“Cầu mong cho bầu trời đất nước các bạn mãi trong xanh và chiến tranh sẽ không bao giờ quay trở lại nữa”, đó là những lời từ tâm can của cựu chiến binh Vladimir Alexandrovich Gvozdovsky khi chia sẻ với phóng viên TTXVN tại Đông Âu sau cuộc gặp của Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa và đoàn Tổng Cục chính trị Quân đội Nhân dân Việt Nam với các chuyên gia quân sự Belarus từng tham gia giúp đỡ Việt Nam trong những năm tháng chiến tranh.
Hơn nửa thế kỷ trước, chính người cựu chiến binh này và những đồng đội trong đơn vị tên lửa phòng không của Liên Xô đã kề vai sát cánh chiến đấu cùng bộ đội tên lửa phòng không của Quân đội Nhân dân Việt Nam bảo vệ thủ đô Hà Nội. Hôm nay, cựu chiến binh Vladimir Gvozdovsky là người có cái ôm thật chặt, chan chứa tình cảm với vị Đại tướng của Quân đội nhân dân Việt Nam ngay tại thủ đô Minsk.
Khi được hỏi cảm nhận về Việt Nam, người cựu chiến binh năm xưa rưng rưng xúc động, đưa tay đặt nhẹ lên ngực như cố kìm nén cảm xúc khi nhắc đến hai chữ Việt Nam - nơi ông từng dành những năm tháng thanh xuân của đời mình để kề vai chiến đấu cùng với bộ đội Việt Nam bảo vệ sự bình yên của bầu trời thủ đô. Ông chia sẻ: “Vâng, Việt Nam hiện nay đã trở thành một trong những quốc gia hấp dẫn nhất đối với khách du lịch, nhiều người muốn đến Việt Nam, trong đó có tôi. Việt Nam là đất nước tuyệt vời, đã được tái sinh từ sự tàn phá của chiến tranh chỉ trong hơn 50 năm. Với tốc độ phát triển như hiện nay, có thể nói, các bạn là quốc gia tiến bộ nhất ở khu vực”.
Bày tỏ khâm phục với sự đổi mới nhanh chóng của Việt Nam, người cựu chiến binh Belarus không quên căn dặn thế hệ trẻ hãy luôn khắc ghi bài học lịch sử. Theo ông, điều quan trọng nhất đó là không được lãng quên quá khứ hào hùng của cha ông mình và hãy biến thành niềm tự hào trong cuộc sống hiện đại ngày nay.
Cựu chiến binh Vladimir Gvozdovsky tâm sự: “Chúng tôi rất vui mừng về sự phát triển của Việt Nam hiện nay. Chúng tôi biết ơn vì Việt Nam đã ghi nhớ, và vẫn ghi nhớ, những điều tốt đẹp rằng chúng tôi đã đóng một phần nhỏ trong đó. Cầu mong bầu trời sẽ trong xanh, và chiến tranh sẽ không bao giờ quay trở lại đất nước các bạn nữa”.
Cho chúng tôi xem bản sao bức ảnh được trưng bày tại Bảo tàng Chiến tranh Vệ quốc của Belarus, cựu chuyên gia quân sự Iosif Aleksandrovich Kruglikov bày tỏ: “53 năm trước, chúng tôi còn rất trẻ khi tình nguyện tham gia giúp đỡ huấn luyện bộ đội Việt Nam sử dụng tên lửa phòng không do Liên Xô viện trợ. Bức ảnh này hiện được trưng bày tại Bảo tàng Chiến tranh Vệ quốc. Thời gian trôi nhanh quá! Tất cả cựu chiến binh của chúng ta đều đã già rồi. Vì vậy, tôi muốn nhắn nhủ với các bạn trẻ rằng hãy gìn giữ hòa bình, hãy đến thăm nhau thường xuyên hơn, hãy xây dựng mối quan hệ tốt đẹp nhất giữa hai nước”.
