Chuyên gia Mỹ cảnh báo nguy cơ xung đột hạt nhân từ căng thẳng với Iran

Giáo sư lịch sử Peter Kuznick thuộc Đại học American (Mỹ) cảnh báo nguy cơ leo thang hạt nhân từ cuộc xung đột liên quan đến Iran đang trở nên đáng lo ngại. Trước tình hình này, ông kêu gọi tổ chức hội nghị thượng đỉnh khẩn cấp giữa Mỹ, Nga và Trung Quốc nhằm thúc đẩy ngoại giao, ngăn chặn nguy cơ chiến tranh hạt nhân.

Khói bốc lên sau một vụ không kích tại Tehran, Iran. Ảnh: THX/TTXVN phát
Khói bốc lên sau một vụ không kích tại Tehran, Iran. Ảnh: THX/TTXVN phát

Nguy cơ leo thang hạt nhân từ cuộc xung đột Iran

Trong cuộc phỏng vấn độc quyền với hãng thông tấn Mehr (MNA) của Iran đăng tải ngày 16/11, Giáo sư Peter Kuznick cho rằng thế giới đang đối mặt với nguy cơ xảy ra một cuộc xung đột hạt nhân nghiêm trọng, trong bối cảnh căng thẳng quân sự tại Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Theo MNA, tàu sân bay USS Theodore Roosevelt vừa được triển khai tới Tây Á, nâng tổng số tàu sân bay Mỹ hoạt động tại khu vực lên ba chiếc. Động thái này diễn ra giữa lúc Tehran cảnh báo có thể không chờ Washington tiến hành một cuộc tấn công mới trước khi đáp trả.

Trong khi đó, chính quyền Tổng thống Donald Trump phát đi những tín hiệu chưa thống nhất về bước đi tiếp theo. Theo thông tin được MNA dẫn lại, ông Trump đã nói với các cố vấn rằng Mỹ có thể tạm hoãn những cuộc tấn công tiếp theo nếu Iran và lực lượng Houthi tại Yemen không có thêm hành động khiêu khích.

Giáo sư Kuznick nhận định việc Mỹ tăng cường hiện diện quân sự, cùng những bất định về quyết định của Washington, đang làm gia tăng lo ngại về khả năng xung đột vượt khỏi giới hạn thông thường.

Giáo sư Kuznick nhấn mạnh: "Ngay cả khả năng rất nhỏ Mỹ hoặc Israel sử dụng vũ khí hạt nhân chống lại Iran cũng là một rủi ro không thể chấp nhận được, cần được xem xét nghiêm túc và ngăn chặn".

Theo chuyên gia này, nguy cơ hiện nay không còn chỉ ở mức rất nhỏ. Ông đặc biệt lo ngại về khả năng Israel cân nhắc những phương án quân sự cực đoan nhằm vào chương trình hạt nhân Iran.

Giáo sư Kuznick dẫn những đánh giá tình báo được đề cập trong các báo cáo về chương trình hạt nhân Iran, theo đó hoạt động hạt nhân bị nghi ngờ có thể diễn ra tại khu vực núi Pickaxe, còn được gọi là Kuh-e Kolang, dưới lớp đá granite dày khoảng 91 m. Ông lo ngại rằng nếu các loại vũ khí thông thường không thể phá hủy những cơ sở nằm sâu dưới lòng đất, nguy cơ xuất hiện các tính toán liên quan đến vũ khí hạt nhân có thể gia tăng.

Ông cũng lưu ý rằng sau các đợt tấn công của Mỹ và Israel, ngày càng xuất hiện những ý kiến tại Iran cho rằng nước này cần sở hữu năng lực răn đe hạt nhân để ngăn chặn các cuộc tấn công trong tương lai.

Theo Giáo sư Kuznick, sự kết hợp giữa những quan điểm như vậy với quyết tâm của Washington và Israel ngăn Iran sở hữu bom hạt nhân có thể tạo ra một vòng xoáy leo thang nguy hiểm.

Kỹ thuật viên Iran kiểm tra các thiết bị tại cơ sở làm giàu urani Isfahan, cách thủ đô Tehran 420 km về phía nam. Ảnh minh họa: AFP/TTXVN (Không được sử dụng, chia sẻ bởi bên thứ ba)
Kỹ thuật viên Iran kiểm tra các thiết bị tại cơ sở làm giàu urani Isfahan, cách thủ đô Tehran 420 km về phía nam. Ảnh minh họa: AFP/TTXVN (Không được sử dụng, chia sẻ bởi bên thứ ba)

Kêu gọi hội nghị thượng đỉnh khẩn cấp giữa Mỹ, Nga và Trung Quốc

Trước nguy cơ xung đột hạt nhân, Giáo sư Kuznick cho rằng ngoại giao cần được đặt trở lại vị trí trung tâm trong các nỗ lực giải quyết khủng hoảng.

