Khi nhắc đến Giải thưởng Nguyễn Thị Định năm 2026, bà Nguyễn Thị Kim Thoa (Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Vĩnh Long, Đại biểu Quốc hội khóa XVI) không bắt đầu bằng những thành tích hay dấu ấn cá nhân. Điều đầu tiên bà nói là niềm xúc động, tự hào và lòng biết ơn.
Sinh ra và lớn lên trên quê hương Đồng Khởi, Bến Tre (nay là tỉnh Vĩnh Long), với bà Nguyễn Thị Kim Thoa, giải thưởng mang tên Nữ tướng Nguyễn Thị Định có ý nghĩa đặc biệt. Từ thuở nhỏ, bà đã được nghe những câu chuyện về phong trào Đồng Khởi, về “Đội quân tóc dài” kiên cường, bất khuất và người phụ nữ đã trở thành biểu tượng của bản lĩnh, trí tuệ, tinh thần dấn thân vì quê hương, đất nước. Càng trưởng thành, gắn bó với công tác Hội, bà càng hiểu sâu sắc hơn những phẩm chất của người nữ tướng mà mình kính trọng.
“Sau 24 năm công tác, được nhận giải thưởng mang tên người phụ nữ mà mình luôn kính trọng là một niềm hạnh phúc rất khó diễn tả. Nhưng tôi cũng hiểu rằng, phía sau sự ghi nhận dành cho một cá nhân là công sức, sự đoàn kết và những đóng góp bền bỉ của biết bao thế hệ cán bộ Hội, hội viên, phụ nữ”, bà Thoa chia sẻ, đồng thời tự nhận mình may mắn khi được trưởng thành trong môi trường Hội, được chị em tin tưởng, đồng hành và cùng nhau làm những việc có ích cho cộng đồng.
Không chỉ trao vốn, mà trao cả năng lực làm chủ
Với bà Thoa, giải thưởng là lời nhắc nhở về trách nhiệm tiếp tục cống hiến, làm nhiều việc thiết thực hơn cho phụ nữ trong tương lai. Bà nhớ lại những lần về thăm cơ sở, những cuộc gặp gỡ sau nhiều năm, chứng kiến cuộc sống của những người phụ nữ từng được giúp đỡ đã đổi thay tích cực.
Có những người phụ nữ ngày đầu gặp bà còn rụt rè, cuộc sống thiếu trước hụt sau, đi làm thuê để trang trải sinh hoạt gia đình. Nhưng trong những lần trở lại, bà bất ngờ khi thấy họ có thể tự tổ chức công việc sản xuất, kinh doanh, tạo thu nhập ổn định, thậm chí tạo thêm việc làm cho người khác.
Có người từ một thành viên vay vốn của Hội đã trở thành cụm trưởng, nhóm trưởng, tích cực vận động, hướng dẫn những phụ nữ khác cùng phát triển. Từ chỗ cần sự hỗ trợ, họ dần có đủ tự tin và năng lực để chia sẻ kinh nghiệm, giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn hơn mình.
Bà Thoa nhấn mạnh, sự thay đổi ấy có ý nghĩa hơn nhiều so với việc một gia đình thoát nghèo. Bởi cùng với điều kiện kinh tế được cải thiện là sự chuyển biến trong nhận thức, năng lực và vị thế của người phụ nữ trong gia đình, xã hội.
Niềm vui lớn nhất không phải là đã giúp được bao nhiêu người, mà được chứng kiến những người từng cần mình giúp đỡ, hôm nay đã trưởng thành, tự tin và trở thành điểm tựa cho những người khác
Đó cũng là cách bà nhìn nhận giá trị của công tác Hội: Không dừng lại ở việc hỗ trợ phụ nữ vượt qua khó khăn trước mắt, mà phải tạo điều kiện để họ phát huy nội lực, làm chủ cuộc sống và tiếp tục lan tỏa những điều tốt đẹp. Sự thành công của một mô hình, vì thế không chỉ nằm ở số người được thụ hưởng, mà còn ở khả năng khơi dậy tinh thần chủ động, tự lực và tương trợ trong cộng đồng.
Trong nhiều năm gắn bó với công tác Hội, bà Nguyễn Thị Kim Thoa có cơ hội cùng tập thể xây dựng, triển khai nhiều mô hình, sáng kiến xuất phát từ yêu cầu thực tiễn. Trong số đó, các chương trình tài chính vi mô hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế là một trong những lĩnh vực khiến bà tâm đắc nhất.
Điều bà quan tâm không đơn thuần là làm sao để phụ nữ nghèo tiếp cận được nguồn vốn, mà là làm thế nào để đồng vốn thực sự trở thành cơ hội thay đổi cuộc sống. Với những phụ nữ còn nhiều khó khăn, một khoản vay có thể là điểm khởi đầu để phát triển sản xuất, kinh doanh. Nhưng nếu thiếu kiến thức quản lý tài chính, không biết tính toán hiệu quả làm ăn, đồng vốn ấy cũng có thể trở thành gánh nặng.
Từ thực tế đó, bà cùng tập thể xác định hỗ trợ vốn phải đi đôi với hướng dẫn quản lý chi tiêu, tính toán hiệu quả sản xuất, kinh doanh, thực hành tiết kiệm, tích lũy và chủ động xây dựng sinh kế. Song song với hỗ trợ người vay, công tác quản lý nguồn vốn cũng phải được thực hiện chặt chẽ, an toàn để nguồn lực được duy trì, tiếp tục đến với những phụ nữ cần giúp đỡ.
