Từ giả mạo cán bộ, ngân hàng, chính sách hỗ trợ Tết đến bán vé giá rẻ, việc nhẹ lương cao, các đối tượng tận dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo, deepfake và mạng xã hội để đánh vào tâm lý chủ quan của người dân. Nhiều trường hợp đã bị chiếm đoạt tài sản chỉ sau một cuộc gọi, tin nhắn hoặc cú nhấp chuột.
Chiêu trò “bủa vây” người dân dịp cận Tết
Cuối tháng 1/2026, bà N.T.H (62 tuổi, ngụ phường Hiệp Bình) nhận được cuộc gọi từ người tự xưng là cán bộ phường, thông báo bà thuộc diện được hỗ trợ Tết 400.000 đồng theo chính sách của Nhà nước. Người gọi đọc chính xác họ tên, địa chỉ cư trú, khiến bà H tin tưởng và làm theo hướng dẫn “xác nhận thông tin”. Chỉ ít phút sau khi cung cấp mã OTP, toàn bộ hơn 18 triệu đồng trong tài khoản của bà bị rút sạch.
Không chỉ người cao tuổi, nhiều lao động trẻ cũng sập bẫy. Anh P.V.M (34 tuổi, ngụ quận Bình Tân) cho biết do cần tiền chi tiêu cuối năm nên tìm dịch vụ vay nhanh trên mạng xã hội. Một fanpage quảng cáo “vay trong 30 phút, không cần thế chấp” khiến anh tin tưởng. Sau khi chuyển 3 triệu đồng phí hồ sơ và bảo hiểm khoản vay, anh bị chặn liên lạc.
Đáng chú ý, theo đại diện Phòng Cảnh sát hình sự, Công an Thành phố Hồ Chí Minh, dịp Tết còn ghi nhận nhiều vụ lừa đảo bán vé xe, vé máy bay và tour du lịch giá rẻ. Lợi dụng nhu cầu về quê ăn Tết của sinh viên, công nhân, người lao động và nhu cầu du lịch đầu năm tăng cao, các đối tượng lập website, fanpage giả mạo hãng vận chuyển, công ty du lịch, chào mời vé “giá sốc”, tour “siêu khuyến mãi”. Sau khi yêu cầu chuyển tiền đặt cọc, các đối tượng lập tức cắt liên lạc, chiếm đoạt tài sản.
Bên cạnh đó, nhu cầu đổi tiền mới, tiền lẻ để lì xì cũng bị lợi dụng. Các đối tượng quảng cáo dịch vụ đổi tiền nhanh, giao tận nơi, yêu cầu chuyển tiền trước rồi “bốc hơi”. Công an Thành phố Hồ Chí Minh lưu ý, hành vi đổi tiền trái phép còn có thể bị xử phạt từ 20 - 40 triệu đồng theo quy định pháp luật.
Các chiêu trò quen thuộc như nhận quà Tết, tiền hỗ trợ, trợ cấp xã hội, bảo hiểm xã hội cũng được “nâng cấp” bằng công nghệ cao. Đối tượng gửi tin nhắn, gọi điện, kèm đường link giả mạo yêu cầu người dân cung cấp thông tin cá nhân, mã OTP hoặc tải ứng dụng giả, từ đó chiếm quyền kiểm soát tài khoản ngân hàng. Đồng thời, việc sử dụng trí tuệ nhân tạo, deepfake giọng nói, hình ảnh giúp các đối tượng dễ dàng giả danh cán bộ, nhân viên ngân hàng, thậm chí giả giọng người thân, khiến nhiều nạn nhân mất cảnh giác. Các website giả mạo chỉ khác trang thật vài ký tự tên miền, đi kèm hàng trăm bình luận, đánh giá giả, tạo cảm giác uy tín.
Cùng với các thủ đoạn lừa đảo tài chính đã được cảnh báo, theo Công an Thành phố Hồ Chí Minh, dịp cuối năm còn tái diễn mạnh mẽ chiêu trò “việc nhẹ lương cao”. Các đối tượng thường giả danh sàn thương mại điện tử hoặc thương hiệu lớn, tuyển cộng tác viên làm nhiệm vụ tăng tương tác, tăng đơn hàng. Ban đầu, nạn nhân được nhận những khoản tiền nhỏ để tạo lòng tin, sau đó bị yêu cầu chuyển tiền với lý do “mở khóa nhiệm vụ”, “nâng cấp tài khoản” và bị chiếm đoạt.