Ông tiết lộ đã soạn một bức thư gửi Giáo hoàng Leo XIV, đề nghị người đứng đầu Giáo hội Công giáo sử dụng uy tín đạo đức của mình để kêu gọi tổ chức một hội nghị thượng đỉnh khẩn cấp, ít nhất có sự tham gia của lãnh đạo Mỹ, Nga và Trung Quốc.

Theo ông, mục tiêu của sáng kiến là đưa các cường quốc ra khỏi con đường đối đầu quân sự và ngăn chặn nguy cơ chiến tranh hạt nhân.

Bức thư được công bố trên nền tảng Nuclear Insanity Substack và theo thông tin Giáo sư Kuznick cung cấp thì đã nhận được sự ủng hộ của gần 250 nhân vật có ảnh hưởng trên thế giới, cùng hàng trăm người khác.

Ông nhắc lại cảnh báo của bà Tulsi Gabbard, cựu Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ, rằng nhân loại đang tiến gần đến nguy cơ bị hủy diệt bởi vũ khí hạt nhân hơn bất kỳ thời điểm nào trước đây.

Giáo sư Kuznick cho rằng tình hình kể từ thời điểm cảnh báo đó đã trở nên nghiêm trọng hơn.

Trong một bài viết trên Al Jazeera cùng nhà nghiên cứu Ivana Nikolic Hughes, ông đề xuất lãnh đạo Mỹ, Nga và Trung Quốc khôi phục tinh thần của Hội nghị thượng đỉnh Reykjavik năm 1986 giữa Tổng thống Mỹ Ronald Reagan và nhà lãnh đạo Liên Xô Mikhail Gorbachev.

Theo đề xuất này, các cường quốc cần hướng tới loại bỏ toàn bộ vũ khí hạt nhân trên thế giới theo ba giai đoạn trong vòng 12 năm.

Giáo sư Kuznick nhấn mạnh rằng những nghiên cứu khoa học hiện nay cho thấy ngưỡng có thể dẫn đến hiện tượng "mùa đông hạt nhân" thấp hơn nhiều so với nhận thức của giới khoa học trong thập niên 1980.

Điều đó đồng nghĩa hậu quả của một cuộc xung đột hạt nhân có thể vượt xa phạm vi những quốc gia trực tiếp tham chiến, đe dọa khí hậu, hệ sinh thái và sự sống trên phạm vi toàn cầu.

Theo ông, các tổ chức và nhóm quốc gia như BRICS, Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) và Liên minh châu Phi có thể đóng vai trò trong việc thúc đẩy một trật tự quốc tế dựa trên phát triển hòa bình, thay vì cạnh tranh quân sự.

Giáo sư Kuznick nhấn mạnh: "Đã đến lúc quay trở lại với ngoại giao và bác bỏ chiến tranh như một phương thức giải quyết bất đồng", đồng thời cho rằng việc chấm dứt các cuộc chiến tại Tây Nam Á và Ukraine, thúc đẩy những cơ chế hợp tác quốc tế mới, là những bước đi cần thiết nhằm giảm nguy cơ đối đầu giữa các cường quốc.

Theo chuyên gia Mỹ, vấn đề không chỉ nằm ở những quyết định của các nhà lãnh đạo. Người dân trên toàn thế giới cũng cần lên tiếng, tạo sức ép để các chính phủ ưu tiên giải pháp hòa bình và ngăn chặn nguy cơ sử dụng vũ khí hạt nhân.

Thành Nam/Báo Tin tức và Dân tộc

Dành cho bạn

Giao dịch viên theo dõi phản ứng của thị trường tại sàn chứng khoán New York, Mỹ. Ảnh: THX/TTXVN phát

Một tháng rung chuyển Phố Wall, đảo chiều 'cuộc chơi' đầu tư AI

Chỉ trong vài tuần, hàng nghìn tỷ USD vốn hóa chứng khoán bốc hơi, những quỹ đầu tư từng thắng lớn bắt đầu thua lỗ, còn các cổ phiếu công nghệ đồng loạt chao đảo. Cơn sốt AI từng giúp Phố Wall hái ra tiền giờ đây đang phơi bày những rủi ro mà giới đầu tư không thể xem nhẹ.

Một số gợi mở đối với Việt Nam từ việc Nhật Bản dùng AI chống tin tặc

Một số gợi mở đối với Việt Nam từ việc Nhật Bản dùng AI chống tin tặc

Trước làn sóng tấn công mạng, Nhật Bản phân bổ khoảng 10 tỷ yen cho các biện pháp khẩn cấp, thúc đẩy ứng dụng AI, cảnh báo sớm và phối hợp công – tư. Kinh nghiệm này gợi mở cho Việt Nam những giải pháp thực hiện Nghị quyết 57, từ bảo vệ hạ tầng số đến nâng cao năng lực ứng cứu và tự chủ công nghệ.