Chiến dịch 500 ngày đêm: Việt Nam - Mỹ phối hợp tìm kiếm hài cốt liệt sĩ

Ngày 15/11, tại Đại sứ quán Việt Nam ở Washington D.C., Đại học Công nghệ Texas (TTU) phối hợp với Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (Ban Chỉ đạo quốc gia 515) tổ chức hội thảo chuyên đề về phương pháp nghiên cứu tư liệu lưu trữ, quy trình khai thác hồ sơ tại Cơ quan Lưu trữ quốc gia Mỹ (NARA) và ứng dụng các công cụ nghiên cứu mới nhằm phục vụ công tác tìm kiếm, xác định thông tin về những người mất tích trong chiến tranh Việt Nam.

500-ngay-dem-3801.jpg
Quang cảnh hội thảo. Ảnh: Ngọc Quang/PV TTXVN tại Mỹ

Theo phóng viên TTXVN tại Washington, tham dự hội thảo có các thành viên Đoàn công tác của Ban Chỉ đạo quốc gia 515, các đại biểu đại diện cho Bộ Chiến tranh Mỹ, Cơ quan Kiểm đếm tù binh và người mất tích Mỹ (DPAA), Đại sứ quán Mỹ tại Hà Nội, Đại sứ quán Việt Nam tại Mỹ, Hội đồng Kinh doanh Mỹ-ASEAN (USABC) cùng các nhà khoa học, các chuyên gia nghiên cứu từ Đại học Công nghệ Texas và Đại học Georgia.

Hội thảo là dịp để các nhà nghiên cứu thuộc Sáng kiến Tìm kiếm và Xác định danh tính người mất tích trong Chiến tranh Việt Nam của Đại học Công nghệ Texas (TTU–VWAI) và đoàn Ban Chỉ đạo quốc gia 515 trao đổi phương pháp, phân tích các vụ việc điều tra thực tế và xác định các biện pháp thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả phối hợp nghiên cứu. Hội thảo cũng nhằm tăng cường hợp tác thực chất trong nghiên cứu tư liệu lưu trữ, điều tra lịch sử và xây dựng báo cáo dựa trên chứng cứ, qua đó hỗ trợ Việt Nam tìm kiếm và xác định thông tin về những người mất tích trong chiến tranh.

Đại sứ Việt Nam tại Mỹ Nguyễn Quốc Dũng (giữa) phát biểu tại Hội thảo. Ảnh: Ngọc Quang/PV TTXVN tại Mỹ

Đại sứ Việt Nam tại Mỹ Nguyễn Quốc Dũng (giữa) phát biểu tại Hội thảo. Ảnh: Ngọc Quang/PV TTXVN tại Mỹ

Phát biểu khai mạc hội thảo, Đại sứ Việt Nam tại Mỹ Nguyễn Quốc Dũng nhấn mạnh công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ luôn là ưu tiên hàng đầu của Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam. Việc các chuyên gia của Việt Nam và Mỹ cùng đối chiếu tư liệu để tái dựng các trường hợp thực tế không chỉ mang giá trị khoa học, mà là hành động nhân văn cao cả, thể hiện sự tôn trọng lịch sử và trách nhiệm đối với nhân dân hai nước.

Đại sứ nhấn mạnh, Đại sứ quán và Văn phòng Tùy viên Quốc phòng nhận thức sâu sắc ý nghĩa và tính cấp thiết của công việc này, coi việc hỗ trợ đoàn và thúc đẩy hợp tác với các đối tác Mỹ là nhiệm vụ quan trọng. Hợp tác khắc phục hậu quả chiến tranh cũng tiếp tục góp phần củng cố lòng tin và làm sâu sắc thêm quan hệ giữa hai nước.

Trong bối cảnh thời gian ngày càng lùi xa, địa hình thực địa biến đổi phức tạp và các nhân chứng lịch sử ngày càng ít đi, Đại sứ Nguyễn Quốc Dũng bày tỏ mong muốn sâu sắc rằng các bên sẽ tiếp tục duy trì và thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa các nỗ lực tìm kiếm, giữ vững quyết tâm chính trị ở cấp cao nhất, không lùi bước trước những hồ sơ khó khăn, tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động xác minh và quy tập để mang lại câu trả lời sớm nhất cho các gia đình đang ngày đêm ngóng trông.

Để chuyển hóa một cách mạnh mẽ hơn nữa các kết quả nghiên cứu tư liệu thành năng lực điều tra thực địa, Đại sứ Nguyễn Quốc Dũng đề xuất các đối tác cùng hướng tới 4 định hướng hợp tác chiến lược trong tương lai, bao gồm: thiết lập quy trình xác minh hai chiều; chuẩn hóa và chuyên nghiệp hóa sản phẩm đầu ra; ứng dụng đột phá công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI); và phát huy tối đa vai trò bảo trợ ngoại giao và nguồn lực.