Cách tiếp cận ấy đòi hỏi sự kiên trì, kết quả không thể chỉ đo bằng số tiền giải ngân hay số lượt phụ nữ được vay vốn. Điều quan trọng hơn là đồng vốn có giúp người phụ nữ đứng vững trên đôi chân của mình hay không, có tạo ra sự thay đổi lâu dài trong cuộc sống hay không.
Từ định hướng đó, các chương trình tài chính vi mô từng bước được hoàn thiện, gắn với ứng dụng công nghệ trong quản lý tín dụng, kiểm soát rủi ro và kết nối hỗ trợ sinh kế. Đến nay, Quỹ Hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế đã triển khai 8 chương trình tài chính vi mô tại 82 xã, phường, với gần 22.000 thành viên tham gia.
Bà Thoa quan niệm, hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế không chỉ là giúp chị em có thêm tiền, mà quan trọng hơn là giúp họ có thêm năng lực, sự tự tin và quyền quyết định cuộc sống của mình.
Đổi mới cách làm để Hội gần phụ nữ hơn
Nếu tài chính vi mô là một cách trao cơ hội để phụ nữ phát triển kinh tế, thì đổi mới phương thức hoạt động là cách bà Thoa cùng tập thể tìm kiếm để tổ chức Hội tiếp cận hội viên hiệu quả hơn trong bối cảnh mới.
Trong công tác Hội, những việc tưởng chừng nhỏ như: Truyền tải một thông tin, hướng dẫn một kỹ năng hay tổ chức một phong trào đều cần cách làm phù hợp với từng nhóm phụ nữ, từng địa bàn. Khi thói quen tiếp nhận thông tin và nhu cầu của hội viên thay đổi, hoạt động Hội cũng phải thay đổi để không trở nên xa cách với đời sống thực tế.
Từ yêu cầu đó, bà chỉ đạo đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, mạng xã hội trong tuyên truyền, phát động và đánh giá phong trào thi đua; đa dạng hóa hình thức tổ chức thông qua hội thi trực tuyến, sản phẩm truyền thông, đồng thời chú trọng xây dựng, nhân rộng các mô hình điển hình, cách làm hay. Việc phối hợp với các ngành, đơn vị và huy động nguồn lực xã hội cũng được tăng cường nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động.
Đáng chú ý, các mô hình “Hội điện tử”, “Chi Hội thông minh”, “Chi Hội số”, “Sổ hội viên điện tử” và “Cơ sở Hội số” được triển khai thí điểm. Toàn tỉnh Vĩnh Long hiện nay duy trì 350 hoạt động, mô hình ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động Hội.
Một cách làm khác gắn công nghệ với nhu cầu thiết thực của phụ nữ là thành lập, duy trì 150 tổ phụ nữ tiết kiệm mua điện thoại thông minh, với 2.200 thành viên tham gia. Đến nay, các tổ đã mua được 1.466 điện thoại thông minh.
Cùng với đổi mới trên môi trường số, những công việc gắn trực tiếp với đời sống cộng đồng vẫn được bà Thoa chú trọng. Trong xây dựng nông thôn mới, Hội tổ chức hội thi “Tuyến đường sáng, xanh, sạch, đẹp”; tham gia xây dựng 126,5 km đường liên xã, đường ấp và 272 cầu giao thông nông thôn, với tổng kinh phí vận động trên 70 tỷ đồng, cùng hàng nghìn ngày công lao động của hội viên, phụ nữ.
Trong quá trình công tác, bà Nguyễn Thị Kim Thoa đã trực tiếp chỉ đạo thực hiện thành công 8 mô hình “Dân vận khéo” cấp tỉnh; là đồng tác giả 5 sáng kiến cấp tỉnh, 9 sáng kiến cấp cơ sở và đang chủ trì 1 đề tài nghiên cứu khoa học cấp tỉnh.
Một số sáng kiến tiêu biểu đã được công nhận: Sáng kiến cấp tỉnh "Kiểm soát rủi ro tín dụng trong hoạt động tài chính vi mô: (2023); sáng kiến cấp tỉnh "“Giải pháp tuyên truyền an toàn điện, tiết kiệm điện, hiệu quả phòng chống vi phạm pháp luật trong sử dụng điện” (2023); sáng kiến cấp tỉnh “Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý tín dụng - tiết kiệm” (2024); sáng kiến cấp tỉnh “Giải pháp trang bị kỹ năng tự bảo vệ cho phụ nữ và trẻ em trên địa bàn tỉnh Bến Tre” (2025); sáng kiến cấp tỉnh “Xây dựng cơ chế phối hợp kiểm soát rủi ro tín dụng trong hoạt động tài chính vi mô với Hội LHPN các cấp” (2025).
Từ việc hỗ trợ sinh kế đến ứng dụng công nghệ, từ những nhóm phụ nữ tiết kiệm mua điện thoại đến những tuyến đường, cây cầu nông thôn, các hoạt động có hình thức khác nhau nhưng cùng hướng đến việc phát huy vai trò chủ thể của phụ nữ. Họ không chỉ là người thụ hưởng chính sách, mà còn trực tiếp tham gia tổ chức, vận động nguồn lực và góp sức làm thay đổi diện mạo cộng đồng nơi mình sinh sống.
Sau nhiều năm công tác, bà Nguyễn Thị Kim Thoa đã tìm thấy ý nghĩa của công tác Hội trong sự trưởng thành của những người phụ nữ mình đồng hành. Đó cũng là cách bà lựa chọn để tiếp nối niềm tự hào về quê hương Đồng Khởi, xứng đáng với niềm tin của chị em và với giải thưởng mang tên người nữ tướng mà bà luôn kính trọng.