Nâng cao cảnh giác để không trở thành nạn nhân
Thời gian gần đây cũng xuất hiện hình thức lừa đảo thông qua các combo chụp ảnh Tết giá rẻ. Các đối tượng lập fanpage quảng cáo dịch vụ với mức giá thấp bất thường, lấy lý do cận Tết đông khách để yêu cầu đặt cọc trước. Khi nạn nhân đến địa điểm đã hẹn thì mới phát hiện không có dịch vụ như quảng cáo. Lừa đảo mua sắm online dịp Tết cũng gia tăng khi người dân bận rộn, dễ nhầm lẫn đơn hàng. Đối tượng giả danh shipper gọi điện yêu cầu thanh toán, lợi dụng sự mất cảnh giác để chiếm đoạt tiền. Một thủ đoạn khác là giả vờ chuyển tiền nhầm rồi liên tục gọi điện yêu cầu hoàn trả, thậm chí cung cấp số tài khoản khác để nạn nhân chuyển lại, khiến nhiều người mất tiền nhiều lần.
Công an Thành phố Hồ Chí Minh khuyến cáo người dân thực hiện nguyên tắc “2 phải - 4 không” để phòng ngừa lừa đảo. Trong đó, “2 phải” là luôn nâng cao cảnh giác, chủ động bảo mật thông tin cá nhân như căn cước công dân, tài khoản ngân hàng, mã OTP, tài khoản mạng xã hội; đồng thời kịp thời liên hệ cơ quan công an khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn. “4 không” gồm không hoảng sợ trước cuộc gọi, tin nhắn từ người lạ; không nhẹ dạ trước tiền, quà tặng hay lợi nhuận bất thường; không tùy tiện kết bạn, tham gia hội nhóm chưa được kiểm chứng; không cung cấp thông tin cá nhân, không truy cập link lạ, không tải ứng dụng không rõ nguồn gốc.
Song song với cảnh báo của lực lượng công an, các ngân hàng thương mại cũng liên tục phát đi khuyến cáo nhằm hạn chế rủi ro cho khách hàng trong dịp cao điểm cuối năm. Ngân hàng Thương mại Cổ phần Ngoại thương Việt Nam cho biết các đối tượng thường gửi đường link giả mạo website ngân hàng, yêu cầu khách hàng đăng nhập để “xác minh tài khoản” hoặc “nhận ưu đãi cuối năm”, từ đó chiếm đoạt thông tin đăng nhập và mã OTP. Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam cũng ghi nhận nhiều trường hợp giả danh nhân viên ngân hàng gọi điện tư vấn “hỗ trợ tài chính”, “hoàn phí dịch vụ” hoặc “xác thực thông tin”, sau đó yêu cầu khách hàng cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc.
Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công Thương Việt Nam và Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quân đội đồng loạt cảnh báo tình trạng giả mạo người quen hoặc cán bộ cơ quan chức năng trên Zalo, Facebook, gửi link độc hại nhằm chiếm quyền kiểm soát tài khoản mạng xã hội, sau đó tiếp tục thực hiện các hành vi lừa đảo. Đại diện Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công Thương Việt Nam khẳng định ngân hàng không bao giờ yêu cầu khách hàng cung cấp mật khẩu, mã OTP qua điện thoại, tin nhắn hay đường link lạ.
Theo Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán Ngân hàng Nhà nước Lê Văn Tuyên, toàn ngành đã đối chiếu sinh trắc học hơn 143 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân và trên 1,5 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức thông qua căn cước công dân gắn chip hoặc ứng dụng VNeID. Hàng chục tổ chức tín dụng đã triển khai xác thực sinh trắc học, góp phần tăng “hàng rào” kỹ thuật, hạn chế gian lận trong thanh toán.
Tuy nhiên, các ngân hàng và cơ quan chức năng đều nhấn mạnh, công nghệ chỉ là một phần của “lá chắn”. Trong bối cảnh lừa đảo công nghệ cao ngày càng tinh vi, sự cảnh giác và chủ động của người dân vẫn là yếu tố then chốt để bảo vệ tài sản và giữ trọn niềm vui ngày Tết.
