Hình thành chuỗi sản phẩm văn hóa - du lịch đặc sắc
Tây Ninh có hệ thống di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh, không gian tín ngưỡng và những giá trị truyền thống đặc sắc, việc bảo tồn, phát huy di sản gắn với phát triển kinh tế đang mở ra hướng đi giàu tiềm năng. Để những giá trị này thực sự trở thành nguồn lực phát triển, yêu cầu đặt ra không chỉ dừng lại ở bảo tồn, tu bổ di tích mà còn phải tổ chức khai thác hiệu quả, xây dựng sản phẩm có chiều sâu, tạo sự liên kết giữa các điểm đến và nâng cao chất lượng phục vụ du khách.
Giai đoạn I của Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026 - 2035, Tây Ninh phấn đấu hoàn thành tu bổ, tôn tạo tổng thể Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Căn cứ Trung ương Cục miền Nam và Di tích lịch sử cấp quốc gia Căn cứ Xứ ủy và Ủy ban Hành chính kháng chiến Nam Bộ (1946 - 1949); đồng thời tu bổ, tôn tạo khoảng 70% di tích quốc gia, tương đương 35/50 di tích.
Cùng với bảo tồn các địa chỉ đỏ, tỉnh định hướng phát triển các ngành công nghiệp văn hóa có lợi thế như, du lịch văn hóa, nghệ thuật biểu diễn, ẩm thực, thủ công mỹ nghệ, đóng góp thiết thực vào tăng trưởng GDP của tỉnh. Tỉnh tập trung xây dựng Khu du lịch quốc gia núi Bà Đen trở thành thương hiệu du lịch văn hóa tâm linh - sinh thái tầm cỡ quốc tế; kết nối với Vườn quốc gia Lò Gò - Xa Mát, Khu bảo tồn đất ngập nước Láng Sen, hồ Dầu Tiếng, Tòa Thánh Cao Đài, chùa Tôn Thạnh, vàm Nhựt Tảo, Căn cứ Xứ ủy và Ủy ban Hành chính kháng chiến Nam Bộ, Căn cứ Trung ương Cục miền Nam, hình thành chuỗi giá trị văn hóa - du lịch đặc sắc, đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh.
Để hiện thực hóa mục tiêu, tỉnh chú trọng đầu tư bảo tồn, nâng cao chất lượng không gian tham quan, giới thiệu di tích; đẩy mạnh sáng tác, sản xuất, quảng bá tác phẩm văn học, nghệ thuật, phát triển sản phẩm văn hóa, xúc tiến thương mại, quảng bá thương hiệu, khởi nghiệp sáng tạo và thu hút đầu tư vào các ngành công nghiệp văn hóa.
Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tây Ninh Nguyễn Tấn Quốc thông tin, năm 2027, tỉnh đẩy mạnh triển khai Đề án phát triển các ngành công nghiệp văn hóa tỉnh giai đoạn 2025 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045, lấy du lịch văn hóa làm ngành kinh tế mũi nhọn dẫn dắt các nhóm ngành bổ trợ, thúc đẩy phát triển hạ tầng số, thương mại điện tử và nâng cao chất lượng dịch vụ văn hóa. Trọng tâm là đầu tư các sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng tại núi Bà Đen, Tòa Thánh Cao Đài, Căn cứ Trung ương Cục miền Nam và chuỗi di tích sông Vàm Cỏ; chuẩn hóa, thương mại hóa, nâng tầm sản phẩm làng nghề thủ công mỹ nghệ và đặc sản OCOP như, bánh tráng phơi sương, muối ớt, làng trống Bình An. Tỉnh đẩy mạnh số hóa dữ liệu di sản, ứng dụng công nghệ 3D/VR quảng bá điểm đến; khuyến khích doanh nghiệp phát triển quảng cáo số, quảng cáo ngoài trời hiện đại bằng màn hình LED trên các tuyến đô thị và cao tốc.
Về huy động nguồn lực và đào tạo nhân lực, tỉnh định hướng đa dạng hóa các mô hình hợp tác công - tư (PPP), thu hút tập đoàn kinh tế lớn đầu tư vào hạ tầng công nghiệp văn hóa, tổ hợp giải trí; đồng thời mở lớp bồi dưỡng nguồn nhân lực du lịch, thuyết minh viên di sản, kỹ năng thiết kế và thương mại hóa sản phẩm cho làng nghề.
