Giá nhôm quốc tế đang tăng mạnh trong bối cảnh các nhà máy luyện kim đối mặt với chi phí điện ngày càng cao. Khi các trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI) tiêu thụ năng lượng với tốc độ chưa từng có, ngành luyện nhôm có nguy cơ phải cạnh tranh gay gắt hơn để duy trì nguồn điện.
Hợp đồng nhôm giao sau ba tháng trên Sàn giao dịch kim loại London (LME) đã vượt 3.000 USD/tấn ngày 2/1 và đạt đỉnh 3.138 USD/tấn, mức cao nhất kể từ tháng 4/2022.
Đà tăng một phần xuất phát từ diễn biến của thị trường kim loại công nghiệp. Giá đồng tăng khoảng 42% trong năm 2025 do lo ngại nguồn cung thắt chặt, khiến các nhà đầu tư chú ý nhiều hơn đến nhôm. Giá nhôm năm ngoái chỉ tăng khoảng 17%, tạo dư địa cho một chu kỳ tăng mới.
Tuy nhiên, yếu tố đáng chú ý hơn nằm ở chi phí năng lượng. Sản xuất nhôm là một trong những quy trình công nghiệp tiêu tốn nhiều điện nhất, đến mức kim loại này thường được ví như “điện đóng hộp”. Để sản xuất một tấn nhôm từ alumina cần khoảng 15 MWh điện.
Áp lực chi phí điện đã tác động trực tiếp tới hoạt động của các nhà máy. Tập đoàn Rio Tinto của Australia cho biết hồi tháng 10/2025 rằng họ phải tính đến khả năng dừng hoạt động tại nhà máy luyện nhôm Tomago, cơ sở chiếm khoảng 40% sản lượng nhôm của Australia, do giá điện tăng mạnh. Chính phủ Australia sau đó đã đồng ý hỗ trợ để duy trì hoạt động của nhà máy.
Tại Mozambique, South32 cũng thông báo sẽ dừng vận hành một nhà máy luyện nhôm vào giữa tháng 3/2026 khi hợp đồng cung cấp điện hiện tại hết hạn. Doanh nghiệp cho biết mức giá mới khiến việc tiếp tục vận hành không còn hiệu quả về kinh tế.
Trong khi đó, nhu cầu điện từ các trung tâm dữ liệu, đặc biệt là những cơ sở phục vụ AI, đang tăng nhanh. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) dự báo nhu cầu điện toàn cầu của các trung tâm dữ liệu sẽ tăng hơn gấp đôi trong giai đoạn 2024-2030 và gần gấp ba vào năm 2035.
Tại Mỹ, các nhà máy luyện nhôm đang phải cạnh tranh nguồn điện với những tập đoàn công nghệ lớn. Giám đốc tài chính của Alcoa cho biết các doanh nghiệp như Amazon và Microsoft có thể trả hơn 100 USD/MWh điện, trong khi Hiệp hội Nhôm Mỹ cho rằng các nhà luyện kim thường chỉ có thể chấp nhận khoảng 40 USD/MWh đối với các hợp đồng dài hạn.
Sự chênh lệch này cho thấy các ngành công nghiệp sử dụng nhiều điện đang phải đối mặt với một môi trường cạnh tranh mới khi AI và trung tâm dữ liệu mở rộng.
Mỹ hiện áp thuế 50% đối với nhôm nhập khẩu nhằm hỗ trợ sản xuất trong nước. Tuy nhiên, theo giới phân tích, các biện pháp thương mại khó có thể bù đắp hoàn toàn bất lợi về chi phí điện nếu giá năng lượng tiếp tục tăng.
Trong báo cáo tháng 12/2025, tập đoàn thương mại Nhật Bản Marubeni dự báo giá nhôm có thể đạt 3.200 USD/tấn vào năm 2028. Theo đại diện bộ phận kim loại nhẹ của Marubeni, việc duy trì công suất luyện nhôm hiện có tại Mỹ đã trở thành thách thức, trong khi xây dựng thêm công suất mới còn khó khăn hơn.
Việt Nam cũng đứng trước nhu cầu điện mới
Câu chuyện của ngành luyện nhôm cho thấy sự phát triển nhanh của AI đang tạo thêm áp lực lên nguồn điện, không chỉ đối với các trung tâm dữ liệu mà cả những ngành công nghiệp sử dụng nhiều năng lượng.
Tại Việt Nam, khi AI, kinh tế số và các ngành công nghệ cao được thúc đẩy theo Nghị quyết 57, nhu cầu về hạ tầng điện ổn định cũng sẽ tăng theo. Điều này khiến năng lực bảo đảm nguồn điện trở thành một trong những điều kiện quan trọng để mở rộng các trung tâm dữ liệu và các hoạt động công nghệ mới, đồng thời duy trì năng lực sản xuất của những ngành công nghiệp tiêu thụ nhiều năng lượng.
