Theo Viện Nghiên cứu chiến lược, chính sách công thương, trong bối cảnh căng thẳng quân sự tại Trung Đông, kinh tế Việt Nam không tránh khỏi những tác động dây chuyền; chi phí logistics tăng vọt, chi phí bảo hiểm hàng hải, cước vận tải biển (đặc biệt là tuyến châu Á - châu Âu/châu Mỹ) tăng phi mã…
Bên cạnh đó, trong bối cảnh Hoa Kỳ vô hiệu hóa mức thuế đối ứng 20% trước đây, thay bằng thuế toàn cầu 10% (đang xem xét nâng lên 15%) tạo ra tác động hai chiều đối với công nghiệp và thương mại. Trong ngắn hạn, việc thuế nhập khẩu vào Hoa Kỳ giảm từ mức khoảng 20% xuống 10% giúp doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam giảm áp lực chi phí, qua đó hỗ trợ duy trì đơn hàng và sản xuất ở nhiều ngành chế biến, chế tạo.
Tuy nhiên, do mức thuế mới được áp dụng tương đối đồng đều cho nhiều quốc gia, lợi thế cạnh tranh tương đối mà Việt Nam từng có so với một số đối thủ trước đây đã bị thu hẹp, khiến mức độ cạnh tranh tại thị trường Hoa Kỳ gia tăng và có thể gây sức ép lên giá xuất khẩu cũng như biên lợi nhuận của doanh nghiệp...
Trước bối cảnh tác động trên, Viện Nghiên cứu chiến lược, chính sách công thương vừa có báo cáo về tình hình kinh tế - xã hội thế giới và trong nước tác động đến phát triển công nghiệp, năng lượng và thương mại Việt Nam; trong đó Viện đã đưa ra 6 giải pháp dành cho doanh nghiệp để thích ứng trong giai đoạn hiện nay.
Cụ thể, trước mắc, các doanh nghiệp cần ưu tiên giữ đơn hàng hiện có, thông qua việc rà soát lại cơ cấu chi phí, điều chỉnh chiến lược giá và tăng tỷ lệ nội địa hóa ở những khâu có thể thực hiện nhanh như bao bì, phụ liệu, linh kiện đơn giản. Doanh nghiệp cần chủ động phân tán rủi ro thị trường bằng cách chuyển một phần đơn hàng sang các thị trường đã có FTA với Việt Nam như EU, ASEAN hoặc Trung Đông, tránh phụ thuộc quá lớn vào một thị trường duy nhất. Bên cạnh đó, việc tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp FDI, đặc biệt trong các ngành điện tử, cơ khí và vật liệu trung gian, sẽ giúp doanh nghiệp nhanh chóng nâng tiêu chuẩn sản xuất và duy trì đơn hàng ngay cả khi môi trường thuế quan thay đổi.
Doanh nghiệp cần đa dạng hóa nguồn cung nguyên vật liệu đầu vào, tránh phụ thuộc vào các tuyến vận tải đi qua khu vực Trung Đông hoặc các điểm nóng xung đột; tích cực, chủ động tìm kiếm các thị trường khác có nguồn cầu tương tự để lựa chọn phương án thay thế, giảm thiểu ảnh hưởng khi hoạt động xuất khẩu hàng hóa sang Israel, Iran và khu vực Trung Đông gặp khó khăn.
Đồng thời, tập trung nâng cao tiêu chuẩn chất lượng hàng hóa, đáp ứng các tiêu chuẩn xanh, phát triển thương hiệu riêng thay vì chỉ cạnh tranh bằng giá bán lẻ, bởi lợi thế giá rẻ nay đã san sẻ sang Ấn Độ.
Đặc biệt, trước áp lực chi phí nhiên liệu nhập khẩu tăng cùng cơ chế mới từ giá điện hai thành phần, các doanh nghiệp sản xuất tiêu thụ điện lớn buộc phải tái cấu trúc mô hình tiêu thụ năng lượng. Việc tính chi phí dựa trên cả công suất đăng ký đòi hỏi doanh nghiệp phải kiểm toán năng lượng, ứng dụng công nghệ số hóa và tự động hóa để tối ưu biểu đồ phụ tải, tránh đăng ký công suất ảo làm đội chi phí.
Các doanh nghiệp chủ động tăng cường tính tự chủ năng lượng và giảm phát thải bằng cách đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà kết hợp với các giải pháp lưu trữ năng lượng thế hệ mới.
Đặc biệt, các doanh nghiệp đầu mối xăng dầu cần có chiến lược mua hàng kỳ hạn để khóa giá, bảo hiểm rủi ro biến động giá dầu thế giới. Doanh nghiệp sản xuất tăng cường sử dụng năng lượng sinh khối, năng lượng điện mái nhà để tự chủ một phần nguồn điện.