Đó cũng là tâm sự mà Chủ tịch Hội cựu chuyên gia quân sự Belarus từng tham gia giúp đỡ Việt Nam Vasily Ivanovich Braga chia sẻ với phóng viên TTXVN. Theo ông, nhân dân Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đã chứng minh rằng mình không chỉ biết chiến đấu, mà còn biết lao động sản xuất hiệu quả. Ông xúc động: “Trong công cuộc xây dựng một quốc gia hùng mạnh và thịnh vượng, chỉ trong vài thập kỷ, Việt Nam đã đi từ một đất nước lạc hậu, bị chiến tranh tàn phá, trở thành một trong những quốc gia dẫn đầu khu vực với mức xuất khẩu hàng hóa cao”.
Nhắc lại những chuyến thăm Việt Nam do Bộ Quốc phòng Việt Nam tổ chức, chuyên gia Vasily Braga cho rằng đó là dịp các chuyên gia Belarus được tận mắt chứng kiến những thành tựu đã đạt được của Việt Nam. Ông hồ hởi chia sẻ: “Chúng tôi đã chứng kiến những đổi thay to lớn diễn ra trong thời kỳ hòa bình sau chiến tranh. Nhiều xí nghiệp công nghiệp mới, những con đường tuyệt đẹp, các siêu thị hiện đại, hàng hóa công nghiệp và thực phẩm dồi dào đã xuất hiện”.
Trước đó, trong bài phát biểu tại cuộc gặp Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa, chuyên gia Vasily Braga cho biết những chuyên gia quân sự Liên Xô đầu tiên, trong đó có Belarus, cùng các đoàn tàu chở khí tài đã đến Việt Nam vào tháng 4/1965. Nhiệm vụ huấn luyện chuyên sâu cho đội ngũ sĩ quan và chiến sĩ Quân đội Nhân dân Việt Nam về khí tài tên lửa phòng không đã bắt đầu ngay sau đó. Đầu tháng 7/1965, các tiểu đoàn tên lửa phòng không S-75 Dvina đầu tiên đã vào trực chiến bảo vệ thành phố Hà Nội, và ngay trong ngày 24/7 đã bắn hạ 3 máy bay Mỹ. Sau đó, Quân đội Nhân dân Việt Nam được trang bị tới 70% khí tài và vũ khí của Liên Xô.
Theo chuyên gia Vasily Braga, khoảng 11 nghìn quân nhân Liên Xô đã được cử sang đó làm chuyên gia và cố vấn quân sự. Trong số đó có 205 người là đại diện của Belarus. Bất chấp các đợt ném bom và bắn phá dữ dội, điều kiện khí hậu khắc nghiệt (nhiệt độ trong cabin điều khiển của tổ hợp tên lửa thường lên tới 60°C), họ đã tận tụy thực hiện nghĩa vụ quốc tế của mình.
Nhiều quân nhân đã được tặng thưởng huân, huy chương vì lòng dũng cảm và sự can trường trong chiến đấu. Trong số các sĩ quan Liên Xô, có ông Vasily Mikhailovich Zamkov được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân Việt Nam. Cũng có người hy sinh khi đang thi hành nhiệm vụ. Đó là trường hợp thượng úy người Belarus Bryndikov Mikhail Konstantinovich đã hy sinh trong một đợt không quân Mỹ ném bom Việt Nam ngày 9/9/1972.
Ngày nay, Việt Nam, theo lời Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa, là đất nước luôn khắc ghi đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, luôn ghi nhớ công ơn và sự hy sinh cao cả của các cựu chuyên gia quân sự Liên Xô - những người từng kề vai sát cánh, chia ngọt sẻ bùi và trực tiếp giúp đỡ Nhân dân Việt Nam trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước ác liệt nhất. Sự giúp đỡ chí nghĩa, chí tình và sự hy sinh cao cả của các chuyên gia quân sự Liên Xô trước đây, trong đó có Belarus, mãi mãi là tài sản quý báu, là biểu tượng sáng ngời của tình đoàn kết quốc tế cao đẹp.
