Giới phân tích nhận định đây không chỉ là sự kiện mang tính thời sự, mà còn có ý nghĩa chiến lược tương tự các cuộc đàm phán thống nhất nước Đức cách đây 35 năm.
Theo đài RT ngày 15/8, chuyên gia Fyodor Lukyanov - Tổng biên tập Tạp chí Russia in Global Affairs, Chủ tịch Đoàn Chủ tịch Hội đồng Chính sách đối ngoại và quốc phòng Nga - cho rằng hội nghị Alaska có thể trở thành cột mốc quan trọng, không chỉ đối với xung đột Ukraine mà còn trong việc xác lập các nguyên tắc cho một giải pháp toàn diện giữa các cường quốc. Ông cho rằng Ukraine hiện là tâm điểm của những biến động lịch sử vượt ra ngoài phạm vi khu vực, nhưng không nên kỳ vọng tạo ra đột phá chỉ từ một cuộc gặp, giống như tiến trình thống nhất nước Đức năm 1990 đã kéo dài nhiều tháng mới đạt kết quả.
Ông Lukyanov cho rằng bầu không khí hiện nay căng thẳng hơn nhiều so với đầu thập niên 1990. Phần lớn thông tin về hội nghị xuất phát từ các bình luận bên lề hay phát ngôn chính trị nhằm định hướng dư luận, trong khi quá trình chuẩn bị thực chất lại diễn ra kín đáo. Cách tiếp cận này, theo ông, có thể mang lại hiệu quả lâu dài hơn so với việc công bố thường xuyên thông tin nội bộ cho báo chí.
Bối cảnh rộng hơn của hội nghị là những biến động trong trật tự toàn cầu, được thúc đẩy bởi khủng hoảng Ukraine nhưng không hoàn toàn bắt nguồn từ đó. Ông Lukyanov chỉ ra rằng mâu thuẫn giữa “phương Tây” và “phần còn lại” ngày càng mang tính thực chất, khi Mỹ dưới thời Tổng thống Trump gia tăng sức ép với các nền kinh tế lớn như Trung Quốc, Ấn Độ, Brazil và Nam Phi. Việc áp dụng thuế quan thay cho biện pháp trừng phạt đã khiến các nước này phản ứng cứng rắn hơn, qua đó nới rộng khoảng cách giữa các khối.
Theo ông Lukyanov, trước thềm hội nghị Alaska, Tổng thống Putin đã thông báo cho các nước BRICS và các đối tác chủ chốt về công tác chuẩn bị, nhận được sự quan tâm và ủng hộ ở nhiều mức độ. Trong khi đó, tại châu Âu, tồn tại lo ngại rằng ông Trump có thể chấp nhận một “thỏa thuận” với Moskva, ảnh hưởng tới lập trường chung của phương Tây.
Ông Lukyanov nhấn mạnh, ngay cả khi các cuộc thảo luận tại Alaska diễn ra nghiêm túc, vẫn chưa thể đảm bảo kết quả cuối cùng là hòa bình. Nguyên nhân sâu xa của khủng hoảng không nằm ở vấn đề lãnh thổ, mà ở việc Moskva thách thức trật tự an ninh hậu Chiến tranh Lạnh - vốn dựa trên việc NATO mở rộng không giới hạn. Bất cân đối này hình thành từ sau khi thống nhất nước Đức, khi Moskva không được đảm bảo lợi ích ở mức cân bằng.
Theo ông, hội nghị Alaska là cơ hội để xử lý những tồn tại nói trên, hướng tới một hệ thống quan hệ ổn định hơn, không chỉ giữa Nga và phương Tây mà còn trên phạm vi toàn cầu. Việc Tổng thống Putin tích cực gặp gỡ lãnh đạo BRICS thể hiện Moskva nhận thức rõ tầm quan trọng của mục tiêu này.
