Theo báo chí Anh ngày 5/8, Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP) cho biết khoảng 100 tỷ USD đã được hoàn trả cho các doanh nghiệp nhập khẩu. Con số này tương đương khoảng 60% trong tổng số 165 tỷ USD mà Washington thu được từ các mức thuế quan Ngày Giải phóng của Tổng thống Trump.
Thông tin được các quan chức hải quan Mỹ báo cáo với các thẩm phán tại Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ ngày 4/8. Tòa án này trước đó yêu cầu CBP tiến hành hoàn thuế sau khi Tòa án Tối cao Mỹ hồi tháng 2 phán quyết rằng chính quyền không thể sử dụng các quyền hạn kinh tế khẩn cấp để áp đặt những mức thuế cao đối với hàng hóa từ hàng loạt quốc gia.
Phán quyết đã hạn chế đáng kể khả năng sử dụng quyền hành pháp của ông Trump trong chính sách thương mại, đồng thời buộc chính phủ Mỹ xây dựng một cơ chế mới để xử lý các yêu cầu hoàn trả thuế nhập khẩu.
Tốc độ hoàn thuế gây bất ngờ
Ngay sau phán quyết của Tòa án Tối cao, giới chức Mỹ từng cảnh báo quá trình hoàn tiền có thể kéo dài do còn phụ thuộc vào các thủ tục pháp lý tiếp theo.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent hồi tháng 2 từng nhận định quá trình kiện tụng và hoàn tiền có thể kéo dài nhiều năm. Ông cũng cho rằng nếu các khoản thuế được hoàn trả, đối tượng hưởng lợi chủ yếu sẽ là các tập đoàn lớn.
Tổng thống Trump cũng nhiều lần chỉ trích phán quyết. Trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social vào tháng trước, ông cho rằng quyết định của Tòa án Tối cao đã khiến Mỹ mất hàng nghìn tỷ USD.
Tuy nhiên, tốc độ xử lý các khoản hoàn thuế đến nay nhanh hơn đáng kể so với dự báo của nhiều luật sư thương mại và chuyên gia. CBP cho biết hơn 128 tỷ USD tiền thuế đã được chấp nhận đưa vào quy trình xử lý, cho thấy hàng chục tỷ USD khác có thể sớm được hoàn trả.
Ông Ted Murphy, luật sư thương mại tại Sidley Austin ở Washington, nhận định chính quyền đang đẩy nhanh quá trình xử lý các khoản hoàn thuế. Ông Walker Livingston, chuyên gia tại công ty tư vấn Capstone, cũng cho biết tiến độ này nhanh hơn nhiều so với những gì ông dự đoán.
Việc hoàn trả nhanh chóng đánh dấu một diễn biến mới trong cuộc chiến thương mại của ông Trump, người đã sử dụng thuế quan với quy mô chưa từng có nhằm định hình lại quan hệ của Mỹ với nền kinh tế toàn cầu.
Người tiêu dùng khó nhận lại tiền
Dù các doanh nghiệp nhập khẩu đang được hoàn lại hàng tỷ USD, một số nghị sĩ Mỹ cho rằng số tiền này khó đến được tay người tiêu dùng và các doanh nghiệp nhỏ, những đối tượng đã phải chịu chi phí hàng hóa tăng lên do thuế quan.
Hạ nghị sĩ Dân chủ Greg Casar, đại diện bang Texas, cho rằng tiền hoàn thuế đang được chuyển cho các công ty thay vì người lao động Mỹ. Theo ông, các khoản tiền này cần được trả lại cho người tiêu dùng, những người đã phải mua hàng với giá cao hơn.
Theo cơ chế do CBP thiết lập, chỉ doanh nghiệp hoặc cá nhân đứng tên trực tiếp trên hồ sơ nhập khẩu, hay còn gọi là người nhập khẩu chính thức, mới có thể đăng ký yêu cầu hoàn thuế trên hệ thống của cơ quan này.
Quy định trên khiến nhiều doanh nghiệp nhỏ không trực tiếp nhập khẩu hàng hóa không đủ điều kiện nộp đơn, dù họ đã phải gánh chi phí thuế thông qua giá đầu vào cao hơn hoặc các khoản phụ phí do nhà cung cấp chuyển sang.
Một số doanh nghiệp nhỏ cho biết họ không nắm rõ thủ tục thu hồi tiền thuế hoặc không có đủ nhân lực và nguồn lực để thực hiện quy trình yêu cầu hoàn trả.
Mỹ dựng lại hàng rào thuế quan
Bất chấp việc phải hoàn lại hàng tỷ USD cho các nhà nhập khẩu, chính quyền Tổng thống Trump đang tìm cách xây dựng lại hàng rào thuế quan bằng những cơ sở pháp lý khác.
Tuần trước, Washington bắt đầu sử dụng một đạo luật riêng để áp mức thuế mới từ 10% đến 12,5% đối với hàng hóa từ hơn 60 nền kinh tế.
Cách tiếp cận này được cho là nhằm duy trì phần lớn chương trình thương mại của ông Trump mà không dựa vào quyền hạn kinh tế khẩn cấp đã bị Tòa án Tối cao bác bỏ.
Tuy nhiên, loạt thuế mới cũng đang đối mặt với ít nhất ba vụ kiện riêng biệt. Trong số những người tham gia thách thức chính sách có các luật sư từng thắng kiện chính quyền ông Trump trong vụ thuế quan Ngày Giải phóng tại Tòa án Tối cao.
Các vụ kiện mới cho thấy cuộc tranh cãi về giới hạn quyền áp thuế của tổng thống Mỹ chưa kết thúc, dù chính quyền đã bắt đầu hoàn trả phần lớn số tiền thu được theo chính sách cũ.
