Theo truyền thuyết xưa, chùa Nôm được xây giữa rừng thông cổ thụ, có lẽ vì vậy mà chùa còn có tên gọi khác là Linh thông cổ tự. Không còn ai nhớ chính xác sự ra đời của ngôi chùa, chỉ biết rằng trên hai tấm bia lớn còn lưu lại tại đây thì chùa đã được xây dựng lại vào năm 1680.
 Cây cầu đá gồm 9 nhịp đầu rồng đã có khoảng 200 năm soi bóng xuống dòng sông Nguyệt Đức. |
 Cổng chùa Nôm - Tam quan được xếp vào hạng to, cao nhất nhì Đông Nam Á. Khu vực Tam quan này vẫn được lưu giữ nguyên vẹn. |
 |
 |
 Bước chân vào bên trong, một không gian yên tĩnh, ngát hương hoa thanh tịnh, dáng vẻ uy nghi, trầm mặc lạ thường. |
 Theo các văn tự chữ Hán thì ngôi chùa này được xây dựng Hậu Lê, đời Chính Hòa, năm Canh Thân (1680). |
 Ngôi chùa này nổi tiếng xa gần cũng bởi nó sở hữu hơn 122 pho tượng đất nung kì bí. Các pho tượng phật lớn nhỏ làm bằng đất, nằm rải rác khắp nơi với những kích cỡ lớn nhỏ khác nhau. Các bức tượng ở đây được khắc họa với những cử chỉ, nét biểu cảm trên khuôn mặt vô cùng sinh động, bao gồm Tam Thánh, Tam Thế, A Di Đà, Bát bộ Kim cương, Thập bát La hán... Có những pho tượng cao trên 3m nhưng đôi khi chỉ to bằng nắm tay. Đại đức Thích Đồng Huệ, trụ trì của chùa cho biết theo đánh giá của các nhà khoa học, với những nếp nhăn trên áo và một số đặc trưng khác trong tạo tác, những bức tượng ở đây tiêu biểu cho nghệ thuật khắc tượng thế kỷ 18. |
 "Các trận lụt năm 1971, 1986 nhấn chìm nhiều nơi ở miền Bắc, trong đó có làng Nôm. Các pho tượng đất vài lần bị ngâm lâu ngày nhưng vẫn nguyên vẹn, không tan trong nước. |
 |
 Ở ngôi chùa này, từng trụ cột, kèo bằng gỗ cũng đều rất quý giá vì được làm bằng các loại gỗ quý như lim, sến. Chùa rộng lớn với nhiều khuôn viên, ngoài chùa chính còn có các gian thờ phụ và các hồ nước bao quanh. |
 Trước lầu chuông là một hồ sen nước trong xanh thơm ngát. |
 Giếng đá cổ bên gốc cây cổ thụ. |
 Lầu Quan Âm nằm ở giữa hồ nước như một đài sen nguy nga với cây cầu đá dẫn lối vào với cây cầu đá hình cánh cung. |
 |
 Khuôn viên chùa còn mang những dấu ấn đậm nét xưa. |
 |
 Chùa được xây dựng lâu năm nên kiến trúc rất cổ. |
 |
 Cây được trồng trong khuôn viên chùa được chọn lựa rất kỹ lưỡng. |
 Tháng 9/1998, Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam bổ nhiệm Đại Đức Thích Đồng Huệ về trụ trì tại chùa. Từ đó đến nay, Đại Đức đã cùng nhân dân xây dựng lại ngôi chùa ngày càng khang trang, phù hợp với cảnh quan và quần thể di tích tại ngôi làng cổ. |
