Theo truyền thông Mỹ ngày 19/8, đầu tuần này, một nhóm cướp biển đã bắt giữ tàu chở hàng ngoài khơi Somalia. Công ty tình báo hàng hải toàn cầu Windward cho biết đây là vụ tấn công thứ năm kể từ tháng 4. Windward nhận định cướp biển có khả năng trỗi dậy trở lại một phần do các quốc gia đã điều chuyển nguồn lực hải quân về Trung Đông trong bối cảnh cuộc chiến với Iran.
Ngoài vụ tấn công trong tuần này, cướp biển Somalia đã bắt giữ ít nhất ba tàu chở dầu và phân bón. Đây là hai mặt hàng ghi nhận mức tăng giá mạnh nhất do những gián đoạn tại eo biển Hormuz. Trong tháng 7, cướp biển đã bắt giữ tàu chở hóa chất ngoài khơi Yemen. Các tàu chở dầu bị bắt giữ đang bị giữ ngoài khơi Somalia và hàng chục thành viên thủy thủ đoàn đang bị bắt làm con tin.
Dù số tàu bị cướp biển Somalia bắt giữ cho đến nay tương đối ít, nhưng đây vẫn là mối đe dọa nữa đối với các công ty vận tải biển. Các công ty này vốn đang chịu sức ép nghiêm trọng do các cuộc tấn công gần đây nhằm vào tàu thuyền quanh eo biển Hormuz và eo biển Bab el-Mandeb trên Biển Đỏ.
Ông Brett Erickson, Giám đốc điều hành cấp cao của công ty tư vấn Obsidian Risk Advisors, nhận định: “Hiện chúng ta đang phải đối mặt với nhiều yếu tố làm tăng chi phí đối với các công ty vận tải biển, buộc các công ty phải hoàn toàn giảm thiểu rủi ro. Nhưng yếu tố này gây ra mối đe dọa rất lớn đối với nền kinh tế toàn cầu. Mối đe dọa từ cướp biển Somalia không cần phải lớn, nhưng khi cộng dồn với tất cả các yếu tố khác, nó tạo ra khác biệt khá lớn vào thời điểm này mỗi khi chúng hành động”.
Phản hồi về thông tin trên, một quan chức Nhà Trắng nhấn mạnh, Mỹ là bên đóng góp lớn nhất cho an ninh Somalia và cho rằng sẽ là sai lầm khi nói các vụ cướp biển mang tính cục bộ là do những xung đột khu vực gần đây với Iran.
Quan chức này nói: “Mỹ duy trì các lực lượng an ninh hàng hải mạnh và có năng lực cao trong khu vực, được trang bị đầy đủ để bảo vệ các tuyến vận tải biển trọng yếu, trong đó có hoạt động vận chuyển dầu mỏ, đồng thời giải quyết các mối đe dọa rộng hơn trong khu vực”.
Cho dù nguyên nhân làm gia tăng các vụ tấn công là gì thì cướp biển hiện cũng hoạt động trở lại tại khu vực từng đóng vai trò là tuyến thay thế giúp giảm áp lực cho các tuyến vận chuyển dầu mỏ toàn cầu khi tránh eo biển Hormuz.
Theo Windward, cướp biển Somalia đã trở lại và trở thành mối đe dọa đối với vận tải thương mại ở phía Tây Ấn Độ Dương và phía Nam vịnh Aden.
Cướp biển Somalia đã tấn công hàng trăm tàu thuyền trong giai đoạn 2005 - 2011, gây thiệt hại ước tính 18 tỷ USD mỗi năm. Tuy nhiên, mối đe dọa này phần lớn được vô hiệu hóa sau những nỗ lực kéo dài của NATO và Lực lượng Hàng hải Liên hợp gồm 47 quốc gia trong đó có Mỹ. Hiện các tàu Mỹ đang bảo vệ những tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz.
Ông Erickson cho rằng nếu tình hình xấu đi, điều này có thể gây ra rủi ro ngày càng nghiêm trọng đối với nền kinh tế toàn cầu. Trong ngắn hạn, sẽ có ít tàu sẵn sàng chấp nhận rủi ro khi hoạt động trong khu vực. Điều này cũng đồng nghĩa với chi phí vận tải biển cao hơn, phí bảo hiểm tăng và chi tiêu cho an ninh tư nhân gia tăng. Hiện tại, giá dầu mỗi thùng dầu tăng và nguồn cung trên thị trường bị thắt chặt khiến các tàu chở dầu trở thành mục tiêu hấp dẫn hơn đối với cướp biển Somalia.
Ông nói: “Đây rõ ràng là hoạt động kinh doanh mang lại lợi nhuận rất lớn cho cướp biển và hiện nay cướp biển ít có nguy cơ phải hứng chịu phản ứng của Mỹ hơn nhiều vì quá nhiều nguồn lực đang bị dồn vào Trung Đông nói chung. Cướp biển là những kẻ trục lợi và đây là một cơ hội để kiếm lợi”.
