Tọa đàm “Lớp học thời chiến - Ký ức từ những vùng sơ tán” được tổ chức nhân kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 - 10/10/2026), tập trung vào ký ức của các thầy giáo, cô giáo, cựu học sinh và người dân từng sống tại các vùng sơ tán ở khu vực ngoại thành Hà Nội và địa bàn Hà Tây cũ. Qua những câu chuyện cụ thể, chương trình tái hiện một giai đoạn đặc biệt của giáo dục Thủ đô, khi trường lớp phải sơ tán nhưng việc dạy và học vẫn được duy trì trong điều kiện chiến tranh.
Một trong những nội dung chính của tọa đàm là câu chuyện về những lớp học đặc biệt được tổ chức tại đình, chùa, nhà dân, nhà kho hoặc những địa điểm tạm thời. Những nhân chứng được mời đến chia sẻ về việc tổ chức lớp học, sinh hoạt, ăn ở và những khó khăn mà thầy trò phải đối mặt trong thời gian sơ tán.
Chương trình cũng khai thác những ký ức về “Tiếng giảng bài giữa tiếng còi báo động”, từ điều kiện cơ sở vật chất, sách giáo khoa, đồ dùng học tập đến những giờ học phải tạm dừng để xuống hầm, hào trú ẩn và tiếp tục khi tình hình an toàn.
Bên cạnh câu chuyện của nhà trường, tọa đàm dành sự quan tâm đến những người dân vùng sơ tán đã đón và giúp đỡ người từ nội thành. Trong điều kiện còn nhiều thiếu thốn, các gia đình đã chia sẻ chỗ ở, bữa ăn, nguồn nước, vật dụng sinh hoạt, cùng sửa sang nơi học, đào hầm, làm hào trú ẩn và hỗ trợ thầy cô, học sinh trong cuộc sống hằng ngày.
PGS.TS Nguyễn Thị Huệ chia sẻ về quãng thời gian học tập tại Yên Dũng, Hà Bắc từ năm 1965, khi chỉ vài ngày sau khi nhập học, nhà trường đã tổ chức sơ tán. Người học vừa xây dựng nơi ở, lớp học, đào hầm trú ẩn, vừa duy trì việc học và tham gia lao động sản xuất.
Ở góc độ người dạy, thầy Bùi Dương Hòa kể lại những năm tháng giảng dạy tại Hà Bắc sau khi tốt nghiệp Trường Đại học Sư phạm Hà Nội năm 1972. Những lớp học trong điều kiện sơ tán, thiếu thốn nhưng vẫn được duy trì cho thấy nỗ lực của đội ngũ giáo viên và học sinh trong việc bảo đảm hoạt động giáo dục giữa chiến tranh.
Cùng với đó, câu chuyện của ông Nguyễn Ngọc Long, khi còn là học sinh Trường Tiểu học Cát Linh, phải rời Hà Nội đi sơ tán năm 1972, góp thêm góc nhìn của một thế hệ học sinh từng trực tiếp trải qua những năm tháng này.
Tọa đàm không chỉ cung cấp thêm tư liệu về hoạt động giáo dục trong thời chiến mà còn tạo không gian để các thế hệ gặp gỡ, trao đổi và nhìn lại những ký ức của một thời kỳ đặc biệt. Qua đó, chương trình góp phần giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về những nỗ lực duy trì việc dạy và học trong hoàn cảnh chiến tranh, đồng thời trân trọng những giá trị của hòa bình và giáo dục hôm nay.
