Triển lãm này là một sự kiện đặc biệt, không chỉ nằm trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Việt Nam của Tổng thống Hungary mà còn là hoạt động văn hóa tiêu biểu trong khuôn khổ các hoạt động kỷ niệm mối quan hệ hữu nghị truyền thống và hợp tác bền vững giữa hai quốc gia Việt Nam và Hungary, đã được xây dựng và vun đắp qua hơn 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao.
Ông Bozoky Dezso (1871 - 1957) từng phục vụ cho Hải quân Áo – Hung với vai trò là bác sỹ hải quân. Giai đoạn năm 1907 - 1909, ông đã đến vùng biển Đông Á trên tàu chiến Hungary - Áo mang tên Franz Joseph I. Chuyến đi này của ông kéo dài 16 tháng, bắt đầu từ cảng Pula ở Croatia, đi qua Kênh đào Suez và Biển Đỏ đến đảo Ceylon (Sri Lanka) rồi từ đó đến các cảng quan trọng nhất của Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản.
Trên đường trở về quê hương sau thời gian làm nhiệm vụ bác sĩ hải quân, ông Bozoky Dezso đã ghé thăm Việt Nam. Con tàu mà ông phục vụ đã dừng lại trên sông Sài Gòn và đó là dịp mà nhiếp ảnh gia này có cơ hội khám phá thành phố quan trọng nhất của Đông Dương lúc bấy giờ là Sài Gòn.
Những bức ảnh quý giá được trưng bày trong triển lãm này của nhiếp ảnh gia Bozoky Dezso là bản sao kỹ thuật số từ bộ sưu tập của Bảo tàng Mỹ thuật Budapest – Bảo tàng Nghệ thuật châu Á Ferenc Hopp, cho thấy nhiều tòa nhà nổi bật hoặc một số khu vực của thành phố vẫn còn tồn tại cho đến ngày nay như phố Catinat (nay là đường Đồng Khởi), Vườn bách thảo, Nhà hát Sài Gòn (nay là Nhà hát Thành phố, mở vào năm 1900) và Tòa Thị chính Sài Gòn (nay là Trụ sở Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh) tráng lệ, kênh Bến Nghé trong lòng Sài Gòn hay Chùa Phật giáo ở Chợ Lớn.
Những hình ảnh về Sài Gòn xưa được ghi lại với góc nhìn lịch sử – trở thành một lát cắt hiếm có về đời sống, kiến trúc và các tập tục của Việt Nam cách đây hơn 100 năm. Điều đặc biệt và hết sức ý nghĩa là những bức ảnh này lần đầu tiên được giới thiệu rộng rãi trước công chúng.
Phát biểu tại lễ khai mạc, Tổng thống Hungary Sulyok Tamas nhấn mạnh buổi triển lãm ảnh đặc biệt này là minh chứng cho thấy hai dân tộc Hungary và Việt Nam đã biết đến nhau từ rất lâu trước khi hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao, đặc biệt là người dân Hungary đã biết đến đất nước và con người Việt Nam đáng kính trọng thông qua những bức ảnh từ đầu thế kỷ thứ XX.
Nhà lãnh đạo Hungary cho biết bác sỹ Bozoky Dezso đã có ấn tượng sâu sắc về đất nước Việt Nam mà ông được chứng kiến thời điểm đó, được trải nghiệm và chụp lại những tấm ảnh để lưu lại cho các thế hệ sau.
Tổng thống Sulyok Tamas chia sẻ rằng đây là một sự may mắn để thế hệ người dân hai nước ngày nay được cùng nhau chiêm ngưỡng dấu ấn một khoảnh khắc xưa kia của đất nước tươi đẹp này vào thời kỳ mà rất ít hình ảnh được lưu lại. Đó chính là giá trị vô giá về tinh thần mà những bức ảnh này mang lại.
Bác sỹ Bozoky Dezso đã không chỉ chụp những tấm ảnh này mà còn ghi lại trong nhật ký bối cảnh của từng tác phẩm để người dân Hungary có thể hiểu được phần nào về những gì họ thấy về con người và đất nước Việt Nam. Chính vì lẽ đó trước thời điểm hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao, công chúng Hungary đã có một cơ hội để biết về văn hóa Việt Nam.
Có dịp để tận mắt chiêm ngưỡng một phần vẻ đẹp của đất nước Việt Nam trong chuyến thăm lần này, Tổng thống Sulyok Tamas khẳng định không phải tình cờ mà đất nước Việt Nam đã làm mê hoặc những người Hungary có dịp ghé thăm vào đầu thế kỷ 20.
Nhà lãnh đạo Hungary tin tưởng rằng mối quan hệ hữu nghị giữa Nhà nước và nhân dân hai nước sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ, qua đó hai bên sẽ có nhiều hiểu biết hơn về nền văn hóa và các giá trị văn hóa của nhau để tiếp tục củng cố và mở rộng hợp tác giữa hai nước.
Trong không khí xúc động của buổi triển lãm, sau khi nghe phát biểu với tình cảm chân thành của Ngài Tổng thống và cùng cắt băng khai mạc triển lãm, Chủ tịch nước Lương Cường khẳng định, các bức ảnh tại triển lãm là tài sản vô giá.
Thay mặt Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam, Chủ tịch nước cảm ơn Chính phủ, nhân dân Hungary, gia đình bác sĩ Bozoky Dezso đã gìn giữ các bức ảnh và đó cũng chính là tình cảm của Hungary dành cho nhân dân Việt Nam.
Chủ tịch nước nhấn mạnh, triển lãm khai mạc vào thời điểm có nhiều ý nghĩa, đúng dịp hai nước kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao và cũng là dịp Ngài Tổng thống và Phu nhân thăm chính thức Việt Nam. Triển lãm giúp những thế hệ người Việt Nam hôm nay hiểu hơn về bối cảnh những năm đầu thế kỷ 20 mà thế hệ cha ông đã sống và làm việc.
Với tình cảm chân thành, Chủ tịch nước tặng Phu nhân Tổng thống cây đàn bầu và khẳng định giá trị vật chất dù không lớn nhưng đó là tâm huyết do quá trình lao động của người Việt Nam sáng tạo ra. Cây đàn độc đáo chỉ có một dây nhưng có đủ các cung, bậc, trầm bổng của nhạc lý. Phu nhân Tổng thống bày tỏ xúc động, trân trọng và cảm ơn món quà của Chủ tịch nước.
