Theo UBND tỉnh Lâm Đồng, sau khi kiện toàn và sắp xếp các đơn vị hành chính, tỉnh có diện tích tự nhiên 24.239,1 km2 với quy mô dân số khoảng 3,36 triệu người. Hệ thống địa hình của tỉnh trải dài từ cao nguyên, miền núi đến đồng bằng ven biển, hải đảo. Trong năm 2025, tổng lượng nước cung cấp đến từ các nguồn khác nhau là 35.710 triệu m3, trong khi tổng nhu cầu sử dụng của các ngành kinh tế - xã hội khoảng 5.065,984 triệu m3.
Tuy tổng lượng nước dự báo đáp ứng nhu cầu chung, song nguồn nước phân bố không đồng đều theo không gian và thời gian, khiến nhiều địa phương đối mặt với nguy cơ thiếu nước.
Kết quả đánh giá tại 124 xã, phường cho thấy có 43 địa phương thuộc nhóm bảo đảm an ninh nguồn nước, 16 địa phương có rủi ro thấp, 35 địa phương rủi ro trung bình, 24 địa phương rủi ro lớn và 6 địa phương rủi ro rất lớn. Như vậy, 30 địa phương thuộc hai nhóm rủi ro cao nhất, chiếm 24,19% tổng số đơn vị hành chính cấp xã.
Nguy cơ thiếu nước tập trung chủ yếu ở khu vực ven biển phía Nam (thuộc Bình Thuận trước đây) và phía Bắc tỉnh (thuộc Đắk Nông trước đây). Tại vùng ven biển, lượng mưa thấp, mùa khô kéo dài, sông suối ngắn, khả năng sinh thủy và trữ nước hạn chế, trong khi nhu cầu nước phục vụ cho hoạt động du lịch, dịch vụ và nông nghiệp ngày càng tăng. Ở phía Bắc, hoạt động sản xuất cà phê, hồ tiêu, cao su cần lượng nước tưới lớn vào mùa khô; địa hình chia cắt cũng gây khó khăn cho việc xây dựng công trình tích trữ và dẫn nước.
Cùng với thách thức về nguồn nước tự nhiên, áp lực lớn khác là sự xuống cấp của hệ thống hạ tầng thủy lợi. Toàn tỉnh hiện có 961 công trình và hệ thống thủy lợi các loại. Qua đợt rà soát tổng thể đối với 540 đập, hồ chứa, cơ quan chức năng ghi nhận 158 công trình bị hư hỏng các hạng mục và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, 112 công trình bị bồi lắng lòng hồ làm giảm khả năng tích trữ, điều tiết nước. Trong khi đó, kinh phí bố trí hàng năm mới đáp ứng khoảng 25 - 30% nhu cầu thực tế dành cho sửa chữa, nâng cấp các công trình thủy lợi quy mô lớn.
Đập Thủy điện Đồng Nai 4 (nằm trên địa bàn xã Quảng Khê và xã Bảo Lâm 5, tỉnh Lâm Đồng), góp phần tích trữ, điều tiết nguồn nước phục vụ phát điện và bảo đảm dòng chảy hạ du (ảnh tư liệu).
Trước thực tế này, UBND tỉnh đã ban hành Đề án an ninh nguồn nước và an toàn đập, hồ chứa nước trên địa bàn, gồm 11 nhóm giải pháp phi công trình và 6 nhóm giải pháp công trình. Đề án hướng đến quản lý, khai thác và sử dụng hiệu quả nguồn nước; đồng thời, từng bước hoàn thiện hạ tầng cấp nước, nâng cao khả năng ứng phó với hạn hán, thiếu nước và các rủi ro liên quan đến nước.