Trưởng đoàn công tác Ban Chỉ đạo quốc gia 515, Đại tá Lê Văn Sơn, (đầu tiên từ phải sang) phát biểu tại Hội thảo. Ảnh: Ngọc Quang/PV TTXVN tại Mỹ

Trưởng đoàn công tác Ban Chỉ đạo quốc gia 515, Đại tá Lê Văn Sơn, (đầu tiên từ phải sang) phát biểu tại Hội thảo. Ảnh: Ngọc Quang/PV TTXVN tại Mỹ

Tại hội thảo, Trưởng đoàn công tác Ban Chỉ đạo quốc gia 515, Đại tá Lê Văn Sơn cho biết, hợp tác khắc phục hậu quả chiến tranh, đặc biệt trong lĩnh vực tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, đã trở thành một trụ cột quan trọng trong quan hệ giữa Việt Nam – Mỹ. Hoạt động này được triển khai từ nhiều năm qua và không ngừng được củng cố, mở rộng, góp phần hàn gắn vết thương chiến tranh, xây dựng lòng tin và thúc đẩy quan hệ song phương phát triển bền vững.

Theo Đại tá Lê Văn Sơn, thông qua các cuộc gặp giữa lãnh đạo cấp cao hai nước và qua các buổi trao đổi, làm việc tại Mỹ và Việt Nam, các tổ chức, cá nhân bên phía Mỹ đã cung cấp cho phía Việt Nam nhiều tài liệu, di vật, kỷ vật liên quan đến bộ đội Việt Nam hy sinh, mất tích trong chiến tranh. Hiện nay, Việt Nam đang kiểm tra, đối chiếu, xác minh để phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Bên cạnh đó, Việt Nam cũng đang thúc đẩy việc vận động các cựu chiến binh và nhân dân Việt Nam còn cất giữ các kỷ vật của quân nhân Mỹ trao trả lại cho phía Mỹ, thể hiện thiện chí của Việt Nam trong lĩnh vực hợp tác khắc phục hậu quả chiến tranh giữa hai bên.

Đại tá Lê Văn Sơn cho biết, mục tiêu chính của chuyến công tác đợt này của Văn phòng Ban Chỉ đạo quốc gia 515 tập trung vào việc nghiên cứu, tiếp nhận hồ sơ, tài liệu, kỷ vật liên quan đến bộ đội Việt Nam hy sinh, mất tin, mất tích trong chiến tranh, đặc biệt liên quan đến danh sách 52 hồ sơ mộ liệt sĩ tập thể mà phía Việt Nam đã chuyển cho các đối tác Mỹ.

Để tiếp tục nâng cao hiệu quả hợp tác trong việc tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ bộ đội Việt Nam hy sinh, mất tin, mất tích trong chiến tranh, Đại tá Lê Văn Sơn đề nghị các đối tác Mỹ tiếp tục tăng cường trao đổi, chia sẻ, cung cấp thông tin tài liệu, di vật, kỷ vật từ các tài liệu, dữ liệu của Quân đội Mỹ trong Chiến tranh Việt Nam, đặc biệt là danh sách 52 hồ sơ mộ liệt sĩ tập thể mà phía Việt Nam đã cung cấp.

Đại diện Sáng kiến Tìm kiếm và Xác định Danh tính Người mất tích trong Chiến tranh Việt Nam của Đại học Công nghệ Texas (TTU–VWAI) trao cho đoàn Ban Chỉ đạo quốc gia 515 một số bộ hồ sơ liên quan đến các địa điểm chôn cất liệt sĩ và kỷ vật của bộ đội Việt Nam. Ảnh: Ngọc Quang/PV TTXVN tại Mỹ

Đại diện Sáng kiến Tìm kiếm và Xác định Danh tính Người mất tích trong Chiến tranh Việt Nam của Đại học Công nghệ Texas (TTU–VWAI) trao cho đoàn Ban Chỉ đạo quốc gia 515 một số bộ hồ sơ liên quan đến các địa điểm chôn cất liệt sĩ và kỷ vật của bộ đội Việt Nam. Ảnh: Ngọc Quang/PV TTXVN tại Mỹ

Trưởng đoàn công tác Ban Chỉ đạo quốc gia 515 cảm ơn và đánh giá cao sự hỗ trợ của Bộ Chiến tranh Mỹ, Văn phòng Tùy viên Quốc phòng Mỹ tại Việt Nam và các đối tác Mỹ dành cho Việt Nam, đồng thời bày tỏ mong muốn thời gian tới hai bên tiếp tục hợp tác chặt chẽ, thúc đẩy triển khai hiệu quả các hoạt động hợp tác trong khắc phục hậu quả chiến tranh, đặc biệt trong công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Tại hội thảo, đại diện TTU–VWAI đã chia sẻ phương pháp trong nghiên cứu các hồ sơ lưu trữ tại NARA và các nguồn tư liệu lịch sử khác, đồng thời minh họa cách kết hợp tài liệu thu giữ, hồ sơ quân sự Mỹ, sơ đồ chôn cất và bản đồ lịch sử để tái dựng sự kiện chiến tranh, xác định địa điểm chôn cất tiềm năng và xây dựng báo cáo điều tra dựa trên chứng cứ. Các chuyên gia cũng giới thiệu những bước tìm hiểu ban đầu của TTU–VWAI về các công cụ hỗ trợ bằng AI để tìm kiếm, xử lý và đối chiếu chéo tư liệu cùng các nguồn quân sự, lịch sử khác.

