Theo đó, Bộ Công Thương đề xuất bỏ Quỹ bình ổn giá xăng dầu khỏi danh mục các biện pháp bình ổn, đồng thời chấm dứt trích lập, chi sử dụng quỹ từ ngày 1/1/2027. Riêng nguồn tạm ứng ngân sách theo Nghị quyết 69/NQ-CP về triển khai thực hiện chi tạm ứng cho Quỹ Bình ổn giá xăng dầu từ nguồn tăng thu ngân sách Trung ương năm 2025 được xử lý theo phương án hoàn trả.
Để bảo đảm hoàn trả ngân sách, nếu dự tính đến đầu năm 2027, số dư quỹ được tạm ứng tại các doanh nghiệp đầu mối chưa đủ trả lại ngân sách, Bộ Công Thương tiếp tục điều hành trích lập đến khi đủ hoàn trả.
Sau khi hoàn tất việc xử lý quỹ, số dư thặng dư, nếu còn phải được nộp toàn bộ vào ngân sách nhà nước trong vòng 15 ngày làm việc kể từ khi Chính phủ phê duyệt báo cáo quyết toán quỹ. Đồng thời, dự thảo cũng bổ sung chế tài đối với doanh nghiệp chậm quyết toán. Theo đó, doanh nghiệp đầu mối chậm quá 60 ngày sẽ bị đình chỉ kinh doanh tạm thời; chậm quá 90 ngày bị thu hồi giấy xác nhận đủ điều kiện làm thương nhân đầu mối. Doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm về tính chính xác của số liệu và thực hiện phong tỏa tài khoản quỹ.
Bên cạnh phương án xử lý Quỹ bình ổn giá xăng dầu, dự thảo bổ sung công cụ bình ổn bằng giá tối đa, khung giá hoặc giá cụ thể có thời hạn trong trường hợp cần thiết. Khi hết thời hạn mà không có quyết định gia hạn, biện pháp bình ổn tự động hết hiệu lực; doanh nghiệp quay lại cơ chế tự quyết định, công bố và kê khai giá, trừ trường hợp có quyết định khác của cơ quan có thẩm quyền.
Liên quan đến việc điều hành giá bán, theo đề xuất mới, doanh nghiệp đầu mối và doanh nghiệp phân phối (không thuộc hệ thống của đầu mối) phải công bố giá xăng dầu mới đến hệ thống phân phối của mình trước thời điểm áp dụng ít nhất 30 phút. Thông báo phải nêu rõ giá hiện hành, giá mới, phạm vi áp dụng và thời điểm có hiệu lực, cụ thể đến giờ, phút.
Trên cơ sở thời điểm công bố này, trước khi giá mới có hiệu lực, các điểm bán tiếp tục áp dụng giá hiện hành. Khi đến giờ điều chỉnh, doanh nghiệp phải cập nhật giá bán và bảng niêm yết. Dự thảo nghiêm cấm tăng giá trước thời điểm công bố có hiệu lực, trì hoãn áp dụng giá giảm hoặc lợi dụng điều chỉnh giá để ngừng bán, hạn chế bán hàng trái quy định.
Đối với hoạt động của doanh nghiệp phân phối, Bộ Công Thương đề xuất cho phép doanh nghiệp thuộc hệ thống của đầu mối bán thấp hơn nhưng không được cao hơn mức giá đầu mối công bố đối với cùng loại xăng dầu, chất lượng, đơn vị tính và địa bàn. Khi đầu mối tăng giá, doanh nghiệp phân phối không bắt buộc phải tăng tương ứng.
Trong khi đó, đối với doanh nghiệp phân phối độc lập, giá bán được xác định trên cơ sở giá mua thực tế, chi phí lưu thông, phân phối hợp lý, lợi nhuận và các khoản thuế, phí. Giá mua phải tính đến chiết khấu, giảm giá; không được tính trùng những khoản chi phí đã nằm trong giá mua. Ngoài những điều chỉnh trên, dự thảo còn quy định chi phí kinh doanh định mức sẽ được Bộ Công Thương thông báo mức điều chỉnh theo chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và thời điểm áp dụng thống nhất, chậm nhất ngày 31/1 hàng năm.
Trước đó, Bộ Công Thương đề xuất doanh nghiệp đầu mối được chủ động quyết định thời gian áp dụng và mức điều chỉnh hàng năm.