Đến năm 2030, Lâm Đồng phấn đấu 100% đơn vị hành chính cấp xã được đánh giá cân đối cung - cầu nước, các khu vực thường xuyên thiếu nước sinh hoạt có phương án cấp nước và ứng phó trong mùa khô. Tỷ lệ dân số đô thị được sử dụng nước sạch đạt trên 87%, hộ gia đình nông thôn đạt 65%. Tỉnh cũng đặt mục tiêu bảo đảm tưới chủ động cho 70 - 75% diện tích đất sản xuất nông nghiệp có nhu cầu, nâng diện tích áp dụng công nghệ tưới tiên tiến, tiết kiệm nước lên 30 - 35%.
Đối với hệ thống thủy lợi, địa phương hướng tới cơ bản hoàn thành sửa chữa các đập, hồ chứa bị hư hỏng; bảo đảm 100% đập thuộc diện bắt buộc được quản lý an toàn theo quy định; đồng thời, hoàn thiện hệ thống quan trắc, cảnh báo và bản đồ ngập lụt vùng hạ du.
Tầm nhìn đến năm 2045, tỉnh định hướng nâng tỷ lệ người dân được sử dụng nước sạch đạt chuẩn lên gần 100% ở đô thị và trên 90% ở nông thôn; tỷ lệ diện tích nông nghiệp được tưới chủ động đạt 80 - 85%, trong đó trên 50% ứng dụng công nghệ tưới tiết kiệm. Cùng với đó, tỉnh đẩy mạnh xây dựng liên kết các công trình trữ, điều hòa nước và ứng dụng công nghệ số trong giám sát, cảnh báo sớm tài nguyên nước theo thời gian thực.
Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Nguyễn Ngọc Phúc, tỉnh xác định chủ động tạo nguồn, tích trữ, điều hòa, phân phối và sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả; nâng cao khả năng kết nối, điều tiết và khai thác đa mục tiêu các công trình thủy lợi, thủy điện và cấp nước. Địa phương chú trọng khắc phục tình trạng thiếu nước cục bộ, nhất là tại những khu vực thường xuyên xảy ra hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn; đồng thời, bảo vệ, phục hồi nguồn sinh thủy, phòng ngừa ô nhiễm, suy thoái và cạn kiệt nguồn nước.
Tỉnh Lâm Đồng triển khai nhiều giải pháp nâng cao hiệu quả tích trữ, điều tiết nguồn nước và bảo đảm an toàn công trình hồ chứa.
Cùng với các giải pháp về hạ tầng, Lâm Đồng đẩy mạnh điều tra, kiểm kê, cập nhật cơ sở dữ liệu tài nguyên nước; hoàn thiện quy trình vận hành, tăng cường kiểm tra an toàn đập, hồ chứa và truyền tải kịp thời thông tin dự báo thiên tai đến người dân vùng hạ du. Nguồn lực thực hiện sẽ được huy động linh hoạt từ ngân sách trung ương, địa phương, từ chương trình mục tiêu quốc gia, vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA), vốn vay ưu đãi và sự tham gia của các thành phần kinh tế, xã hội.
UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các sở, ngành và địa phương tổ chức triển khai Đề án; định kỳ đánh giá kết quả, kịp thời tổng hợp khó khăn, vướng mắc để tham mưu điều chỉnh giải pháp phù hợp. Các địa phương, đơn vị quản lý, khai thác công trình cấp nước và thủy lợi có trách nhiệm rà soát hiện trạng, xây dựng kế hoạch bảo trì, sửa chữa, bảo đảm công trình vận hành ổn định, hiệu quả.
Việc kết hợp các giải pháp quản lý tài nguyên nước với đầu tư, nâng cấp hạ tầng cấp nước, thủy lợi và tăng cường an toàn đập, hồ chứa được kỳ vọng giúp Lâm Đồng chủ động hơn trước nguy cơ hạn hán, thiếu nước; bảo đảm nguồn nước phục vụ sinh hoạt, sản xuất và nâng cao hiệu quả khai thác, bảo vệ tài nguyên nước lâu dài.