Bên cạnh trao đổi chuyên môn, các đại biểu tham dự đã thảo luận khả năng tăng cường phối hợp nghiên cứu thông qua việc xác định các địa bàn và vấn đề ưu tiên, chuẩn hóa quy trình ghi chép, trích dẫn và kiểm chứng tư liệu, xây dựng biểu mẫu báo cáo điều tra thống nhất, cũng như cải thiện cơ chế chia sẻ thông tin và dữ liệu nghiên cứu.

Trao đổi với phóng viên TTXVN bên lề hội thảo, Tiến sĩ Alex-Thái Đình Võ, Phó Giáo sư nghiên cứu tại Trung tâm Việt Nam và Lưu trữ Sam Johnson, Đại học Công nghệ Texas cho biết, mục tiêu của dự án là nghiên cứu, dựa trên các tư liệu lịch sử và tất cả những thông tin có thể thu thập được, để tìm lại hài cốt hoặc những kỷ vật liên quan đến những người đã hy sinh, sau đó trao trả cho gia đình.

Theo ông, đối với các gia đình, điều đó mang lại một sự an ủi nhất định, giúp họ hiểu được hoàn cảnh và những gì đã xảy ra với người thân của mình. Đây là điều rất cần thiết, bởi 50 năm sau chiến tranh, nhiều gia đình vẫn đang mong chờ thông tin về người thân, vẫn muốn tìm lại hài cốt của họ.

Tiến sĩ Alex-Thái Đình Võ, Phó Giáo sư nghiên cứu tại Trung tâm Việt Nam và Lưu trữ Sam Johnson thuộc Đại học Công nghệ Texas trả lời phỏng vấn TTXVN về ý nghĩa của dự án. Ảnh: Đoàn Hùng – PV TTXVN tại Mỹ

Tiến sĩ Alex-Thái Đình Võ, Phó Giáo sư nghiên cứu tại Trung tâm Việt Nam và Lưu trữ Sam Johnson thuộc Đại học Công nghệ Texas trả lời phỏng vấn TTXVN về ý nghĩa của dự án. Ảnh: Đoàn Hùng – PV TTXVN tại Mỹ

Tiến sĩ Alex-Thái Đình Võ khẳng định: “Ý nghĩa nhân đạo của dự án chính là góp phần hàn gắn, mang lại sự an ủi cho những người đã phải chịu quá nhiều mất mát trong suốt những năm qua. Một ý nghĩa khác là sự trở về. Chúng tôi nỗ lực nghiên cứu, tìm kiếm thông tin để đáp ứng nhu cầu tìm kiếm và đưa hài cốt trở về với gia đình, với người thân”.

Tiến sĩ Alex-Thái Đình Võ cho rằng nếu không thể thực hiện được điều đó thì cũng có thể phục dựng lại danh phận của những người đã ngã xuống mà hiện nay hầu như không còn thông tin về họ.

Tiến sĩ Alex-Thái Đình Võ chia sẻ: “Một hình thức trở về khác là khi chúng ta tìm được những lá thư, nhật ký, sổ ghi chép và trao trả lại cho gia đình. Bằng một hình thức nào đó, chúng ta cũng mang lại sự an ủi cho những gia đình ấy”.

Kết thúc hội thảo, đại diện TTU–VWAI đã trao cho đoàn Ban Chỉ đạo quốc gia 515 một số bộ hồ sơ liên quan đến các địa điểm chôn cất liệt sĩ và kỷ vật do các chuyên gia của TTU–VWAI thu thập, nghiên cứu trong quá trình triển khai các hoạt động hợp tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ Việt Nam.

Ngọc Quang – Đoàn Hùng – Quang Thịnh/TTXVN

Dành cho bạn

Gìn giữ bản sắc, bồi đắp tình đoàn kết nơi xa xứ

Gìn giữ bản sắc, bồi đắp tình đoàn kết nơi xa xứ

Ngày 15/11, tại Berlin, với sự bảo trợ của Đại sứ quán Việt Nam tại CHLB Đức, Ban Công tác Cộng đồng phối hợp với Hội Từ thiện Sen Vàng Berlin tổ chức chương trình giao lưu, gặp gỡ hưởng ứng Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (8/11) và Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) năm 2026.