Những ngày giữa tháng 4, trên các cánh đồng thuộc xã Phú Thiện, Chư A Thai, không khí thu hoạch diễn ra khẩn trương. Dưới thời tiết nắng nóng gay gắt, người dân tranh thủ thu gom, vận chuyển khoai về điểm tập kết. Tuy nhiên, trái với sự nhộn nhịp của những vụ trước, năm nay nhiều nông hộ thu hoạch trong tâm trạng lo lắng khi giá liên tục đi xuống.
Theo ghi nhận, giá khoai lang đã giảm mạnh so với thời điểm cách đây khoảng một tháng. Nếu trước đó dao động ở mức trên 10.000 đồng/kg, có thời điểm lên đến 15.000 -16.000 đồng/kg, thì hiện nay chỉ còn khoảng 5.000-6.000 đồng/kg. Với mức giá này, nhiều hộ dân gần như không có lãi, thậm chí thua lỗ đối với diện tích phải thuê đất sản xuất.
Tại xã Chư A Thai, anh Phạm Văn Viện cho biết gia đình đầu tư hơn 16 ha khoai lang, với chi phí mỗi héc-ta trên 100 triệu đồng. Dù năng suất đạt khoảng 30 tấn/ha, nhưng khi giá giảm xuống còn 5.000 đồng/kg, toàn bộ lợi nhuận gần như không còn. “Vài ngày trước, giá còn khoảng 8.000 đồng/kg thì vẫn có thể có lãi nhẹ, nhưng hiện nay gần như hòa vốn, thậm chí lỗ”, anh Viện chia sẻ.
Tương tự, nhiều hộ dân tại xã Phú Thiện cũng rơi vào tình cảnh khó khăn. Bà Phạm Thị Lĩnh cho biết, gia đình có khoảng 3 ha khoai đến kỳ thu hoạch, nhưng vẫn chần chừ chưa bán do giá thấp. Theo bà, với mức giá hiện tại, gần như không có lãi trong khi chi phí đầu vào, nhất là nhân công và vận chuyển, đều tăng.
Ở khâu tiêu thụ, các thương lái cũng gặp không ít trở ngại. Chị Mã Thị Thơm, thu mua khoai lang tại xã Chư A Thai cho biết, hiện đang thu mua với giá khoảng 6.000 đồng/kg nhưng việc tiêu thụ chậm. Mỗi ngày, lượng thu mua chỉ đạt khoảng 25 tấn, thấp hơn nhiều so với nguồn cung từ người dân. Theo chị, chỉ những ruộng đạt năng suất cao mới có thể cân đối chi phí.
Theo ông Đỗ Văn Năm, Giám đốc Hợp tác xã Nông sản an toàn Phú Thiện, toàn khu vực hiện có gần 2.000 ha khoai lang và đang bước vào thu hoạch đồng loạt. Sản lượng tăng nhanh trong khi thị trường tiêu thụ chưa mở rộng tương ứng là nguyên nhân chính khiến giá giảm. Bên cạnh đó, thị trường phía Bắc – nơi tiêu thụ chủ yếu – giảm sức mua do thời tiết nắng nóng.
Ngoài yếu tố cung vượt cầu, chi phí vận chuyển tăng do giá xăng dầu cũng tác động trực tiếp đến giá thu mua tại ruộng. Một số ý kiến cho rằng, trong bối cảnh thị trường biến động, còn xuất hiện tình trạng thương lái ép giá, càng khiến người trồng gặp khó.
Trước thực tế này, ông Mai Ngọc Quý, Trưởng phòng Kinh tế xã Phú Thiện cho rằng, cần sớm điều chỉnh phương thức sản xuất theo hướng bền vững hơn. Việc mở rộng diện tích thời gian qua còn mang tính tự phát, thiếu liên kết với doanh nghiệp tiêu thụ, dẫn đến rủi ro khi thị trường biến động.
Theo ông Quý, để ổn định đầu ra, cần tăng cường liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp ngay từ đầu vụ thông qua hợp đồng bao tiêu. Đồng thời, địa phương sẽ định hướng lại cơ cấu cây trồng, từng bước chuyển đổi một phần diện tích sang các loại cây trồng phù hợp nhằm giảm áp lực cung ứng.
Bên cạnh đó, ngành chức năng sẽ hướng dẫn người dân lựa chọn giống khoai lang chất lượng cao, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Qua đó, khi giá thị trường biến động, người trồng vẫn có thể bù đắp chi phí, hạn chế rủi ro thua lỗ, hướng tới phát triển ổn định và bền vững.
