Tọa đàm khoa học “Thực hành trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm trong lĩnh vực y tế: Khung quản trị, chuẩn mực đạo đức và thực tiễn lâm sàng".
Ngày 11/11, tại tọa đàm khoa học “Thực hành trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm trong lĩnh vực y tế: Khung quản trị, chuẩn mực đạo đức và thực tiễn lâm sàng”, PGS.TS Nguyễn Thị Quế Anh, trường Đại học Luật, ĐHQG Hà Nội nhấn mạnh: “Hiện ở Việt Nam, nhiều bệnh viện lớn như Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Trung ương Huế, Bệnh viện K… đã áp dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong khám, chữa bệnh. Lĩnh vực y tế là lĩnh vực rất đặc thù, được xếp vào nhóm rủi ro cao, phát sinh “khoảng trống trách nhiệm” khi AI tham gia quyết định lâm sàng; trí tuệ nhân tạo có thể tạo ra những rủi ro từ góc độ pháp lý và quản trị. Từ mối quan hệ truyền thống bác sĩ - bệnh nhân như trước đây, nay đã sang hệ sinh thái phức tạp hơn là bác sĩ – trí tuệ nhân tạo – bệnh nhân”.
Theo đó, việc sử dung AI vẫn có thể đưa ra những khuyến nghị sai lệch dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, điều này đặt ra câu hỏi ai phải chịu trách nhiệm; trong khi có thể hình thành sự đứt gãy khi xác định chủ thể chịu trách nhiệm giữa: Nhà phát triển thuật toán – cơ sở y tế - bác sĩ điều trị. Vì vậy cần hệ thống hóa mô hình phân cấp đạo đức y sinh trong kỷ nguyên số và đề xuất cơ chế “đồng trách nhiệm” dựa trên khung chuẩn mực quốc gia để lấp khoảng trống pháp lý và bảo đảm AI vận hành minh bạch, an toàn. Đặc biệt trong bối cảnh lĩnh vực y tế luôn xuất hiện những cái mới như dịch bệnh mới, bệnh tật mới…
Theo các chuyên gia, ranh giới nghĩa vụ giữa nhà phát triển thuật toán, cơ sở y tế và bác sĩ điều trị hiện chưa được định hình rõ ràng trong các quy định hiện hành.
Hiện năng lực quản trị AI trong y tế tại Việt Nam còn rất hạn chế. TS. Khương Anh Tuấn, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và chính sách y tế (Bộ Y tế) cho rằng: Hệ thống pháp luật hiện chưa có quy định cụ thể về ứng dụng AI trong y khoa hay phần mềm thiết bị y tế mặc dù Việt Nam đã có Luật Trí tuệ nhân tạo, Nghị định 98 của Chính phủ về quản lý trang thiết bị y tế, Luật khám bệnh, chữa bệnh. Trong khi đó, việc chờ đợi các quy định về AI sẽ không kịp với tốc độ bùng nổ của công nghệ. Vì vậy, giải pháp là cần đưa các vấn đề này vào Luật AI, vào xây dựng Luật Thiết bị y tế trong thời gian tới, đồng thời cần có các quy định "mềm" để áp dụng tạm thời trong khi chờ các quy định trong Luật có hiệu lực.
Bên cạnh khoảng trống pháp lý, theo các chuyên gia, việc triển khai AI thực tế còn vấp phải rào cản lớn về chuẩn hóa và chia sẻ dữ liệu. Khảo sát cho thấy nhiều dữ liệu đầu vào của các thiết bị ứng dụng AI chưa đạt tiêu chuẩn kỹ thuật, buộc phải đào tạo lại quy trình tác nghiệp; hay tâm lý lo ngại rò rỉ thông tin cá nhân cũng khiến nguồn dữ liệu lớn bị nghẽn, khó nâng cấp.
Để AI vận hành minh bạch và an toàn trong y tế, các chuyên gia kiến nghị cần sớm hệ thống hóa mô hình phân cấp đạo đức y sinh, xác định cơ chế "đồng trách nhiệm", đồng thời xây dựng quy chuẩn thanh toán BHYT cho các dịch vụ y tế có sự hỗ trợ của AI, bảo đảm tối đa quyền lợi cho người bệnh.
