Theo The Times of Israel, Ngân hàng Trung ương Israel ngày 24/10 lên tiếng bác bỏ ý tưởng sử dụng tiền mã hóa để ứng phó với các biện pháp trừng phạt quốc tế có thể nhằm vào nước này. Tuyên bố được đưa ra sau khi Thủ tướng Benjamin Netanyahu yêu cầu các cố vấn chuẩn bị kế hoạch sử dụng tiền mã hóa và công nghệ chuỗi khối (blockchain).
Trong cuộc phỏng vấn với kênh truyền hình kinh tế Channel 10 ngày 23/10, ông Netanyahu cảnh báo Israel có thể phải đối mặt với các biện pháp trừng phạt trong lĩnh vực ngân hàng. Ông cho rằng tiền mã hóa và blockchain, một hệ thống kỹ thuật số phi tập trung không phụ thuộc vào cơ quan quản lý trung ương, có thể là những lựa chọn giúp Israel ứng phó.
Tuy nhiên, Ngân hàng Trung ương Israel khẳng định tiền mã hóa không thể được sử dụng như một phương thức để lách trừng phạt. Theo cơ quan này, điều cần thiết đối với nền kinh tế là bảo toàn quan hệ với các đối tác thương mại chủ chốt, đồng thời tập trung ngăn chặn nguy cơ trừng phạt và những tác động tiêu cực đi kèm. Ngân hàng nhấn mạnh đây là trách nhiệm của giới lãnh đạo chính trị.
Phản hồi về tuyên bố của Ngân hàng Trung ương Israel, ông Netanyahu cho biết đã lắng nghe và sẽ cân nhắc các ý kiến phản đối. Ông cảm ơn lời khuyên của ngân hàng trung ương, nhưng cho biết sẽ hành động theo điều mình cho là tốt nhất.
Tranh cãi diễn ra sau khi Anh cùng 11 quốc gia phương Tây khác công bố các biện pháp trừng phạt nhằm vào hàng hóa từ những khu định cư Israel ở Bờ Tây. Động thái này nhằm phản ứng trước làn sóng người định cư tấn công người Palestine và việc chính phủ của ông Netanyahu phê duyệt xây dựng hàng loạt khu định cư.
Dù các biện pháp do Anh dẫn dắt chỉ nhắm tới những khu định cư, một số nhà kinh tế và đại diện doanh cảnh báo hệ quả có thể lan sang nền kinh tế Israel nói chung. Tiền mã hóa có thể làm giảm hiệu quả của trừng phạt tài chính thông qua các kênh thanh toán thay thế, nhưng không bảo đảm tránh được các hạn chế, bởi giao dịch trên nhiều mạng lưới blockchain vẫn có thể bị truy vết.
Trong số các lãnh đạo đối lập, ông Gadi Eisenkot, lãnh đạo đảng Yashar và là ứng viên đang dẫn đầu cuộc đua bầu cử, chỉ trích gay gắt đề xuất của Thủ tướng. Ông cho rằng chính sách của ông Netanyahu đã làm suy yếu vị thế quốc tế của Israel, trong khi giải pháp được đưa ra có nguy cơ khiến nước này tách khỏi nền kinh tế toàn cầu.
Ông Eisenkot đặt câu hỏi các doanh nghiệp công nghệ Israel sẽ nhận thanh toán từ khách hàng nước ngoài hoặc thu hút vốn đầu tư bằng cách nào nếu phải tránh hệ thống ngân hàng quốc tế. Ông cũng nêu tình huống một tập đoàn như Google mua lại doanh nghiệp Israel nhưng phải thanh toán bằng tiền mã hóa thay vì thông qua ngân hàng.
Theo cảnh báo của ông Eisenkot, nếu ý tưởng này được triển khai, người dân có nguy cơ mất tiền hưu trí và các khoản đầu tư, trong khi nhiều người có thể rời đất nước. Ông cho rằng hệ quả sẽ là việc làm giảm, nguồn lực dành cho y tế và giáo dục thu hẹp, kéo theo tổn hại đối với an ninh quốc gia.
Lãnh đạo đảng B’Yachad Naftali Bennett cũng phản đối, cho rằng viễn cảnh được ông Netanyahu mô tả mang tính bi quan và thể hiện sự chấp nhận tình trạng cô lập. Theo ông Bennett, Israel có nguy cơ trở thành một quốc gia khép kín, bị tách khỏi các mạng lưới kinh tế, học thuật và công nghệ quốc tế, rồi buộc phải dựa vào tiền mã hóa.
Trong khi đó, Chủ tịch đảng Yisrael Beytenu Avigdor Liberman nhấn mạnh ngành tiền mã hóa không phải một hệ thống bí mật giúp giao dịch nằm ngoài tầm giám sát. Ông cho biết các quốc gia và cơ quan chức năng hiện có khả năng xác định, ngăn chặn hoạt động của những ví kỹ thuật số liên quan đến các thực thể bị trừng phạt.
Ông Liberman còn cáo buộc Thủ tướng từng cản trở những nỗ lực xây dựng khuôn khổ quản lý và thúc đẩy ngành tài sản số tại Israel. Theo ông, ưu tiên của chính phủ phải là ngăn chặn các biện pháp trừng phạt, thay vì tìm cách né tránh.
Những phát biểu mới gợi lại tranh cãi hồi năm 2025, khi ông Netanyahu thừa nhận Israel ngày càng bị cô lập trên trường quốc tế và cho rằng nước này sẽ phải trở thành một “siêu Sparta” tự lực hơn. Sau làn sóng phản đối, ông tìm cách giải thích lại phát biểu, đồng thời nhấn mạnh Israel vẫn nhận được sự ủng hộ từ Ấn Độ và các nước Mỹ Latin.
