Theo phóng viên TTXVN tại Trung Đông, Đại giáo chủ Iran Mojtaba Khamenei ngày 26/5 tuyên bố các nước Vùng Vịnh sẽ không còn là “lá chắn an toàn” cho các căn cứ quân sự của Mỹ tại Trung Đông. Trong thông điệp đăng trên ứng dụng nhắn tin Telegram, ông Mojtaba Khamenei cho rằng, các lực lượng và cơ sở quân sự của Mỹ trong khu vực sẽ đối mặt với nhiều rủi ro an ninh hơn trong trường hợp căng thẳng leo thang.
Trong khi đó, người phát ngôn cấp cao của Lực lượng vũ trang Iran Abolfazl Shekarchi tuyên bố mọi hành động quân sự mới nhằm vào Tehran đều sẽ vấp phải phản ứng “nghiêm khắc hơn nhiều”. Hãng thông tấn Fars dẫn lời ông Shekarchi cảnh báo nếu xung đột tái diễn, những cuộc tấn công của Iran sẽ có quy mô lớn hơn và vượt ra ngoài phạm vi khu vực.
Theo hãng thông tấn IRNA của Iran, trong thông điệp gửi tới người dân nước này vào ngày 25/5, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao (SNSC), ông Mohammad Baqer Zolqadr khẳng định, nước này sẽ không đầu hàng và không lùi bước. Theo ông, cả trên các mặt trận quân sự, ngoại giao lẫn sự ủng hộ của người dân đều cho thấy năng lực ứng phó và sức chống chịu của Iran.
Bên cạnh đó, quan chức này cũng nhấn mạnh, người dân Iran cần duy trì tinh thần đoàn kết và việc giữ vững sự đồng thuận và thống nhất trong xã hội có ý nghĩa quan trọng hơn bao giờ hết trong giai đoạn hiện nay.
Các quan chức cấp cao của Iran đưa ra thông điệp như vậy chỉ vài giờ sau khi lực lượng Mỹ tiến hành không kích các trận địa tên lửa ở miền Nam Iran và tấn công các tàu nghi triển khai thủy lôi tại eo biển Hormuz.
Những diễn biến mới này làm dấy lên lo ngại thỏa thuận ngừng bắn vốn đã mong manh từ ngày 8/4 có nguy cơ đổ vỡ. Động thái quân sự của Mỹ diễn ra giữa lúc các nhà đàm phán cấp cao của Iran đang có mặt tại Doha (Qatar) để tiến hành cuộc thảo luận với các quan chức cấp cao Qatar, đồng thời chuẩn bị cho các cuộc đàm phán gián tiếp với Mỹ thông qua sự trung gian của Pakistan.
Trong khi các nỗ lực ngoại giao đang được thúc đẩy, Iran nêu 5 điều kiện để xây dựng lòng tin với Mỹ trước khi đạt thỏa thuận. Trả lời phỏng vấn trên kênh PressTV, phát sóng ngày 26/5, Chủ tịch Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại của Quốc hội Iran Ebrahim Azizi nêu rõ các biện pháp mà Mỹ cần thực hiện bao gồm: Chấm dứt các hành động quân sự trên mọi mặt trận, đặc biệt tại Liban, kèm theo cam kết xung đột sẽ không tái diễn; dỡ bỏ phong tỏa trên biển; chấp nhận các cơ chế do Iran đề xuất liên quan eo biển Hormuz; đình chỉ các biện pháp trừng phạt dầu mỏ; và giải phóng các tài sản bị phong tỏa của Iran.
Theo ông Azizi, nếu các điều kiện trên được đáp ứng, hai bên có thể bước vào lộ trình đàm phán kéo dài 30-60 ngày để tiếp tục thảo luận chi tiết về các lệnh trừng phạt và những vấn đề còn tồn đọng.
Trong khi đó, ông Ebrahim Rezaei - người phát ngôn Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại của Quốc hội Iran - cho rằng, các nhà ngoại giao Iran cần “đàm phán từ vị thế của bên chiến thắng” trong tiến trình thương lượng gián tiếp với Mỹ.
