Diễn biến nặng dù không có bệnh nền
Sốt cao liên tục tới 39 - 40 độ C đến ngày thứ 5, kèm đau mỏi toàn thân, buồn nôn, nôn nhiều và đau bụng, bệnh nhân B.H. (53 tuổi, ở Hải Phòng) được đưa vào cơ sở y tế gần nhà.
Theo lời kể của người nhà, bệnh nhân tự sử dụng paracetamol để hạ sốt tại nhà nhưng tình trạng không cải thiện. Khi đến cơ sở y tế, kết quả xét nghiệm xác định bà H. dương tính với sốt xuất huyết, số lượng tiểu cầu giảm nhanh từ 38 xuống 21 G/L; men gan tăng cao. Trước diễn biến phức tạp, người bệnh được chuyển đến cấp cứu tới Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.
Khi chuyển lên tuyến trên, bệnh nhân vẫn sốt cao, đau nhiều vùng hạ sườn phải, xuất hiện các chấm xuất huyết dưới da; tiểu cầu chỉ còn 23 G/L, rối loạn đông máu… Bệnh nhân được chẩn đoán sốt xuất huyết Dengue nặng, có tổn thương gan và rối loạn đông máu, cần theo dõi sát nguy cơ xuất huyết, rối loạn tuần hoàn và các biến chứng khác.
Cũng đang cấp cứu điều trị tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương, chị P.L. (23 tuổi, ở Hà Nội) hoàn toàn khỏe mạnh trước đó nhưng diễn biến nặng khi mắc sốt xuất huyết. Trước đó, bệnh nhân xuất hiện sốt cao từng cơn, có lúc 39°C, kèm rét run, đau đầu, đau mỏi người, đau bụng, buồn nôn, nôn nhiều và đi ngoài phân lỏng. Sau thời gian điều trị tại cơ sở y tế gần nhà không cải thiện, các chỉ số xét nghiệm tiếp tục diễn biến bất lợi, tiểu cầu giảm sâu, men gan tăng cao, bệnh nhân được chuyển tuyến. Khi tới Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương, kết quả siêu âm phát hiện bệnh nhân có dịch trong ổ bụng và khoang màng phổi hai bên, là biểu hiện của tình trạng thoát huyết tương – một cơ chế quan trọng trong sốt xuất huyết Dengue nặng, có thể dẫn đến giảm thể tích tuần hoàn, rối loạn huyết động và sốc nếu không được phát hiện, xử trí kịp thời. Bệnh nhân được đánh giá có tổn thương gan nghiêm trọng.
Không chỉ 2 ca sốt xuất huyết nặng trên, hiện tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương đang điều trị cho 16 bệnh nhân mắc sốt xuất huyết Dengue, trong đó có nhiều trường hợp diễn biến nặng, cần theo dõi và điều trị tích cực.
Không phải giảm sốt là khỏi bệnh
Ths.BS Phạm Văn Phúc, Phó Giám đốc Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cảnh báo: “Với 2 ca bệnh nặng trên, ngoài tiểu cầu giảm sâu, người bệnh còn có men gan tăng rất cao, rối loạn đông máu và những dấu hiệu cảnh báo khác. Đây là những bất thường cho thấy bệnh đã diễn biến nghiêm trọng, cần được theo dõi chặt chẽ để phát hiện và xử trí kịp thời các biến chứng. Đặc biệt, một trong những điểm cần lưu ý của sốt xuất huyết Dengue là bệnh có thể chuyển nặng vào thời điểm người bệnh bắt đầu giảm sốt. Giai đoạn nguy hiểm thường xảy ra khoảng từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh, khi người bệnh có thể xuất hiện thoát huyết tương, xuất huyết nặng hoặc tổn thương cơ quan. Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, tình trạng thoát huyết tương nghiêm trọng có thể dẫn đến giảm thể tích tuần hoàn, sốc, suy đa cơ quan và đe dọa tính mạng người bệnh và gia đình không nên đánh giá mức độ bệnh chỉ dựa vào nhiệt độ cơ thể. Việc giảm sốt không đồng nghĩa với việc bệnh đã qua giai đoạn nguy hiểm”.