Đưa văn hóa trở thành động lực phát triển bền vững
Trong 10 tháng của năm 2026, ngành Du lịch Tây Ninh đón khoảng 6,38 triệu lượt khách tham quan, tăng 11% so với cùng kỳ năm 2025, đạt 63,8% kế hoạch năm; khách quốc tế đạt khoảng 125.000 lượt. Doanh thu du lịch ước đạt 5.600 tỷ đồng, tăng 36% so với cùng kỳ, đạt 70% kế hoạch năm. Khu du lịch quốc gia núi Bà Đen đón khoảng 5 triệu lượt khách, chiếm khoảng 70% tổng doanh thu du lịch của tỉnh. Các hoạt động nghệ thuật biểu diễn và văn hóa có doanh thu ước đạt 80 tỷ đồng. Đối với lĩnh vực điện ảnh và các ngành bổ trợ, tỉnh tiếp tục khai thác danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử trọng điểm làm bối cảnh quay phim, xây dựng mô hình du lịch điện ảnh; phấn đấu tốc độ tăng trưởng doanh thu điện ảnh đạt trên 8%/năm.
Cùng với bảo tồn di sản và phát triển du lịch, Tây Ninh chú trọng xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, phát triển con người, nâng cao khả năng tiếp cận và thụ hưởng văn hóa của người dân. Trong đó, tỉnh hướng đến nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở, tạo điều kiện để người dân tham gia hoạt động sáng tạo, thực hành và thụ hưởng văn hóa tại địa phương. Thực tế, thời gian qua, nhiều hoạt động biểu diễn nghệ thuật quần chúng được tổ chức sôi nổi, góp phần làm phong phú đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân, tạo sân chơi giao lưu, phát huy năng khiếu nghệ thuật và khơi dậy phong trào văn nghệ tại cơ sở. Qua đó, các giá trị văn hóa truyền thống, tinh thần yêu quê hương, đất nước tiếp tục được gìn giữ và lan tỏa trong cộng đồng.
Bà Lê Thị Hồng Kết, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch nêu rõ, mỗi chương trình dù khép lại nhưng phong trào văn hóa, văn nghệ không được phép dừng lại. Bà cho rằng, các địa phương cần tiếp tục duy trì hoạt động văn nghệ tại cơ sở, phát huy chương trình, tiết mục xuất sắc phục vụ nhiệm vụ chính trị và đời sống nhân dân; quan tâm phát hiện, bồi dưỡng các hạt nhân văn nghệ, nhất là nhân tố trẻ; tăng cường phối hợp giữa Trung tâm Văn hóa Nghệ thuật tỉnh với 96 xã, phường trong định hướng, tập huấn và hỗ trợ nghiệp vụ, góp phần nâng cao chất lượng phong trào văn nghệ quần chúng trong thời gian tới.
Tỉnh chú trọng đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao nghiệp vụ, chuyên môn cho đội ngũ văn nghệ sĩ, công chức, viên chức thuộc lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật; hỗ trợ sáng tác, công bố và phổ biến các tác phẩm văn học, nghệ thuật có chất lượng cao. Đồng thời, Tây Ninh đưa hoạt động giáo dục nghệ thuật và giáo dục di sản văn hóa vào trường học, giúp học sinh, học viên, sinh viên tiếp cận, tham gia, góp phần nâng cao ý thức gìn giữ, tiếp nối bản sắc văn hóa dân tộc trong thế hệ trẻ.
Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh Phạm Tấn Hòa, để thực hiện mục tiêu phát triển văn hóa, tỉnh tập trung rà soát, điều chỉnh quy hoạch, kiểm kê, lập hồ sơ di sản; tu bổ, tôn tạo di tích, bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể, di sản tư liệu có nguy cơ mai một và bảo quản các di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia. Địa phương ưu tiên đầu tư, nâng cấp thiết chế văn hóa, thể thao, hạ tầng công nghiệp văn hóa, chuyển đổi số; phát triển hoạt động văn hóa, nghệ thuật, bảo tồn và truyền dạy di sản, lễ hội truyền thống. Tỉnh chú trọng đào tạo nhân lực, hỗ trợ sáng tác, quảng bá tác phẩm văn học, nghệ thuật, phát triển sản phẩm, xúc tiến thương mại và thu hút đầu tư vào các ngành công nghiệp văn hóa.
Tây Ninh dự kiến bố trí hơn 2.983 tỷ đồng trong giai đoạn 2026 - 2030, trong đó ngân sách cấp tỉnh hơn 1.638 tỷ đồng, cấp xã gần 1.345 tỷ đồng; riêng năm 2026, nhu cầu kinh phí hơn 123,5 tỷ đồng. Nguồn vốn được huy động từ ngân sách địa phương, lồng ghép các chương trình, dự án, vốn tín dụng và các nguồn hợp pháp khác. Tỉnh ưu tiên đầu tư cho địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn, góp phần thu hẹp chênh lệch về phát triển văn hóa giữa các vùng, miền, nông thôn và đô thị.
