo ông, khi nguồn gốc được xác minh, chất lượng được bảo đảm, niềm tin của người tiêu dùng sẽ được củng cố. “Khi đó, nếu bạn có sản phẩm tốt thì người tiêu dùng sẽ tìm đến bạn chứ bạn không phải tiếp cận thị trường nữa”, Bộ trưởng nói.

Khẳng định sẵn sàng đồng hành cùng thanh niên khởi nghiệp, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng nhấn mạnh: “Bất cứ lúc nào, các bạn cũng có thể gọi điện, nhắn tin cho tôi”. Ông cho biết địa chỉ Bộ Nông nghiệp và Môi trường tại số 10 Tôn Thất Thuyết, Hà Nội, cùng số điện thoại cá nhân đã được công khai để thanh niên có thể trao đổi khi cần hỗ trợ về liên kết chuỗi và tiếp cận thị trường.

Cần mạnh dạn giao những bài toán khó cho thanh niên

“Cần phải chuyển từ các cuộc thi lý thuyết sang đặt hàng những bài toán thực tiễn và chuyển giao ứng dụng”, qua đó phát huy vai trò tiên phong của thanh niên trong khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây là khẳng định của Bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn Bùi Quang Huy khi trả lời câu hỏi của kỹ sư y sinh Trần Vân Anh, công tác tại Trung tâm tầm soát sức khỏe ứng dụng công nghệ AI.

Theo anh Bùi Quang Huy, thanh niên là lực lượng có khả năng tiếp cận công nghệ nhanh, năng động, sáng tạo và nhiệt huyết, cần được phát huy vai trò tiên phong trong thực hiện các nhiệm vụ phát triển đất nước. Trên cơ sở Nghị quyết số 57 về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, cùng các chương trình cụ thể hóa của Chính phủ, Trung ương Đoàn đã ban hành Chương trình hành động số 20, xác định 5 nhóm nội dung trọng tâm với 57 nhóm nhiệm vụ cụ thể.

Để phát huy vai trò của thanh niên, trước hết cần nâng cao nhận thức, trang bị kiến thức và công cụ cơ bản về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; khuyến khích thanh niên ứng dụng công nghệ trong học tập, lao động và công tác, đồng thời trở thành lực lượng góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng về chuyển đổi số.

Bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn dẫn chứng việc số hóa công tác quản lý đoàn viên, triển khai các chương trình “Bình dân học vụ số”, “Bình dân học vụ AI”; đồng thời cho biết đoàn viên, thanh niên đã tham gia nhiều nhiệm vụ cụ thể như hỗ trợ người dân kích hoạt tài khoản VNeID mức độ 2, hướng dẫn sử dụng dịch vụ công trong quá trình triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Đáng chú ý, lực lượng đoàn viên, thanh niên đã tham gia thu thập hơn 1,3 triệu câu chuyện về các nhân chứng lịch sử, góp phần hình thành kho dữ liệu phục vụ công tác giáo dục truyền thống. Các chiến dịch truyền thông đa nền tảng dịp kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (A50) và 80 năm Cách mạng tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9 (A80) cũng tạo sức lan tỏa lớn, với số lượt tham gia được báo cáo lần lượt là 3,6 tỷ và 11 tỷ.

Về nhiệm vụ thời gian tới, Bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn nêu một số định hướng trọng tâm. Trong đó, tổ chức Đoàn sẽ chủ động tiếp nhận các bài toán thực tiễn từ bộ, ngành, địa phương để giao thanh niên nghiên cứu, giải quyết; đẩy mạnh hoạt động ươm mầm tài năng công nghệ, khơi dậy niềm đam mê khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo từ lứa tuổi thiếu nhi.

Cùng với đó, tổ chức Đoàn sẽ thúc đẩy liên kết các khâu từ hình thành ý tưởng, cố vấn chuyên gia đến tiếp cận nguồn vốn và thương mại hóa sản phẩm; phát triển mạng lưới các nhà khoa học trẻ, doanh nhân trẻ đổi mới sáng tạo để tăng cơ hội giao lưu, hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm và nhân rộng sáng kiến.

Bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn nhấn mạnh cần mạnh dạn giao những bài toán khó cho thanh niên, đồng thời khuyến khích bắt đầu từ những công việc cụ thể, gần gũi trong đời sống và công tác hằng ngày. Việc ứng dụng khoa học công nghệ ngay từ những nhiệm vụ nhỏ sẽ góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ quan, đơn vị và địa phương.

Khẳng định tổ chức Đoàn sẽ tiếp tục đồng hành với thanh niên trong phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp, anh Bùi Quang Huy bày tỏ tin tưởng tinh thần dám nghĩ, dám làm, không ngại học hỏi của tuổi trẻ sẽ góp phần biến trí tuệ Việt Nam thành nguồn lực nội sinh mạnh mẽ, thúc đẩy đất nước phát triển trong giai đoạn mới.

Tại Chương trình đối thoại, Bộ trưởng các Bộ Giáo dục và Đào tạo, Công Thương đã trả lời các câu hỏi về những thay đổi trong lĩnh vực giáo dục – đào tạo để người học được trang bị đúng những năng lực mà thị trường lao động tương lai cần, việc đưa doanh nghiệp trẻ và thương hiệu Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.