Những ngày này, nông dân phường Hồng Châu (tỉnh Hưng Yên) đang hối hả thu hoạch niễng – vụ thu hoạch duy nhất trong năm. Niễng sau khi được cắt từ ruộng về sẽ được sơ rửa, cắt gọn, chọn lọc để bó thành từng bó, xuất bán cho các thương lái khu vực lân cận. Niễng thu hoạch tới đâu được thu mua hết tới đó nên ai cũng phấn khởi. Đây cũng là địa phương trồng nhiều nhất tỉnh Hưng Yên với khoảng 150 hộ canh tác trên diện tích trên 10 ha.
Nhanh tay lựa chọn những củ niễng tươi ngon để kịp xuất bán cho thương lái tại Hà Nội, ông Vũ Văn Sang (thôn Lê Như Hổ, phường Hồng Châu) chia sẻ, trước đây gia đình canh tác lúa nhưng chân ruộng thấp trũng, hiệu quả kinh tế không cao. Sau khi mạnh dạn chuyển đổi sang trồng niễng, ông nhận thấy hiệu quả rõ rệt cả về chi phí sản xuất cũng như thu nhập. Đến nay, ông đã có kinh nghiệm 20 năm trồng loại cây này với tổng diện tích 2 mẫu (1 mẫu khoảng 3.600 m2).
Theo ông Sang, năm nay, người trồng niễng phấn khởi vì không chỉ được mùa mà còn được giá. Giá niễng đầu mùa dao động ở mức 30.000 – 35.000 đồng cho một bó 10 củ. Với năng suất và giá cả ổn định, sau khi trừ chi phí, ông Sang có thể thu lãi từ 6-7 triệu đồng/sào (360 m2) niễng, cao gấp 3-5 lần so với cấy lúa.
Theo người dân địa phương, niễng hay còn gọi là lúa bắp, có khả năng sinh trưởng, phát triển tốt ở những nơi có nhiều bùn và nước. Cây có thể đạt chiều cao lên tới 1-2m. Đặc điểm nổi bật của cây niễng là khả năng phân nhánh, cây khoẻ, sức chịu tốt, phù hợp với thổ nhưỡng, khí hậu của Hưng Yên. Niễng được thu hoạch đúng vụ, ngon nhất là những củ còn nằm trong bẹ, mập mạp, bên trong có ít chấm đen, khi thưởng thức sẽ cho hương vị ngọt bùi hơn hẳn. Ngược lại, củ niễng già, vỏ sẽ nhiều xơ, giảm độ giòn ngọt cũng như vị thơm ngon đặc trưng.
Phấn khởi với mùa niễng được giá, ông Lều Văn Ban (xã Tân Hưng) cho biết, ông chuyển đổi từ trồng lúa sang trồng niễng đã hơn 10 năm nay. Khác với trồng lúa, mỗi năm niễng chỉ cho 1 vụ với thời gian canh tác kéo dài từ 7 đến 9 tháng. Cây niễng thường được trồng vào đầu năm, đến khoảng giữa tháng 9 âm lịch sẽ cho thu hoạch. Do phù hợp với đặc trưng thổ nhưỡng nơi đây nên cây niễng sinh trưởng và phát triển tốt, cho chất lượng củ thơm ngon, bùi ngậy hơn.
Đặc biệt, trồng niễng không phải lo về giống. Sau thu hoạch, nông dân lấy phần gốc tiếp tục nhân giống để vụ xuân năm sau trồng lại, giúp giảm đáng kể chi phí đầu tư ban đầu. Mặt khác, cây niễng được coi là cây trồng sạch, an toàn khi không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, bảo vệ được môi trường đất, môi trường nước.
Dù mùa niễng chỉ kéo dài trong khoảng 1 đến 1,5 tháng song luôn được thị trường ưa chuộng. Ông Trần Văn Nam (xã Bắc Lý, tỉnh Ninh Bình) cho hay, không chỉ có hương vị thơm ngon, lạ miệng, dễ chế biến, củ niễng còn chứa nhiều chất dinh dưỡng tốt cho sức khỏe, giúp phòng bệnh xơ vỡ động mạch, huyết áp tăng, urê máu cao… Do vậy, đã thành thông lệ cứ đến mùa niễng vào khoảng tháng 9 âm lịch hàng năm, ông lại từ xã Chân Lý, tỉnh Hà Nam cũ (nay là xã Bắc Lý, tỉnh Ninh Bình) sang Hưng Yên để tìm mua loại củ “đặc sản” này.
Với những giá trị kinh tế mang lại, cây niễng đang dần trở thành cây trồng được khuyến khích mở rộng diện tích tại Hưng Yên, nhất là trong việc chuyển đổi diện tích canh tác lúa kém hiệu quả. Qua đó, mở ra hướng đi đầy triển vọng cho nông nghiệp địa phương từ một loại cây đồng quê dân dã.