Trên mạng xã hội X, ông Rezaei khẳng định, “người chiến thắng cuối cùng của cuộc chiến vẫn là dân tộc Iran”, đồng thời cảnh báo việc nhượng bộ chỉ khiến tình hình thêm nghiêm trọng.
Trong những tuần qua, hai bên được cho là đã trao đổi một số kế hoạch đề xuất, trong đó nêu rõ các điều kiện để đạt được hòa bình thông qua sự trung gian hòa giải của Pakistan. Mặc dù vậy, cả Iran và Mỹ đều phát tín hiệu thận trọng và cho rằng không dễ đạt được bước đột phá trong thời gian ngắn.
Về phương án xử lý kho urani làm giàu của Iran, một trong những điểm tranh cãi then chốt trong các cuộc đàm phán hiện nay giữa Mỹ và Iran, hãng thông tấn bán chính thức Tasnim ngày 25/5 khẳng định Iran chưa đồng ý chuyển urani làm giàu ra nước ngoài, bác bỏ thông tin do kênh truyền hình Al Hadath của Saudi Arabia đăng tải trước đó cho rằng Tehran sẵn sàng đưa số urani làm giàu cấp độ cao ra khỏi lãnh thổ.
Tasnim cho biết, kết quả xác minh của hãng tin này cho thấy các thông tin liên quan nội dung của một biên bản ghi nhớ (MoU) tiềm năng giữa Tehran và Washington là “không chính xác”. Hãng tin này cũng cho rằng một số thông tin do truyền thông Saudi Arabia đăng tải liên quan tiến trình hòa đàm giữa Iran và Mỹ mang tính định hướng dư luận.
Theo Tasnim, trong dự thảo MoU hiện nay không có điều khoản nào đề cập việc Iran sẵn sàng chuyển vật liệu hạt nhân ra nước ngoài, đồng thời Tehran cũng chưa đưa ra cam kết cụ thể nào liên quan vấn đề hạt nhân trong văn bản này.
Trước đó, trả lời đài phát thanh truyền hình nhà nước Iran (IRIB) ngày 23/5, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết, Tehran và Washington đang nỗ lực hoàn tất một MoU gồm 14 điều khoản nhằm chấm dứt xung đột.
Theo ông Baghaei, hai bên hy vọng có thể đạt được thỏa thuận cuối cùng trong vòng 30-60 ngày. Các nội dung chính của MoU bao gồm việc Mỹ dỡ bỏ phong tỏa đối với các cảng biển của Iran và vấn đề giải phóng tài sản bị phong tỏa của Iran.
Về phía Mỹ, Tổng thống Donald Trump ngày 25/5 đã phác thảo các phương án xử lý kho dự trữ urani làm giàu của Iran trong trường hợp hai nước ký kết một thỏa thuận hòa bình hiện đang được đàm phán với Tehran.
Theo phóng viên TTXVN tại Washington, chia sẻ trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Trump cho biết: “Số urani làm giàu của Iran sẽ được bàn giao ngay lập tức cho Mỹ để tiêu hủy hoặc phương án được ưu tiên hơn là sẽ được tiêu hủy ngay tại chỗ (hoặc tại một địa điểm khác được chấp nhận) với sự phối hợp và đồng thuận của Cộng hòa Gồi giáo Iran, dưới sự chứng kiến của Ủy ban Năng lượng Nguyên tử (hoặc cơ quan tương đương) đối với toàn bộ quy trình xử lý này".
Lâu nay, Mỹ luôn duy trì lập trường rằng Iran phải dỡ bỏ chương trình hạt nhân và từ bỏ kho dự trữ urani làm giàu của mình. Trong khi đó, Iran kiên quyết khẳng định quyền sở hữu đối với kho urani đã làm giàu của mình và bác bỏ các yêu cầu từ Mỹ về việc phải từ bỏ hoặc giao nộp số vật liệu hạt nhân này.
