Theo phóng viên TTXVN tại La Habana, với khẩu hiệu "Moncada của tôi là Tổ quốc", lễ kỷ niệm chính năm nay diễn ra tại tỉnh cực Tây Pinar del Rio và đặc biệt có ý nghĩa khi đánh dấu kỷ niệm 100 năm ngày sinh của Tổng tư lệnh Fidel Castro Ruz.
Phát biểu chủ trì lễ kỷ niệm, bao gồm nhiều hoạt động văn hóa-nghệ thuật phong phú, Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành trung ương Đảng Cộng sản Cuba, Chủ tịch nước Cộng hòa Cuba Miguel Díaz-Canel Bermúdez khẳng định rằng Cuba đang tiến hành "một trận chiến lịch sử, một cuộc Moncada mới" chống lại các chính sách bao vây cấm vận để đưa đất nước tiến lên con đường Chủ nghĩa xã hội, vì hạnh phúc, thịnh vượng của nhân dân và hòa bình trên thế giới.
Chủ tịch Miguel Díaz-Canel nhấn mạnh rằng, mặc dù cuộc tấn công vào doanh trại Moncada thất bại về mặt quân sự, nhưng chiến công đó “đã châm ngòi cho động cơ nhỏ, khởi động động cơ lớn của Cách mạng Cuba” và vẫn tiếp tục là ngọn đèn soi đường cho hiện tại và tương lai của quốc gia.
Trong khi đó, Bí thư tỉnh ủy Pinar del Río, Yamilé Ramos Cordero, khẳng định tinh thần ngày 26/7 vẫn sống mãi trong ký ức và trong trái tim một dân tộc ngẩng cao đầu và kiên cường. Tinh thần bất khuất này luôn đồng đồng hành cùng nhân dân Cuba trong mỗi buổi bình minh khó khăn, như một ngọn hải đăng dẫn lối trên con đường phẩm giá.
Cuộc tấn công Pháo đài Moncada ngày 26/7/1953 là sự kiện mở đầu cuộc cách mạng do lãnh tụ Cuba Fidel Castro lãnh đạo, đồng thời "tiếng súng mở đầu" Moncada cũng thức tỉnh các quốc gia dân tộc Mỹ Latinh đứng lên đấu tranh chống đế quốc, bảo vệ chủ quyền quốc gia, thực hiện công bằng và tiến bộ xã hội.
Pháo đài Moncada là doanh trại quân đội lớn thứ hai của chế độ độc tài Batista, nằm ở tỉnh miền Đông Santiago de Cuba, cách thủ đô La Habana hơn 1.000km. Theo kế hoạch của Tổng tư lệnh Fidel, ngày 26/7/1953, 141 chiến sỹ đồng thời tấn công pháo đài Moncada, các mục tiêu lân cận và trại lính Carlos Manuel de Céspedes ở thành phố Bayamo, thuộc tỉnh miền Đông Granma ngày nay.
Tuy nhiên, do một số yếu tố chủ quan và khách quan, cuộc tấn công đã mất đi tính chất bất ngờ và trở thành cuộc đọ súng không cân sức giữa quân du kích thiếu vũ trang và hàng nghìn binh lính. 61 chiến sĩ đã hy sinh và bị giết hại trong và sau cuộc tấn công này, trong khi Fidel Castro, Raúl Castro và nhiều đồng chí khác bị bắt giam.
Cuộc tấn công được mệnh danh là "Tiếng thét đánh thức nhân dân Cuba," góp phần tạo nên quyết định thắng lợi cho Cách mạng Cuba ngày 1/1/1959. Hiện nay, ngày 26/7 hàng năm được xem là Ngày Quật khởi Quốc gia do Hội đồng Nhà nước Cuba quy định.
