Xã Trà Bồng có 4 cộng đồng tham gia nhận quản lý, bảo vệ 166,31 ha rừng cung ứng dịch vụ môi trường rừng, với diện tích quy đổi nhận tiền chi trả là 137,86 ha là Cộng đồng thôn Kà Tinh, thôn Bắc, thôn Tây và thôn 1. Sau sáp nhập, dù tên gọi các thôn đã có sự thay đổi, song các cộng đồng nhận quản lý, bảo vệ rừng vẫn giữ nguyên tên gọi và bộ máy tổ chức, không ảnh hưởng đến công tác quản lý, bảo vệ các diện tích rừng đã được giao.
Ông Hồ Văn Thế, Trưởng phòng Kinh tế xã Trà Bồng cho biết, ngay từ đầu năm, UBND xã đã chủ động triển khai các biện pháp quản lý, bảo vệ và phát triển rừng theo kế hoạch được giao. Công tác tuần tra, kiểm tra, giám sát và tuyên truyền pháp luật về bảo vệ rừng được thực hiện thường xuyên, góp phần giảm thiểu các vụ vi phạm. Trong đó, chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng đóng góp vai trò đặc biệt quan trọng đối với công tác bảo vệ rừng của địa phương.
“Nhờ chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng, các hộ dân tham gia quản lý, bảo vệ đã có thêm nguồn thu nhập. Không những vậy, bà con có thể hưởng lợi từ những sản vật của rừng như mật ong hay cây mây trong giới hạn cho phép. Nhờ đó, người dân có sinh kế, ổn định cuộc sống hơn, vươn lên thoát nghèo, góp phần giúp giảm tỉ lệ hộ nghèo của xã xuống còn 3,26%. Điểm đặc biệt là chính sách đã thay đổi hoàn toàn suy nghĩ của người dân, từ việc đốt phá rừng làm nương rẫy chuyển sang bảo vệ chặt chẽ diện tích rừng gần khu nương rẫy canh tác. Tín hiệu tích cực mang lại là trong những năm gần đây, trên địa bàn xã Trà Bồng không xảy ra tình trạng xâm lấn, phá hoại rừng”, ông Hồ Văn Thế khẳng định.
Cộng đồng thôn 1, xã Trà Bồng nhận quản lý, bảo vệ 90,76 ha rừng từ năm 2019, diện tích quy đổi hưởng chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng. Cộng đồng có 96 hộ tham gia quản lý, bảo vệ, được chia thành 6 nhóm, tổ chức tuần tra, kiểm soát diện tích rừng được giao với tần suất 1 tháng 2 lần.
Ông Hồ Tuấn Anh, Tổ trưởng Tổ cộng đồng thôn 1 cho biết, để tạo điều kiện cho bà con trong thôn được tham gia quản lý, bảo vệ rừng, ông đã đưa tất cả các hộ dân có sức khỏe vào tổ cộng đồng. Trong quá trình tuần tra, kiểm soát, nếu phát hiện rừng bị xâm phạm, các thành viên sẽ nhanh chóng thông báo cho tổ trưởng để báo cáo với lực lượng chức năng. Nhờ sự đồng lòng, chung sức của cả cộng đồng, từ khi nhận quản lý, bảo vệ, diện tích rừng được giao cho thôn không xảy ra vi phạm luật lâm nghiệp.
“Năm 2025, cộng đồng thôn nhận được gần 46 triệu đồng từ chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng. Tiền này tôi trích một phần ra để trả ngày công cho các hộ gia đình đi tuần tra, bảo vệ rừng. Một phần còn lại, khoảng gần 50% chúng tôi dùng làm quỹ, phục vụ cho các hoạt động chung của thôn như phục vụ các lễ hội, làm hệ thống đèn đường chiếu sáng. Bà con rất vui, phấn khởi và rất đồng tình với chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng, cùng nhau nỗ lực làm tốt hơn nữa trong công tác quản lý, bảo vệ rừng”, ông Hồ Tuấn Anh nói.
Còn tại xã Tu Mơ Rông, nơi có gần 1.800 ha rừng được giao cho các cộng đồng, hộ gia đình quản lý, bảo vệ. Trong số đó, có 4 cộng đồng dân cư nhận bảo vệ hơn 546 ha rừng, với diện tích quy đổi gần 492 ha hưởng chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng.
Ông Dương Đăng Khoa, Phó Chủ tịch UBND xã Tu Mơ Rông cho biết, trước đây, do tập quán du canh, du cư, không ít trường hợp bà con nhân dân phát rừng để làm nương rẫy, chủ yếu dùng để trồng sắn, lúa rẫy nên hiệu quả kinh tế thấp. Tuy nhiên, từ khi nhận quản lý, bảo vệ rừng, nhận thức của người dân đã từng bước được nâng lên, thay đổi dần suy nghĩ canh tác nông nghiệp khi thấy được lợi ích từ rừng.
“Bà con đã hiểu được rừng mang lại nguồn lợi lớn, tạo nguồn sinh kế bền vững, giúp bà con có được nguồn thu nhập, cải thiện đời sống. Từ số tiền chi trả dịch vụ môi trường rừng, người dân đã có tiền để trang trải cuộc sống, cho con cái ăn học, thậm chí là mua các vật dụng trong gia đình, hay mua cả trâu, bò, dê để chăn nuôi. Quan trọng hơn cả là nhận thức của bà con đã được nâng lên rõ rệt, không còn tư tưởng phá rừng để mở rộng diện tích canh tác nữa”, ông Dương Đăng Khoa nhấn mạnh.
Đơn cử, tại thôn Ty Tu, cộng đồng thôn nhận quản lý, bảo vệ 192 ha rừng từ năm 2023. Với 84 hộ tham gia, cộng đồng đã chia thành 3 nhóm, phân công đi tuần tra, kiểm soát diện tích rừng được giao mỗi tháng 2 lần. Khi phát hiện sự việc bất thường, các thành viên trong nhóm sẽ nhanh chóng thông báo cho Tổ trưởng để xử lý, hoặc báo cho cơ quan chức năng giải quyết nếu vượt quá thẩm quyền.
Ông Vi Văn Chồm, Tổ trưởng Tổ cộng đồng thôn Ty Tu cho biết, thông thường, các nhóm sẽ đi tuần tra, kiểm soát vào ngày 1 và 15 hàng tháng. Ông cho biết, cộng đồng thôn cũng lập nhóm zalo, facebook để cập nhật hành trình tuần tra, kiểm soát diện tích rừng, cũng như thông báo sớm những phát hiện để có phương án xử lý. Năm 2023, một vụ cháy rừng nhỏ cũng đã được phát hiện sớm, cộng đồng đã tiến hành nhanh chóng dập lửa nên không bị cháy lan, giảm được thiệt hại về rừng.
“Năm 2025, cộng đồng nhận được 202 triệu đồng. Tôi trích một phần để trả công cho các hộ tham gia tuần tra, kiểm soát rừng; số còn lại được đưa vào quỹ để phục vụ cho các hoạt động chung của thôn như ma chay, lễ hội, trả tiền điện thắp sáng đường trong thôn, hỗ trợ cho hộ khó khăn vay không tính lãi,… Bà con rất vui vì có tiền từ chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng để trang trải cuộc sống. Đặc biệt, vừa qua bà con cũng tự nguyện trả lại gần 16ha đất rừng đã được khai hoang để trồng lúa rẫy, với mong muốn sau khi trở lại hiện trạng rừng thì sẽ được đưa vào diện tích nhận chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng”, ông Vi Văn Chồm cho biết thêm.
