Tại hội nghị, Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm Trần Đức Hùng cho biết, việc điều chỉnh nhằm cập nhật các chủ trương, định hướng phát triển, quy định pháp luật và những thay đổi của hệ thống quy hoạch có liên quan; đồng thời hoàn thiện các chỉ tiêu, giải pháp phát triển lâm nghiệp, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ và phù hợp với yêu cầu trong giai đoạn mới.
Quy hoạch được phê duyệt là cơ sở để các bộ, ngành, địa phương cụ thể hóa định hướng phát triển lâm nghiệp trong quá trình xây dựng, điều chỉnh và tổ chức thực hiện các chương trình, kế hoạch, dự án liên quan.
Theo ông Lê Đình Thơm, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, tổng diện tích đất lâm nghiệp theo quy hoạch điều chỉnh là 15,55 triệu ha, giảm khoảng 298.000 ha so với Quy hoạch lâm nghiệp quốc gia được phê duyệt tại Quyết định số 895/QĐ-TTg. Trong đó, đất rừng đặc dụng khoảng 2,485 triệu ha, tăng 29.850 ha; đất rừng phòng hộ khoảng 5,085 triệu ha, giảm 145.000 ha; đất rừng sản xuất khoảng 7,981 triệu ha, giảm 182.800 ha.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là giải quyết tình trạng diện tích rừng và đất lâm nghiệp chưa được giao cho chủ thể quản lý, sử dụng cụ thể. Hiện, diện tích rừng do UBND cấp xã trực tiếp quản lý nhưng chưa giao cho các chủ thể sử dụng là trên 3 triệu ha. Theo định hướng của quy hoạch, đến năm 2030, các địa phương phải hoàn thành việc giao rừng gắn với giao đất và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lâm nghiệp cho tổ chức, cá nhân, hộ gia đình và cộng đồng dân cư theo quy định. Việc xác lập chủ thể quản lý cụ thể sẽ tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp chủ động đầu tư, phát huy tiềm năng và nâng cao giá trị kinh tế rừng.
Điểm đáng chú ý trong điều chỉnh Quy hoạch lần này là định hướng phát triển lâm nghiệp gắn với tăng trưởng xanh, chuyển đổi số và thực hiện các cam kết quốc tế được cụ thể hóa rõ hơn. Phát triển lâm nghiệp không chỉ hướng tới mục tiêu kinh tế mà còn phải hài hòa các giá trị xã hội, môi trường, bảo tồn đa dạng sinh học và ứng phó với biến đổi khí hậu.
Quan điểm phát huy giá trị đa dụng của hệ sinh thái rừng được nhấn mạnh, thay vì chỉ tập trung vào khai thác gỗ. Các nguồn thu từ dịch vụ môi trường rừng, du lịch sinh thái, phát triển dược liệu dưới tán rừng và thị trường tín chỉ carbon được xác định là những hướng đi cần tiếp tục khai thác. Quy hoạch ưu tiên mở rộng các nguồn thu từ dịch vụ môi trường rừng, chú trọng phát triển dịch vụ carbon rừng và du lịch sinh thái, góp phần tạo sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân sống gần rừng.
Cùng với đó, ngành lâm nghiệp sẽ đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu đồng bộ, liên thông; ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), hệ thống thông tin địa lý (GIS), công nghệ viễn thám trong quản lý, giám sát tài nguyên rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng. Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được chú trọng thông qua nghiên cứu giống cây lâm nghiệp chất lượng cao, ứng dụng công nghệ sinh học, phát triển chế biến sâu lâm sản và bảo tồn đa dạng sinh học.
Các đại biểu tại hội nghị đánh giá định hướng phát triển lâm nghiệp đa giá trị là phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Bên cạnh sản xuất, kinh doanh gỗ, những lĩnh vực như du lịch sinh thái, dược liệu dưới tán rừng và thị trường carbon được kỳ vọng trở thành nguồn thu quan trọng, góp phần đa dạng hóa nguồn lực đầu tư cho bảo vệ và phát triển rừng.
Đại diện các địa phương đề nghị Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm tiếp tục hướng dẫn cụ thể hóa các chỉ tiêu, cập nhật cơ sở dữ liệu quy hoạch sau sắp xếp đơn vị hành chính; tháo gỡ khó khăn trong phát triển dược liệu dưới tán rừng, du lịch sinh thái và tín chỉ carbon rừng. Các địa phương cũng kiến nghị hỗ trợ nguồn lực, khoa học, công nghệ và nâng cao năng lực cho lực lượng quản lý, bảo vệ rừng.
Theo Cục trưởng Trần Đức Hùng, để triển khai hiệu quả quy hoạch, các tỉnh, thành phố cần rà soát, cập nhật các quy hoạch, kế hoạch, chương trình, dự án trên địa bàn bảo đảm thống nhất, đồng bộ; cụ thể hóa nhiệm vụ, phân công trách nhiệm, xác định tiến độ và nguồn lực thực hiện. Đồng thời, tập trung phân định ranh giới các loại rừng trên bản đồ và ngoài thực địa; rà soát, xử lý tình trạng chồng lấn, tranh chấp, lấn chiếm.
Các địa phương cũng cần tiếp nhận, quản lý và khai thác cơ sở dữ liệu quy hoạch bảo đảm chính xác, thống nhất với hồ sơ được phê duyệt và hiện trạng rừng. Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm sẽ phối hợp với các đơn vị liên quan hướng dẫn, theo dõi, đôn đốc triển khai; tổng hợp khó khăn, vướng mắc để tham mưu Bộ giải quyết theo thẩm quyền hoặc báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét.
Các đơn vị được giao nhiệm vụ cần khẩn trương cụ thể hóa kế hoạch triển khai, tăng cường phối hợp, trao đổi thông tin, bảo đảm tiến độ và hiệu quả thực hiện; đồng thời phát huy trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, chủ rừng, doanh nghiệp, cộng đồng dân cư và các tổ chức, cá nhân liên quan, Cục trưởng Trần Đức Hùng nhấn mạnh.
