Trong không khí trang nghiêm, các đại biểu và đông đảo nhân dân, du khách thập phương ôn lại lịch sử thân thế, sự nghiệp của Đại danh y Lê Hữu Trác, thành kính dâng hương tưởng nhớ ông - người đã có công lao to lớn trong sự nghiệp xây dựng và phát triển nền y học cổ truyền nước nhà, tấm gương sáng về y đức, y đạo, y thuật.
Đại danh y Hải Thượng Lãn Ông tên thật là Lê Hữu Trác, sinh năm 1724, mất năm 1791. Quê cha ông ở làng Liêu Xá, huyện Đường Hào, Phủ Thượng Hồng, tỉnh Hải Dương (nay là xã Liêu Xá, huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên). Tuy nhiên, cuộc đời ông chủ yếu gắn bó với quê mẹ ở thôn Bàu Thượng, xã Tình Diệm (nay là xã Quang Diệm, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh).
Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác là danh y lỗi lạc nhất trong lịch sử y học dân tộc, nhà văn hóa lớn có nhiều đóng góp với nền văn hóa dân tộc. Cuộc đời và sự nghiệp của ông được kết tinh bởi tri thức uyên thâm, tư tưởng tiến bộ, đạo đức trong sáng, thể hiện qua những tác phẩm đồ sộ mà giá trị còn mãi đến ngày nay. Ông để lại cho hậu thế một tàng thư y học; tấm gương sáng về y đức, y lý, y thuật... vô giá trong hệ thống di sản văn hóa Việt Nam. Ông được coi là ông tổ của ngành y học cổ truyền Việt Nam.
Vốn là người thông minh, học rộng, sau một cơn bạo bệnh được thầy thuốc Trần Độc chữa trị và quý mến truyền thụ cho tất cả các kiến thức về y dược, Lê Hữu Trác nhanh chóng hiểu sâu y lý, tìm thấy sự say mê ở sách y học. Với trí thông minh hơn người lại cẩn trọng trong công việc, ông phát hiện được những kiến thức mới về y học, sinh lý học, dược học.
Dựa trên thực tế dược liệu Việt Nam, ông có những sáng tạo độc đáo, tạo nên nhiều bài thuốc quý hiếm, chữa bệnh cứu người thành công. Ông phát hiện 305 vị thuốc nam; sưu tầm, thu thập hơn 2.850 vị thuốc nam hay của các bậc tiền bối, nhất là Nam dược của Thiền sư Tuệ Tĩnh. Với tâm nguyện hoài bão ấp ủ là soạn sách, mở trường thuốc để truyền bá y học và với lý tưởng cao cả “làm sách truyền phương để giúp đời vô tận”, Lê Hữu Trác dựng lên “ngọn cờ đỏ thắm” trong y giới qua bộ “Hải Thượng y tông tâm lĩnh”.
Phiên họp lần thứ 42 ngày 21/11/2023 của Đại hội đồng Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) đã thông qua Nghị quyết phê chuẩn danh sách các “Danh nhân văn hóa và sự kiện lịch sử niên khóa 2023 - 2024", trong đó có hồ sơ kỷ niệm 300 năm ngày sinh của danh y Hải thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác. Đây là sự ghi nhận và đánh giá cao của cộng đồng quốc tế đối với những đóng góp của Đại danh y với xã hội, cộng đồng, nhất là tư tưởng nhân văn “sống vì mọi người” và tinh thần “học tập suốt đời”.
