Giáo sư Marcelo Sternberg, chuyên gia sinh thái biến đổi khí hậu tại Đại học Tel Aviv, cảnh báo rằng nguy cơ thực sự nằm ở những gì “suýt xảy ra”, chứ không chỉ ở thiệt hại hiện tại. Ông nhận định tình huống này giống như một “quả bom hẹn giờ”.
Nhà máy lọc dầu Bazan tại vịnh Haifa, nằm gần các khu dân cư đông đúc, từ lâu đã là nguồn gây lo ngại về môi trường. Vụ tấn công tên lửa mới đây đã khiến những lo ngại này trở nên nghiêm trọng hơn trong bối cảnh xung đột.
Theo ông Sternberg, thiệt hại lần này không lớn và việc cơ sở không bị ảnh hưởng nặng là “rất may mắn”. Tuy vậy, ông cho rằng cảm giác an tâm này chỉ mang tính tạm thời, đặc biệt khi xét đến tầm quan trọng chiến lược của nhà máy.
Chuyên gia này nhấn mạnh vị trí của nhà máy là yếu tố đáng lo ngại. Việc một cơ sở lọc dầu quy mô lớn nằm gần khu dân cư đông đúc đã nhiều lần bị chỉ trích ngay cả trước khi xung đột xảy ra.
Ngoài nguy cơ từ các cuộc tấn công, nhà máy còn gây ô nhiễm không khí đáng kể trong quá trình vận hành hàng ngày. Ông Sternberg cảnh báo rằng môi trường vốn đã nhạy cảm có thể nhanh chóng xấu đi nếu xảy ra một vụ tấn công trực tiếp. Ông cũng lưu ý tính khó lường của các vụ tấn công tên lửa, khi không thể chắc chắn điểm rơi hay khả năng đánh chặn.
Dù lần này không xảy ra rò rỉ chất độc hại, ông cảnh báo một cú đánh trúng các hạng mục quan trọng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng hơn nhiều, bao gồm cháy nổ lớn và phát tán khói độc có thể gây nguy hiểm đến tính mạng con người.
Theo ghi nhận, chỉ có một người bị thương trong sự cố vừa qua, song ông Sternberg cho rằng đây là “may mắn lớn”, bởi hậu quả có thể nghiêm trọng hơn nhiều trong kịch bản xấu hơn.
Rủi ro còn gia tăng do vị trí địa lý của Haifa, khu vực nằm trong tầm ảnh hưởng của nhiều mối đe dọa an ninh. Trong khi đó, áp lực từ dư luận về việc di dời nhà máy ra khỏi khu dân cư ngày càng gia tăng, với đề xuất chuyển cơ sở này xuống khu vực phía Nam như Negev.
Ông Sternberg cảnh báo nếu xảy ra một vụ tấn công lớn hơn, việc sơ tán quy mô lớn dân cư tại khu vực vịnh Haifa có thể trở nên cần thiết, do nguy cơ phát tán khí độc từ các vụ nổ liên quan đến dầu mỏ và hóa chất.
Bên cạnh rủi ro môi trường, chuyên gia này cũng lưu ý tác động tới an ninh năng lượng. Nhà máy Bazan hiện chiếm phần lớn năng lực lọc dầu của Israel, do đó bất kỳ sự gián đoạn nào cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn cung nhiên liệu. Ông cho rằng việc tập trung công suất lớn tại một địa điểm tạo ra rủi ro hệ thống, trong khi công tác quy hoạch dài hạn và phân tán hạ tầng chưa được chú trọng đúng mức.
Trong bối cảnh xung đột leo thang, nhà máy vẫn hoạt động, nhưng theo cảnh báo của ông Sternberg, ranh giới giữa việc kiểm soát tình hình và một thảm họa lớn có thể phụ thuộc nhiều vào yếu tố may rủi hơn là sự chuẩn bị.