Theo Ths.BS Phạm Văn Phúc, tình trạng giảm tiểu cầu là biểu hiện thường gặp ở bệnh nhân sốt xuất huyết nhưng không thể chỉ dựa vào số lượng tiểu cầu để đánh giá mức độ nặng của bệnh. Nguy cơ biến chứng cần được đánh giá tổng thể dựa trên tình trạng lâm sàng và nhiều chỉ số khác như dấu hiệu xuất huyết, huyết áp, mạch, lượng nước tiểu, tình trạng cô đặc máu và các biểu hiện tổn thương cơ quan.
Người mắc hoặc nghi ngờ mắc sốt xuất huyết cần đến ngay cơ sở y tế khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như đau bụng nhiều hoặc đau liên tục, nôn nhiều, lừ đừ hoặc vật vã, chảy máu mũi, chảy máu chân răng, tiểu ít, tay chân lạnh hoặc mệt lả.
Trong trường hợp được bác sĩ hướng dẫn theo dõi và điều trị tại nhà, người bệnh cần nghỉ ngơi, bổ sung nước phù hợp, theo dõi nhiệt độ, tình trạng ăn uống, lượng nước tiểu và các biểu hiện bất thường. Người bệnh không tự ý tăng liều thuốc hạ sốt hoặc sử dụng các thuốc chống viêm khi chưa có chỉ định của bác sĩ, bởi một số thuốc có thể làm tăng nguy cơ chảy máu trong sốt xuất huyết.
Đặc biệt việc tái khám đúng hẹn, thực hiện xét nghiệm theo chỉ định và theo dõi sát trong những ngày từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 có ý nghĩa quan trọng trong phát hiện sớm nguy cơ chuyển nặng. Người bệnh không nên chủ quan khi thấy hết sốt hoặc các triệu chứng có vẻ thuyên giảm, bởi đây có thể chính là thời điểm bệnh bước vào giai đoạn nguy hiểm.
Ths.BS Phạm Văn Phúc khuyến cáo, sốt xuất huyết Dengue là bệnh truyền nhiễm do virus Dengue gây ra, lây truyền chủ yếu qua muỗi Aedes. Bệnh có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, kể cả những người trước đó hoàn toàn khỏe mạnh.
Để chủ động phòng sốt xuất huyết, người dân cần thực hiện đồng thời nhiều biện pháp như loại bỏ các vật dụng chứa nước đọng, diệt lăng quăng, bọ gậy, hạn chế muỗi đốt và giữ vệ sinh môi trường sống. Bên cạnh đó, tiêm vaccine phòng sốt xuất huyết là một biện pháp phòng bệnh chủ động mà người dân có thể lựa chọn theo chỉ định, hướng dẫn của nhân viên y tế và quy định của cơ sở tiêm chủng.
Tuy nhiên, bác sĩ cũng lưu ý, tiêm vaccine không thay thế các biện pháp kiểm soát muỗi và phòng muỗi đốt. Khi có biểu hiện nghi ngờ sốt xuất huyết, người dân vẫn cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, xét nghiệm và hướng dẫn theo dõi phù hợp.
“Sốt xuất huyết Dengue có thể diễn biến nặng ở bất kỳ lứa tuổi nào. Nhận biết sớm dấu hiệu cảnh báo, đặc biệt trong giai đoạn từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7, theo dõi đúng hướng dẫn và tiếp cận y tế kịp thời là những yếu tố quan trọng giúp hạn chế biến chứng, bảo vệ sức khỏe và tính mạng người bệnh. Chủ động phòng bệnh, kết hợp các biện pháp kiểm soát muỗi với tiêm chủng phù hợp, sẽ góp phần giảm nguy cơ mắc và diễn biến nặng do sốt xuất huyết”, Ths.BS Phạm Văn Phúc khuyến cáo.
